ΜΠΟΡΙΣ ΓΚΟΥΝΤΟΥΝΟΦ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΠΟΥΣΚΙΝ

  Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν
Boris Godunov -Aleksandr Sergeevich Pushkin (1825)

Σκηνοθεσία: Άννα Ντεβάρη
Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Βιβέτ Κακλαμάνη
Μουσική επιμέλεια: Σάκης Τσιλίκης
Επιμέλεια ήχων: Δόμνα Ακατογλίδου
Ρύθμιση ήχου: Νίκος Χανιώτης
Παραγωγή: Δημήτρης Φραγκουδάκης
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα

Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί: Δημήτρης Ζακυνθινός, Ηλίας Λογοθέτης, Γιώργος Οικονόμου,  Μάνος Κατράκης (Μπορίς Γκοντουνόφ), Τώνης Ιακωβάκης, Πέτρος Φυσούν, Γιώργος Νέζος, Γιώργος Μετσόλης, Πάνος Νικολαϊδης, Άννα Μαρκάκη, Θεόδωρος Δημήτριεφ, Μαρίνα Ταβουλάρη, Σωτήρης Τσόγκας, Δημήτρης Αρώνης, Μάνος Τσιλιμίδης, Τιτίκα Βλαχοπούλου, Νίκος Δενδρινός.

Πριν από τον Πούσκιν δεν είχε γραφτεί ούτε μια αυθεντική ρωσική τραγωδία. Σ' ένα γράμμα στο φίλο του Βιαζέμφσκι το 1823, ο Πούσκιν διαπιστώνει απογοητευμένος: «Δεν έχουμε θέατρο». Θέλει να γράψει ένα θεατρικό έργο, του λείπει όμως το θέμα. Γρήγορα όμως το βρίσκει στην Ιστορία της Ρωσίας του Καραμζίν που εκδίδεται σε δώδεκα τόμους την άνοιξη του 1824. Για έναν ολόκληρο χρόνο μελετά την ιστορία του Καραμζίν και τα παλιά αυθεντικά χρονικά. Σ' αυτά περιγράφεται ο σφετερισμός του θρόνου της Ρωσίας από τον Μπορίς Γκοντουνόφ που δολοφονεί τον διάδοχο του θρόνου Δημήτριο (1598-1601) για να πάρει τη θέση του. Ο Πούσκιν δανείστηκε από την ιστορία του Καραμζίν όχι μόνο τις χρονολογίες αλλά και όλα τα πρόσωπα που πήραν μέρος σ' αυτές τις δολοπλοκίες της εποχής, την εποχή των ταραχών όπως ονομάστηκε.

Η τραγωδία του Πούσκιν εκδόθηκε το 1831 αλλά απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του από τις τσαρικές αρχές μέχρι το 1866. Στο θέατρο ανεβάστηκε για πρώτη φορά το 1870 ενώ ο Μουσόρσκι γράφει τη μουσική του έργου στην Όπερα. Από τότε μέχρι σήμερα το έργο συνεχίζει να ανεβαίνει στα θέατρα και στις λυρικές σκηνές όλης της Ευρώπης.

Ο «Μπορίς Γκοντουνόφ» αποτελεί μια πραγματική πινακοθήκη χαρακτήρων της αυλής, του λαού και του κλήρου. Στην Ελλάδα η παράσταση ανεβάστηκε δύο φορές.

Yπόθεση: Ο ΜπορίςΓκοντουνόφ κυβέρνησε από το 1598 μέχρι το 1605. Το 1591 ο Γκοντουνώφ δολοφόνησε τον Ντμίτρι, τον γιο του Ιβάν του Τρομερού και διάδοχο στον Ρωσικό θρόνο. Ο ανίσχυρος αδελφός του Ντμίτρι, Φιόντορ έγινε Τσάρος και ο Γκοντουνώφ ορίσθηκε αντιβασιλέας. Κυνηγημένος από τις τύψεις ο Μπόρις έχει κλειστεί σε μοναστήρι. Όταν όμως ο Φιόντορ πεθαίνει, ξεσπά αναρχία και ο λαός πεινάει. Τότε οι φτωχοί πολίτες θα ζητήσουν από τον Γκοντουνώφ να γίνει Τσάρος, κάτι που δέχεται απρόθυμα γονατίζοντας μπροστά στον Θεό και προσπαθώντας να κάνει το καλύτερο για τον λαό του.

Έξι χρόνια αργότερα ο νεαρός μοναχός Γκρέγκορυ Οτρέπιεφ θα ακούσει από τον μοναχό Πίμεν να κατηγορεί τον Γκοντούνοφ για την δολοφονία του Τσάρεβιτς που έγινε στο Ούλιχ, όταν ζούσε εκεί. Τότε θα αποφασίσει να εγκαταλείψει το μοναστήρι και να πάρει εκδίκηση στο όνομα του. Θα ταξιδέψει με δύο μοναχούς, τον Βαρλαάμ και τον Μισαήλ. Όταν όμως τον αναζητήσει η τσαρική αστυνομία, θα καταφύγει στην Πολωνία και να παραστήσει τον Ντμίτρι σφετεριζόμενος τον θρόνο. Εκεί θα τον ερωτευτεί η πριγκίπισσα Μαρίνα Μνίσεκ και δεν θα διστάσει να συμμαχήσει μαζί του για να αποκτήσει εξουσία. Ο Ιησουίτης Ραγκόνι την διατάζει να κάνει τέτοιο γάμο μόνο αν ο Γκρέγκορυ της υποσχεθεί ότι θα επιβάλει την Ρωμαιοκαθολική πίστη στην Ρωσία. Εν τω μεταξύ ο Μπορίς Γκοντουνόφ είναι στεναχωρημένος που δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να βελτιώσει την κατάσταση του λαού του. Σε μια πλατεία έξω από τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Βασιλείου οι φτωχοί συγκεντρώνονται για ελεημοσύνη. Βγαίνοντας από την Εκκλησία ο Γκοντούνωφ θα ζητήσει από έναν «δια Χριστόν σαλό» να προσευχηθεί για αυτόν, αλλά εκείνος θα αρνηθεί κατηγορώντας τον για φόνο.

Όμως οι αναμνήσεις του εγκλήματος και οι φήμες για έναν «αναστημένο» Ντμίτρι, που καλλιεργεί πρώτα ο σύμβουλος του Σούιτσι, και αργότερα ο αφιχθείς Πίμεν θα οδηγήσουν τον Γκουντόνοφ στην τρέλα. Πιστεύοντας ότι έρχεται το τέλος του χρίζει τον γιο του για διάδοχο. Στην Ρωσία ξεσπούν έκτροπα και ο Βαρλαάμ και ο Μισαήλ που έχουν φτάσει στην Άγια Πετρούπολη θα παροτρύνουν το πλήθος να επαναστατήσει ενάντια στον σατανικό Μπόρις και ο λαός εκείνος προκαλεί έκτροπα. Ο λαός υποδέχεται τον σφετεριστή πιστεύοντας ότι είναι ο Ντμίτρι που θα τους σώσει. Ο Γκρέγκορυ θα ανακηρυχτεί καινούργιος Τσάρος που θα υποσχεθεί ότι θα τους φέρει καλοτυχία. Μόνο ο σαλός θα μείνει πίσω θρηνώντας το πικρό πεπρωμένο της Ρωσίας.

ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΝΧΑΤΑΝ ΤΟΥ ΧΙΟΥ ΠΕΝΤΕΚΟΣΤ

Murder in Manhattan (1953)  Hugh Pentecost

Meurtre à Manhattan (1956)

Η σύντομη αστυνομική ιστορία «Έγκλημα στο Μανχάταν» δημοσιεύτηκε στο Αμερικανικό περιοδικό μυστηρίου «Ellery Queen΄s Mystery Magazine» τον Νοέμβριο του 1953, ενώ το 1952 είχε εκδοθεί με τον τίτλο "Murder Plays Through".

Υπόθεση: O Maik Malthern έχει δυο κόρες την Erica και την Joan. Την πρώτη την υπεραγαπά γιατί μοιάζει πολύ με την μητέρα της και την δεύτερη την κρατάει σε μια απόσταση επειδή η μητέρα των δυο κοριτσιών πέθανε όταν την γεννούσε.

Σήμερα η Erica δεν βρίσκεται στην τακτική οικογενειακή συγκέντρωση και δεν έχει ενημερώσει κανέναν για την απουσία της. Ο εκνευρισμός του πατέρα που τον στεναχωρεί η απουσία της αγαπημένης του κόρης είναι φανερός.

Μέσα σε αυτή την ταραγμένη ατμόσφαιρα εμφανίζεται ο επιθεωρητής Mac Cooler για να ανακοινώσει πως ο πρώην σύζυγος της Erica, ο Walto,  που τον χώρισε λόγω της επιθετικής συμπεριφοράς του βρέθηκε νεκρός σε ένα ξενοδοχείο...

Το έργο μεταδόθηκε πρώτη φορά το 1981 στη σειρά «Αστυνομικά» από το Β΄ Πρόγραμμα της Ε.ΡΑ.

Μετάφραση- Ραδιοφωνική προσαρμογή: Πόπη Κόντου
Ραδιοσκηνοθεσία: Σπύρος Μηλιώνης
Μουσική επιμέλεια: Δανάη Ευαγγελίου
Επιμέλεια ήχων: Γίτσα Βαλμά
Τεχνική επιμέλεια: Δημήτρης Πουλόπουλος

Ακούγονται οι ηθοποιοί: Χρήστος Τσάγκας, Νόρα Κατσέλη, Τώνης Γιακωβάκης, Νίκος Γαλανός, Αγγέλα Καζακίδου, Νίκη Kρεούζη, Νίκος Δενδρινός, Πάνος Κομνηνός, Λευτέρης Ελευθεριάδης.

Επιμέλεια εκπομπής: Μάρα Καλούδη

Ο Αμερικανός συγγραφέας Judson Philips χρησιμοποιώντας τα ψευδώνυμα Hugh Pentecost και Philip Owen έγραψε πάνω από 100 ιστορίες μυστηρίου, ξεκινώντας τη συγγραφική του καριέρα το 1936. 

Μέσα σε τέσσερις σχεδόν δεκαετίες συγγραφής, δημιούργησε ήρωες που άφησαν το δικό τους στίγμα στον κόσμο της διεθνούς αστυνομικής λογοτεχνίας, λαμβάνοντας για αυτή του την προσφορά το 1973 το Α’ βραβείο του οργανισμού «Mystery Writers of America», διάκριση που μοιράστηκε με τον «μετρ» του είδους, Alfred Hitchcock.

ΣΑΚΟΥΝΤΑΛΑ ΤΟΥ ΚΑΛΙΝΤΑΣΑ

Ο Καλιντάσα (Kalidasa) (4ος-5ος μ.X. αιώνας) ήταν Ινδός ποιητής και δραματουργός, που πιθανολογείται ότι έζησε στις αρχές του 5ου αιώνα. Ο Καλιντάσα εκπροσωπεί τη χρυσή εποχή της ινδικής λογοτεχνίας. Το όνομά του περιβάλλεται με μεγάλη αίγλη στην Ινδία, όπου θεωρείται ως ο μεγαλύτερος Ινδός συγγραφέας όλων των εποχών, που εξύψωσε την ινδική ποίηση σε δυσθεόρατα ύψη. Είναι γνωστός ως ο "Σαίξπηρ της Ινδίας".

Από τα θεατρικά έργα του Καλιντάσα, τρία μόνο έχουν μέχρι σήμερα διασωθεί. Το Βικραμορβάσι ή "Η κατάκτηση της Ουρβάσι από ένα γενναίο" (Vikramorvasiya), με θέμα τον έρωτα ενός θνητού, του βασιλιά Βικραμαμαντίγια, για μιαν ουράνια νύμφη. Το δεύτερο έργο του Μαλαβικαγκνιμίτρα ή "Μαλαβίκα και Αγκνιμίτρα" (Malavikagnimitra) είναι μια ρομαντική κωμωδία με θέμα τις δολοπλοκίες σ' ένα χαρέμι.

Το πιο σημαντικό και πιο ώριμο έργο του Καλιντάσα είναι η Σακούνταλα (Shakuntala) ή "Αμπιτζνανασακούνταλα" ("Η αναγνώριση της Σακούνταλα"). Το θέμα είναι παρμένο από τον αρχαίο επικό κύκλο της Μαχαμπαράτα (Mahabharata). Είναι ένα ρομαντικό θεατρικό έργο σε πέντε πράξεις, που εξιστορεί τον έρωτα του βασιλιά της Ινδίας Ντουσυάντα (Dushyanta), οποίος αποπλανεί τη θετή κόρη ενός σοφού ερημίτη, την εγκαταλείπει όμως εξαιτίας κάποιας κατάρας, υπερνικά αργότερα την κατάρα και ξανασμίγει στον ουρανό με τη γυναίκα του και το γιο του, καρπό του έρωτά τους.

Η Σακούνταλα έτυχε θερμής υποδοχής από το θεατρικό κοινό και τους αναγνώστες του έργου στη Δύση, θυμίζοντας κατά κάποιο τρόπο τα τελευταία έργα του Σαίξπηρ. Το έργο άσκησε ακόμη επιρροή και στο ευρωπαϊκό δράμα, όταν μεταφράστηκε στα αγγλικά και πρωτοπαρουσιάστηκε στη Δύση το 1789, ως ένα νέο είδος ρομαντικής φαντασίας και ως μια αντίδραση στους συμβατικούς και καθιερωμένους μέχρι τότε κλασικούς θεατρικούς κανόνες.

Η Σακούνταλα θεωρείται το τελειότερο επίτευγμα της κλασικής ινδικής λογοτεχνίας όλων των εποχών και (κατά τον Γκαίτε) ένα από τα καλύτερα της παγκόσμιας δραματουργίας. Ο Γκαίτε τόσο πολύ μάλιστα θαύμαζε το έργο αυτό του Καλιντάσα, ώστε έγραψε κι ένα ένθερμο ποίημα για το ποιητικό αυτό αριστούργημα.

Για το ραδιόφωνο

Παίζουν οι ηθοποιοί: Βασίλης Παπανίκας, Νίκος Βασταρδής, Γιώργος Νέζος, Ματίνα Καρρά, Αννα Γιαραλή, Πόπη Παπαδάκη, Ιορδάνης Μαρίνος, Νίκος Δεδρινός, Νάσο Χριστογιαννόπουλος, Δημήτρης Βεάκης, Γιάννης Βασιλείου, Δημήτρης Ντουνάκης, Γιώργος Μετσόλης, Ρίτα Μουσούρη, Βασίλης Ανδρονίδης, Κώστας Σαντοριναίος, Νάσος Κεδράκας, Γίτσα Βαλμά, Γιώργος Παληός, Θεόδωρος Δημήτριεφ, Κώστας Καστανάς, Μαρία Βούλγαρη.

Το κράτος του Θεού του Φριτς Χοχ Βέλντερ

Το 1572 αποβιβάζονται στην Λατινική Αμερική οι πρώτοι Ιησουίτες μοναχοί με εντολή του τάγματος να φέρουν την πίστη του Θεού στους κόσμους που είχαν ανακαλυφθεί ογδόντα χρόνια νωρίτερα από τον Κολόμβο.

Βρήκαν μια κατάσταση απερίγραπτη από κάθε άποψη. Τεράστιες εκτάσεις είχαν μοιραστεί απ' το ισπανικό στέμμα σε ευγενείς που είχαν καταφθάσει από την Ευρώπη , ενώ ο ντόπιος πληθυσμός των Ινδιάνων είχε μεταβληθεί στο σύνολο του σε σκλάβους .

Οι ιθαγενείς δεν θεωρούνταν άνθρωποι και η αγριότητα των Ισπανών απέναντί τους ήταν πρωτοφανής. Οι ρυθμοί μείωσης του πληθυσμού ήταν απίστευτοι. Το 1519 μετρήθηκαν στο Μεξικό 11 εκατομμύρια Ινδιάνοι. Το 1540 κατέβηκαν στα 6.5. Το 1565 στα 4.2 το 1597 στα 2.5 και το 1650 στο 1.5 . Πραγματική σφαγή.

Αυτή την κατάσταση βρήκαν οι Ιησουίτες. Θα πείτε τώρα, αφού οι Ιησουίτες έχουν καταγραφεί ως οι χειρότεροι από όλους τους παπικούς γιατί να τους ενοχλήσει αυτή η κατάσταση ; Λάθος. Μέγα ιστορικό λάθος. Αν με το χαρακτηρισμό ''Ιησουίτης'' περιγράφεται σήμερα ένας άνθρωπος υποκριτής , δόλιος , ύπουλος , δολοπλόκος και αδίστακτος είναι γιατί στο διάβα της ιστορίας επεκράτησαν πλήρως τα επιχειρήματα των συκοφαντών του εκπληκτικού εκείνου τάγματος που ίδρυσε ο Ιγνάτιος Λογιόλα.

Ήταν βέβαια ένα τάγμα που ιδρύθηκε για να βοηθήσει την αντιμεταρρύθμιση , να καταπολεμήσει τον προτεσταντισμό υπέρ της καθολική πίστεως και του Βατικανού , το έκανε όμως με μεθόδους που εξέφραζαν την πίστη στον Θεό. Ποτέ οι Ιησουίτες δεν ανακατεύτηκαν με την Ιερά εξέταση. Οι Δομινικανοί και οι Φραγκισκανοί ναι , οι Ιησουίτες όχι.

Οι τρεις όρκοι τους ήταν <<πενία , αγνεία , υπακοή>> και βασική τους μέθοδος ήταν να ανοίγουν καθολικά σχολεία , ξέροντας ότι η εκπαίδευση , και όχι οι ίντριγκες ή η θρησκευτική καταστολή , ήταν η βάση της μελλοντικής επικράτησης των απόψεων τους.

Όταν ο πάπας Κλήμης ο ΙΔ' κατάργησε το τάγμα έκλεισαν αυτομάτων σ' όλη την Ευρώπη 1.800 κολέγια με 15.000 Ιησουίτες καθηγητές. Φανταστείτε πόσες εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές υπήρχαν. Δεν ήταν προφανώς όλοι οι Ιησουίτες άγιοι , εξάλλου είχαν εμπλακεί μέσα στα γρανάζια εξουσίας του Βατικανού , ο μέσος όρος τους όμως ήταν πολύ καλύτερος από άλλα τάγματα , που γλίτωσαν την ιστορική καταδίκη.

Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα ευεργετικής δράσης των Ιησουιτών ήταν το περίφημο κράτος του Θεού που ίδρυσαν σε μια εκτεταμένη περιοχή της σημερινής Παραγουάης . Χώθηκαν μέσα στα δάση όπου είχαν καταφύγει οι Ινδιάνοι για να ξεφύγουν από τους δουλεμπόρους και χρησιμοποιώντας ως μοναδικά όπλα τα μουσικά τους όργανα που μάγευαν τους ιθαγενείς άρχισαν να ιδρύουν εκπληκτικές αυτοδιοικούμενες κοινότητες θέλοντας να φτιάξουν το ιδανικό κράτος του Θεού. Κάθε κοινότητα είχε εκκλησία σχολείο ωδείο (οι Ιησουίτες ήταν λάτρεις της μουσικής), λαχανόκηπους αμπέλια οπωροφόρα δέντρα, φυτείες ζαχαροκάλαμου , τσαγιού , βαμβακιού , σιτοβολώνες , λιβάδια με βόδια , αρνιά και άλογα , χυτήρια για μεταλλικές κατασκευές , ασβεστοκάμινο , μύλους , βαφεία , αποθήκες τροφίμων και πυρομαχικών.

Κάθε μέλος της κοινότητας έτρωγε όσο ήθελε , ντυνόταν όπως ήθελε και όλα ήταν κοινά , <<τουμαμπάκ>> δηλαδή πράγματα του Θεού. Χρήμα δεν υπήρχε , φύλακες δεν υπήρχαν , θανατική ποινή δεν υπήρχε. Τα μόνα που είχαν απαγορεύσει ήταν η παραδοσιακή πολυγαμία των ιθαγενών και το οινόπνευμα , που προσπαθούσαν να προωθήσουν οι δουλέμποροι για να τους εκφυλίσουν.

Το Κράτος του Θεού άντεξε για έξι γενιές και έζησαν σε αυτό πάνω από 1.5 εκατομμύριο ιθαγενείς υπό την καθοδήγηση των Ιησουϊτών μοναχών. Αναφέρεται ως από τις πιο θαυμαστές και ευχάριστες στιγμές στην ιστορία της Αμερικής , καθώς τα εφτακόσια σχολεία που είχε άρχισαν μετά την πρώτη γενιά να βγάζουν πολλούς δασκάλους και καλλιτέχνες που διέπρεψαν.

Τα έργα τέχνης , ζωγραφικής και γλυπτικής εκείνων των κοινοτήτων κοσμούν τα σημερινά μουσεία της Παραγουάης , ενώ το θέατρο αναπτύχθηκε τόσο , που αποτελεί ξεχωριστή σελίδα της παγκόσμιας ιστορίας του λαϊκού θεάτρου.
Το κράτος του Θεού άντεξε εκατόν πενήντα χρόνια περικυκλωμένο από τσιφλικάδες που ήθελαν να αρπάξουν την Γη και συμμορίες δουλεμπόρων που έψαχναν για το φρικτό εμπόρευμά τους. Μόνο όταν οι ίντριγκες στο Βατικανό και οι θρησκευτικές και πολιτικές αντιθέσεις στην Ευρώπη οδήγησαν στην κατάργηση του τάγματος , το κράτος του Θεού κατέπεσε. Στρατιώτες της Ισπανίας εισέβαλαν, συνέλαβαν τους Ιησουίτες μοναχούς που ήταν ηγέτες των κοινοτήτων και τους φυλάκισαν. Ο Ισπανός βασιλιάς μοίρασε την Γη σε τσιφλίκια και μετέτρεψε αμέσως τους Ινδιάνους σε σκλάβους.

Αυτοί έχοντας μεγαλώσει σ' ένα σύστημα ελευθερίας και δικαιοσύνης δεν άντεξαν τις συνθήκες της σκλαβιάς και αποδεκατίστηκαν .Οι τσιφλικάδες του στέμματος παρέλαβαν τις ακμάζουσες κοινότητες και εφάρμοσαν τις γνωστές απάνθρωπες μεθόδους που επικρατούσαν στην υπόλοιπη Αμερική. Μια απογραφή που έγινε στις αποικίες το 1794 , 21 χρόνια αργότερα έδειξε ότι ο πληθυσμός στην περιοχή είχε μειωθεί κατά 75%

Σχετική ταινία :The Mission    http://www.imdb.com/title/tt0091530/


Για το ραδιόφωνο:

Μετάφραση και ραδιοφωνική διασκευή Δημήτρης Μυράτ

Παίζουν οι ηθοποιοί: Λάμπρος Κοτσίρης, Δημήτρης Μυράτ, Θάνος Γραμμένος, Χρήστος Ντούμας, Βύρων Πάλλης, Γιάννης Μιχαλόπουλος, Γιάννης Αργύρης, Νίκος Φιλιππόπουλος, Καρούσοας, Κώστας Μανιάκης,  Τσάπελης, Νίκος Δενδρινός, Δημήτρης Φωτιάδης.