ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΜΕΡΟΥ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΟΤΟΚΑ

Στο έργο, γραμμένο το 1943, ο συγγραφέας, συνθέτει σε θεατρικό ρυθμό διάφορα στοιχεία από τη λαϊκή παράδοση, από θρύλους, τραγούδια και κάλαντα που προέρχονται τόσο από τις προσωπικές του μνήμες όσο και από κείμενα του Νικόλαου Πολίτη πρωτεργάτη της Ελληνικής Λαογραφίας.

Υπόθεση: Η κυρά Καλή έχει δυο κόρες, η μια η Μαλάμω είναι δικιά της και του άντρα της που έχει πεθάνει. Η άλλη η Πλούμπω είναι του άντρα της που ήταν λίγο μπερμπάντης και τώρα της έμεινε και πρέπει να την μεγαλώσει σαν κόρη της. Την μεταχειρίζεται όμως σαν σταχτοπούτα και κατά βάθος θέλει να την ξεφορτωθεί γιατί επισκιάζει την Μαλάμω. Τον τρόπο της λέει ένας καλικάντζαρος ο Μαντρακούκος που μεταμφιέζεται σε πλανόδιο πραματευτή. Θα πει λοιπόν στην Πλούμπω ότι πρέπει το πρωί που θα ξημερώσει να έχουν πολύ αλεύρι και γι΄ αυτό θα μείνει μόνη της στον μύλο όλο το βράδυ και θα αλέθει γνωρίζοντας βέβαια πως λόγω του δωδεκαήμερου οι καλικάντζαροι θα είναι κάπου εκεί.... 

Μουσική σύνθεση: Γιώργος Τσαγκάρης.

Επιμέλεια ήχων: Φανή Σιώρη.

Ρύθμιση ήχου: Χριστίνα Σκάντζικα.

Επιμέλεια εκπομπής: Χαρά Αποστόλου.

Ραδιοφωνική προσαρμογή – ραδιοσκηνοθεσία: Βασίλης Γεωργιάδης.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Δημήτρης Ιωακειμίδης (Μαντρακούκος),  Κατερίνα Βενέζη (καλικαντζαράκι), Κώστας Παγώνης (καλικάντζαρος), Ρένα Χριστάκη (καλικαντζαράκι), Ναπολέων Κάλης (καλικάντζαρος), Άννα Παϊτατζή (κυρά Καλή), Άκης Φλωρεντής (Άγγελος), Πέγκυ Σταθακοπούλου (Πλούμπω), Μαίρη Ιγγλέση (Μαλάμω), Νότης Περγιάλης (μυλωνάς), Γιώργος Αρμαδώρος (Αρχάγγελος Μιχαήλ), Βασιλιώ Αλεξανδρινή (γειτόνισσα), Κατερίνα Βανέζη (γειτόνισσα), Ρένα Χριστάκη (γειτόνισσα), Γιάννης Εμμανουήλ (παλικάρι Α΄), Μάριος Παπαγεωργίου (παλικάρι Β΄), Γιώργος Λέφας (αφηγητής).

Επιμέλεια εκπομπής: Μάρα Καλούδη.

Η ΜΑΡΙΜΠΕΛ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ του Μιγκέλ Μιούρα

Αγαπητοί φίλοι, σήμερα έχουμε την πρώτη ευκαιρία να γνωρίσουμε τη θεατρική γραφή του Ισπανού Μιγκέλ Μιούρα. Ο πολυτάλαντος δημιουργός, όπως θα διαβάσετε και στο σύντομο βιογραφικό του που ακολουθεί, στο έργο Η ΜΑΡΙΜΠΕΛ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ,  παρουσιάζει τις περιπέτειες του επαρχιώτη Μαρθελίνο που πηγαίνει στη Μαδρίτη να βρει νύφη και ερωτεύεται την πόρνη Μαριμπέλ. Ο Μιούρα χρησιμοποιεί το χιούμορ για να δείξει την ψευτιά και την υποκρισία ορισμένων κοινωνικών κανόνων και συνηθειών, μέσα από τις συγκρούσεις του ζευγαριού. Τα μπερδέματα, τα ψέματα και τα λάθη προκαλούν κωμικές καταστάσεις που δε στερούνται αγωνίας.  Ο Μιούρα κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Θεάτρου για το έργο αυτό, που έκανε πρεμιέρα στη Μαδρίτη το 1959 και θεωρείται το κορυφαίο του.

Miguel Mihura Santos

Κόμικ του Μιούρα

 Ο Μιγκέλ Μιούρα (Miguel Mihura Santos, 21 Ιουλίου 1905 - 27 Οκτωβρίου 1977) ήταν Ισπανός θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης κομίστας και χιουμορίστας που γεννήθηκε στη Μαδρίτη. Ο πατέρας του ήταν ηθοποιός και θεατρικός παραγωγός.. Στα είκοσί του, έγραψε την καλύτερη κωμωδία του Τα τρία καπέλα, αλλά το χιούμορ του δεν εκτιμήθηκε από την συντηρητική προπολεμική ισπανική κοινωνία και το έργο δεν παίχτηκε μέχρι το 1952 οπότε και έγινε μεγάλη επιτυχία. Το έργο ήταν γεμάτο με παράλογο χιούμορ, πρόδρομος των έργων του Μπέκετ και του Ιονέσκο, που διέρρηξε πολλές από τις προηγούμενες συμβάσεις του ισπανικού κωμικού θεάτρου.
Ο Miguel Mihura έγραψε επίσης πολλά σενάρια για τον κινηματογράφο στη διάρκεια της δικτατορίας του Φράνκο. Τα περισσότερα από αυτά κόπηκαν από τη λογοκρισία και κάποια από αυτά δεν υπάρχουν πια. Στην Carlota (1954), ένα από τα πολλά αστυνομικά του έργα αντιστρέφει τις συμβάσεις του είδους και αρνείται στο κοινό του μια οριστική κατάληξη. Σκηνοθέτησε με ξεχωριστό στυλ και ζωηράδα πολλά από τα δικά του έργα σε θεατρικές σκηνές της Μαδρίτης.

Γρηγόρης Μασαλάς

Η ΜΑΡΙΜΠΕΛ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ  ηχογραφήθηκε για το ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ το 1969 σε μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή της Ιουλίας Ιατρίδου και ραδιοσκηνοθεσία του Γρηγόρη Μασαλά.
 " Λαμβάνουν μέρος με τη σειρά που θα ακουστούν οι καλλιτέχναι:
Μαργαρίτα Λαμπρινού, Στράτος Παχής, Ντίνα Γιαννακού, Άννα Παϊταζή, Γιάννης Φέρτης, Γκέλλη Μαυροπούλου, Θόδωρος Κατσαδράμης, Αγνή Βλάχου και Ελένη Ερήμου"

 

ΠΡΙΝ ΤΟ ΗΛΙΟΒΑΣΙΛΕΜΑ του Γκέρχατ Χάουπτμαν

Κριτική για την παράσταση του 1936

Τρία χρόνια μετά το θάνατο της γυναίκας του, ο εβδομηντάχρονος επιχειρηματίας Ματίας Κλάουζεν ανοίγει το σπίτι του για να γιορτάσει τα γενέθλιά του. Νιώθει το τέλος του να πλησιάζει και ξέρει πως όλη η οικογένειά του αυτό προσδοκά για να αποκτήσει τον απόλυτο έλεγχο της περιουσίας του. Η μοίρα, όμως , έχει άλλα σχέδια γι' αυτόν, αφού του φέρνει μια όμορφη και νέα κοπέλα. Ο έρωτάς του  για την Ίνγκεν είναι αμοιβαίος και του προσφέρει μια δεύτερη ευκαιρία για τη ζωή. Γιοι, κόρες, νύφες και γαμπροί, όλοι εκτός από το στερνοπούλι του, τον Έγκμοντ, εναντιώνονται στην αλλόκοτη αυτή σχέση. Ο Ματίας αδιαφορεί και δεν υποχωρεί. Εγκαθιστά την Ίνγκεν στο σπίτι του και προσπαθεί να την επιβάλει.Τα παιδιά του περνάνε οριστικά στην απέναντι όχθη, θέτοντάς τον υπό κηδεμονία.Ο Ματίας συγκλονίζεται. Η καρδιά του αψηφά τη λογική και μονάχα αυτός θα πληρώσει ακριβά το τίμημα λίγο πριν από το ηλιοβασίλεμα. ( Το σημείωμα είναι από το DVD της Ρ/Τ)

Στην παράσταση του 1936 έπαιζε και η μεγάλη ηθοποιός ΕλένηΠαπαδάκη.

Ο Γκέρχαρτ Γιόχαν Ρόμπερτ Χάουπτμαν (Gerhart Johann Robert Hauptmann)   γεννήθηκε το 1862 στο Όμπερσάλτσμπρουν, μικρή πόλη στη Σιλεσία, σήμερα μέρος της Πολωνίαςγνωστό ως Szczawno-Zdrój.

Γκέρχατ Χάουπτμαν

Ήταν γιος  Πρώσου ιδιοκτήτη ξενοδοχείου. Από το χωριάτικο σχολείο της περιοχής του πέρασε στο Realschule στο Μπρεσλάου, και έπειτα εστάλη να μάθει γεωργία στην φάρμα του θείου του στο Γιάουερ (πολωνικό Jawor). Επέστρεψε ωστόσο σύντομα στο Μπρεσλάου καθώς δεν είχε καμία κλίση στην αγροτική ζωή και μπήκε σε μια σχολή τέχνης, με στόχο να γίνει γλύπτης. Εδώ γνωρίστηκε με τον διά βίου φίλο του Γιόζεφ Μπλοκ. Έπειτα σπούδασε στην Ιένα, και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος των ετών 1883 και 1884 στην Ιταλία. Τον Μάιο του 1885 ο Χάουπτμαν παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο, αφιερώνοντας τον χρόνο του πλέον στη λογοτεχνική δουλειά. Σύντομα κέρδισε μεγάλη φήμη ως ένας από τους επιφανέστερους εκπροσώπους της σύγχρονης δραματουργίας.

Το 1891 αποσύρθηκε στο Σράιμπερχάου στη Σιλεσία. Το πρώτο του θεατρικό έργο, Vor Sonnenaufgang (1889), εγκαινίασε το νατουραλιστικό κίνημα στη μοντέρνα Γερμανική λογοτεχνία. Ακολουθήθηκε από το Das Friedensfest (1890), το Einsame Menschen (1891) και το Die Weber (1892), δυναμικό έργο που απεικονίζει την εξέγερση των Σιλεσιανών υφαντουργών το 1844.

Απ'τα επακόλουθα έργα του Χάουπτμαν οφείλει να γίνει αναφορά στις κωμωδίες Kollege Crampton (1892), Der Biberpelz (1893) και Der rote Hahn (1901), ένα "ονειρικό ποίημα", Hannele (1893), και το ιστορικό έργο Florian Geyer (1895). Έγραψε επίσης δύο τραγωδίες για τη Σιλεσιανή αγροτική ζωή, τις Fuhrmann Henschel (1898) και Rose Bernd (1903), και τα δραματικά παραμύθια Die versunkene Glocke (1897) και Und Pippa tanzt (1905). Το ζενίθ ήρθε το 1911 όταν έγραψε το Die Ratten, για το οποίο έλαβε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1912 "κυρίως σε αναγνώριση της καρποφόρας, ποικίλης και εξέχουσας παραγωγής του στο βασίλειο της δραματικής τέχνης."

Κατά τον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο ο Χάουπτμαν υπήρξε Ειρηνιστής. Σ'αυτή την περίοδο της καριέρας του έγραψε διάφορα πεσιμιστικά και ιστορικά-αλληγορικά έργα, όπως τα Der Bogen des Odysseus (1914), Der weisse Heiland (1912–17), Winterballade (1917). Μετά τον πόλεμο η ικανότητά του άρχισε φανερά να εξασθενεί.
Ο Χάουπτμαν πέθανε σε ηλικία 83 ετών στο σπίτι του στο Αγγνετεντόρφ το 1946.

Η πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση έγινε το 1963 από το Θέατρο της Κυριακής.Τους ρόλους ερμήνευσαν -σε ραδιοσκηνοθεσία του Φώτου Μπαστουνόπουλου - οι ηθοποιοί: Βόκοβιτς, Χειμάρας, Τσαγανέας, Ανδρονίδης, Ζατζηαργύρη, Πάλλης, Ροδίτη, Ζαβιτσιάνου, Μεταξά, Μανιουδάκης, Τσάπελας, Παϊτατζή, Βανδώρος, Ανδρεόπουλος, Δοξαράς

Η μετάφραση, αν και δεν αναφέρεται στο ηχητικό αρχείο, πιστεύουμε βάσιμα ότι είναι του Νίκου Καζαντζάκη. Επισημαίνουμε πως το θεατρικό έργο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ. 

Το έργο έχει κυκλοφορήσει σε DVD με την Ρ/Τ από τη σειρά ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ.

Φωτογραφία από την παράσταση του έργου στο Εθνικό Θέατρο το 1936 με μεγάλο μέρος του θιάσου επί σκηνής

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΤΡΟΧΙΕΣ:ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΝΙ ΣΤΗ ΜΑΓΝΗΤΟΤΑΙΝΙΑ 8 (ΚΩΜΩΔΙΕΣ) Το στραβόξυλο του Δημήτρη Ψαθά

Μια κωμωδία χαρακτήρων και κοινωνικής κριτικής, με αυθεντική ελληνικότητα στο ύφος, στη διαγραφή των τύπων, στις νοοτροπίες, στα κωμικά ευρήματα και στις ευφυέστατες συγκρούσεις των προσώπων. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί εύστοχη σάτιρα και χειρίζεται το διάλογο με θεατρική επιδεξιότητα. Η πρωτοτυπία του έργου στηρίζεται στη γρήγορη και εύρυθμη πλοκή, στην αληθοφάνεια των προσώπων και στην αμεσότητα του χιούμορ του. Κεντρική φιγούρα του έργου είναι ένας καλόκαρδος γκρινιάρης, δίπλα στον οποίο ο Ψαθάς τοποθετεί πρόσωπα του περιβάλλοντος του, με στόχο την πολυπρυσματική ανάλυση του πρώτου. Η νεαρή ανιψιά με τις ανώριμες ερωτοτροπίες, οι ρομαντικά ερωτευμένοι νεαροί, η ημιμάθεια του προπολεμικού υπαλλήλου και η διπρόσωπη υποκρισία των μεγαλοαστών, είναι θέματα που κυριαρχούν στο έργο και πλημμυρίζουν στα μεταπολεμικά χρόνια.
To «Στραβόξυλο» είναι το πρώτο θεατρικό έργο του Δημήτρη Ψαθά κι' ανέβηκε από τον θίασο Αργυρόπουλου στις 16 Μαρτίου 1940, στό θέατρο της οδού Ιπποκράτους.
Ο Δημήτρης Ψαθάς γεννήθηκε στην Τραπεζούντα του Πόντου το 1907 και ήλθε στην Αθήνα το 1923, όπου τελείωσε τις σπουδές του και αφιερώθηκε στην δημοσιογραφία, ευθυμογραφία και το θέατρο. Το 1937 κυκλοφόρησε το πρώτο χιουμοριστικό βιβλίο του «Η Θέμις έχει κέφια» κι ευθύς τον επόμενο χρόνο «Η Θέμις έχει νεύρα». Εκείνο, όμως, πού τον έκανε πανελλήνια γνωστό ήταν ή «Μαντάμ Σουσού» ή περιλάλητη ηρωίδα του ομώνυμου χιουμοριστικού μυθιστορήματός του.
Την δραματική περίοδο της Ιταλογερμανικής κατοχής ο Δ. Ψαθάς περιέγραψε με τον δικό του τρόπο στα βιβλία του «Χειμώνας του 41» (1945), «Αντίσταση» (1945) και «Το χιούμορ μιας εποχής» (1946). Ο συγγραφέας ταξίδεψε στην Γαλλία, Αγγλία, Αμερική, Τουρκία, Αίγυπτο και περιέλαβε τις εντυπώσεις του στα βιβλία «Κάτω από τους ουρανοξύστες» (1950), «Στην χώρα των μυλόρδων» (1951) και «Παρίσι, Σταμπούλ κι άλλα εύθυμα ταξίδια» (1951). Επίσης εξέδωσε άλλο χιουμοριστικό μυθιστόρημα, πού περιλαμβάνει σάτιρα των ηθών της εποχής, με τον τίτλο «Οικογένεια Βλαμμένου» (1956) και σειρά εύθυμων διηγημάτων πού τιτλοφορούνται «Παρ' ολίγον να γελάσουμε» (1960). Επιλογή χρονογραφημάτων του περιέλαβε σέ τρία βιβλία με τους τίτλους «Από την εύθυμη πλευρά», «Στο καρφί και στο πέταλο» και «Πέρα βρέχει» (1960).
Συγχρόνως με την δημοσιογραφία ο Δ. Ψαθάς επεδόθη με θριαμβευτική επιτυχία και στην συγγραφή κωμωδιών, μερικές απ' τις οποίες κατέρριψαν το ρεκόρ των παραστάσεων στην Ελλάδα. Οι κωμωδίες του πού παίχτηκαν απ' όλους σχεδόν τους κεντρικούς θιάσους των Αθηνών και με τους μεγαλύτερους Έλληνες ηθοποιούς είναι «Το Στραβόξυλο» (1940) «Ο Εαυτούλης μου» (1941), «Οι Ελαφρόμυαλοι (1942), «Μαντάμ Σουσού» (1942), «Σκίτσα της εποχής» (1944), «Φον Δημητράκης» (1947), «Η ζωή είναι ωραία» (1952), «Ζητείται ψεύτης» (1953), «Μικροί Φαρισαίοι» (1954), «Ένας βλάκας και μισός»(1956), «Φωνάζει ό κλέφτης» (1958), «Εταιρία θαυμάτων» (1959), «Η Μαίρη τα λέει όλα» (1960), «Εξοχικόν κέντρον ο Έρως» (1960), «Εμπρός νά γδυθούμε », «Χαρτοπαίχτρα», «Ξύπνα Βασίλη», «Ό Αχόρταγος», «Ο Κουτσομπόλης», «Προίκα μου αγαπημένη» κτλ.
Ο Δ. Ψαθάς εξέδωσε επίσης και ένα ιστορικό χρονικό 500 σελίδων από την ζωή, τους διωγμούς και την αντίσταση του ελληνισμού της ιδιαιτέρας του πατρίδος, με τον τίτλο «Γη του Πόντου» (1966). Πέθανε στις 13 Νοεμβρίου του 1979.
Για το σινεμά:
ΤΟ ΣΤΡΑΒΟΞΥΛΟ (1952) Σενάριο: Χρίστος Αποστόλου Σκηνοθέτης: Χρήστος Αποστόλου
Ηθοποιοί: Βασίλης Αργυρόπουλος (στη μοναδική κινηματογραφική εμφάνιση του) Μαρίκα Νέζερ Γεωργία Βασιλειάδου Θάνος Τζενεράλης Λιάνα Ορφανού Παύλος Καταπόδης Γιάννης Γκιωνάκης Μιχάλης Νικολινάκος Φανή Νικολαϊδου Ανδρέας Μπατόπουλος Ξενοφών Αργυρόπουλος
ΤΟ ΣΤΡΑΒΟΞΥΛΟ 1969 ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΚΙΩΝΑΚΗΣ,ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΠΑΡΚΟΥΛΗΣ Αλέκος Τζανετάκος Κατερίνα Γιουλάκη
Για το ραδιόφωνο το 1989 στη Θεατρική Βραδιά
Γιάννης Γκιωνάκης, Αννα Παιταζή, Λένα Παπαδοπούλου, Νίκος Τσούκας, Λιάνα Χατζή, Γιώργος Λέφας, Γιώργος Μοσχίδης