ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΚΟΓΕΝΝΗΜΕΝΟΥΣ του Ευγένιου Ο' Νηλ

Το έργο που γράφτηκε το 1943 είναι μια ελεγεία για τον αδελφό του Τζέιμς Ο' Νηλ. Ο Φιλ Χόγκαν είναι ένας από τους ήρωες του έργου. Ο Χόγκαν προσπαθεί να πείσει την κόρη του Τζόσι να παντρευτεί τον Τζιμ Τάιροουν για τη δική της ευτυχία και για να εξασφαλίσουν το κτήμα που νοικιάζουν και ανήκει σε αυτόν. Η συνάντηση των δύο θα γίνει κάτω από το φως του φεγγαριού και θα φέρει στην επιφάνεια την αθέατη πλευρά των χαρακτήρων των ηρώων. Η αγάπη πέρα από τις ατομικές και εγωιστικές πλευρές της, κατακλύζει το έργο.

ΕΥΓΕΝΙΟΣ Ο 'ΝΗΛ

Η ιστορία εκτυλίσσεται στο Κονέκτικατ, στο σπίτι του αγρότη Φίλ Χόγκαν, ο οποίος νοικιάζει το χτήμα που καλλιεργεί. Χρόνος: αρχές Σεπτεμβρίου. Από το μεσημέρι της μιας ημέρας ως το ξημέρωμα της επομένης.

Η πρώτη ηχογράφηση - ραδιοφωνική μετάδοση έγινε το 1964 για την εκπομπή ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ. Τη ραδιοσκηνοθεσία είχε κάνει ο Μιχάλης Μπούχλης σε μετάφραση της Μήτσης  Κουγιουμτζή και τους ρόλους ερμήνευσαν οι εξής ηθοποιοί: Άννα Συνοδινού, Γιώργος Τζώρτζης, Κώστας Καζάκος, Νίκος Βασταρδής, Αντώνης Αντωνίου.
Η διάρκεια του αρχείου είναι 1ω 46λ και το μέγεθος 42,6 ΜΒ

Παραθέτουμε τα εξώφυλλα δύο εκδόσεων που μαζί με τον τίτλο της ανάρτησης δίνουν την διαφορετικότητα στην προσέγγιση των μεταφραστών.

Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα του Ευγένιος Ο΄Νηλ

Mourning Becomes Electra

      Ο Ευγένιος Ο΄Νηλ παρουσιάζει το 1928 την τριλογία του

«Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα», που βασίζεται στην «Ορέστεια» του Αισχύλου. 

Το έργο αποτελείται από τρία μέρη, αντίστοιχα των τριών του Αισχύλου: «Ο γυρισμός» - «Αγαμέμνων», «Οι κυνηγημένοι» - «Χοηφόροι», «Οι στοιχειωμένοι» - «Ευμενίδες».

Ο αμερικανός δραματουργός τοποθετεί χρονικά το έργο του στον εμφύλιο πόλεμο που συντάραξε την Αμερική (1861-1865) βρίσκοντας αντιστοιχίες ανάμεσα στην οικογένεια Μάννον και στον οίκο των Ατρειδών.

Έντονα αυτοβιογραφικός, ο Ο΄Νηλ σκιαγραφεί μέσα στην τριλογία του όχι μόνο τον εμφύλιο σπαραγμό της Αμερικής, αλλά και τη δραματική ιστορία της δική του οικογένειας.

ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΑ 1954

Ο ΓΥΡΙΣΜΟΣ
Παίζουν οι ηθοποιοί: Κατίνα Παξινού, Αλέξης Μινωτής, Μελίνα Μερκούρη, Άννα Σινοδινού, Έλλη Ξανθάκη, Σαπφώ Νοταρά, Θάνος Κωτσόπουλος, Γιάννης Αποστολίδης, Παντελής Ζερβός, Ανδρέας Φιλιππίδης, Διονύσιος Παπαγιανόπουλος.



ΟΙ ΚΑΤΑΤΡΕΓΜΕΝΟΙ
Παίζουν οι ηθοποιοί: Κατίνα Παξινού, Αλέξης Μινωτής, Μελίνα Μερκούρη, Χριστόφορος Νέζερ, Άννα Σινοδινού, Παντελής Ζερβός, Βάσω Μεταξά, Ανδρέας Φιλιππίδης, Λυκούργος Καλλέργης, Έλλη Ξανθάκη, Γιάννης Αργύρης, Διονύσιος Παπαγιανόπουλος.



ΟΙ ΕΡΥΝΥΕΣ
Παίζουν οι ηθοποιοί: Μελίνα Μερκούρη, Θάνος Κωτσόπουλος, Άννα Σινοδινού, Παντελής Ζερβός, Ανδρέας Φιλιππίδης, Λυκούργος Καλλέργης, Κώστας Παπαγεωργίου, Γιάννης Αργύρης, Διονύσιος Παπαγιανόπουλος.

ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΑ 1984

Ο ΓΥΡΙΣΜΟΣ
Παίζουν οι ηθοποιοί: Βασίλης Διαμαντόπουλος, Δημήτρης Μπάνος, Άννα Αποσπόρη, Αλέκα Τουμαζάτου, Νίκη Τριανταφυλλίδη, Αντιγόνη Βαλάκου, Τζένη Καλύβα, Ζαχαρίας Ρόχας, Πέτρος Ζαρκάδης, Βύρων Πάλης.



ΟΙ ΚΑΤΑΤΡΕΓΜΕΝΟΙ
Παίζουν οι ηθοποιοί: Αλέκα Τουμαζάτου, Μαρία Κοντοδήμα, Τάσος Υφάντης, Κυριάκος Κατριβάνος, Γιώργος Μπάρτης, Αντιγόνη Βαλάκου, Τζένη Καλύβα, Νικήτας Τσακίρογλου, Ζαχαρίας Ρόχας, Νίκη Τριανταφυλλίδη, Πέτρος Ζαρκάδης.



ΟΙ ΕΡΥΝΥΕΣ
Παίζουν οι ηθοποιοί: Ντίνος Δουλγεράκης, Τάσος Υφάντης, Κυριάκος Κατριβάνος, Δημήτρης Μπάνος, Βασίλης Διαμαντόπουλος, Ζαχαρίας Ρόχας, Νίκη Τριανταφυλλίδη, Νικήτας Τσακίρογλου, Τζένη Καλύβα.

Ταξίδι μιας μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα του Ευγένιου Ο’ Νηλ

Το έργο «To μακρύ ταξίδι της μέρας μέσα στη νύχτα» (ή «Ταξίδι μιας μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα» – ανάλογα τη μετάφραση.«Long day’s journey into night ») ήταν το δώρο του Ο΄Νηλ στη γυναίκα του Καρλότα για τη 12η επέτειο του γάμου τους. Η Καρλότα απέκτησε τα δικαιώματα του έργου με την προϋπόθεση να το αφήσει να δει το φως της δημοσιότητας 25 χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα. Φυσικά, αγνόησε τη ρήτρα και παρέδωσε τα δικαιώματα στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ.

Τον Φεβρουάριο του 1956, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα, το έργο παρουσιάζεται σε παγκόσμια πρώτη στη Στοκχόλμη. Η επιλογή των Σουηδών δεν ήταν τυχαία. Το σουηδικό κοινό είχε αγκαλιάσει τον Ευγένιο Ο’Νηλ δίνοντας του το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1935 και βλέποντας – όχι άδικα- στο πρόσωπό του έναν άξιο διάδοχο του Στρίντμπεργκ. Ο ίδιος ο συγγραφέας άρρωστος, δεν μπορεί να παραστεί στην τελετή απονομής και στέλνει επιστολή όπου αναγνωρίζει την ισχυρή επίδραση του Στρίντμπεργκ στο έργο του.

Ακολουθεί η αμερικανική πρεμιέρα στη Νέα Υόρκη σε σκηνοθεσία του Jose Quintero- σύμφωνα με την επιθυμία της χήρας Ο’ Νηλ. «Ας συμφωνήσουμε πως πρόκειται για αριστούργημα» γράφει ο μεγάλος κριτικός θεάτρου της New York Times, Brooks Atkinson. Ο Ευγένιος Ο΄Νηλ αποκτά το τέταρτο Pulitzer μετά θάνατον.
Ο Ευγένιος Ο’ Νηλ γράφει το έργο του απ’ το 1939 ως το 1941. Είναι ήδη 53 χρονών και έχει χάσει και τους δύο γονείς του εδώ και χρόνια. Πρόκειται για ένα έργο βαθιά αυτοβιογραφικό, «με δάκρυα και αίμα που όχι μόνο αφορά τον σύγχρονο άνθρωπο, αλλά θα αφορά και τον άνθρωπο του μέλλοντος» λέει ο ίδιος. Ο συγγραφέας τολμάει να ανασύρει τις προσωπικές του αναμνήσεις απ’ τους γονείς και τον μεγαλύτερο αδερφό του, χωρίς να ωραιοποιεί τίποτα. Τα πρόσωπα που παρουσιάζονται στο έργο δεν αποκλίνουν καθόλου απ’ τα πραγματικά. Το μόνο που διαφέρει είναι τα ονόματα τους.
«Η εργασία μου είναι αξεχώριστη απ’ τη ζωή μου. Δεν έχω γράψει ούτε μια γραμμή που δεν ήταν ο καρπός προσωπικής μου πείρας».

Με αριστοτεχνικό τρόπο, με την ακρίβεια ανατόμου, ο συγγραφέας ανασύρει τις λεπτομέρειες της δυστυχίας που θέρισε σαν μάστιγα την οικογένεια του. Ο καθένας απ’ τα τέσσερα πρόσωπα του έργου είναι βυθισμένος στην προσωπική του τραγωδία με τρόπο τέτοιο που αυτό αντανακλάται στους υπόλοιπους, συνθέτοντας ένα παζλ απόγνωσης και ψυχικής ανισορροπίας ενώ φέρνει στην επιφάνεια την αιτιακή σχέση της δυστυχίας και του πώς αυτή κληροδοτείται απ’ τους γεννήτορες στα παιδιά, δικαιώνοντας έτσι το αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα.
Ο πατέρας, θεατρικός ηθοποιός, είδε την καριέρα του να τελματώνεται και τις φιλοδοξίες του να εξαντλούνται στον ρόλο του Κόμη Μοντεχρίστου, παίζοντας τον σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα και αναγάγοντας τον σε προσωπική του επιτυχία (σ.σ λέγεται ότι πρέπει να έπαιξε τον ρόλο πάνω από 6.000 φορές.) «Θα τα έδινα όλα για μια καλύτερη καριέρα», εξομολογείται σε μια κορυφαία στιγμή του έργου κι αφού άφθονο αλκοόλ έχει κυλήσει στις φλέβες του. Λίγο νωρίτερα, έχει προσπαθήσει να εξιλεωθεί για την τσιγκουνιά του στον φυματικό γιο του Έντμοντ, ανατρέχοντας στην εξαθλίωση των παιδικών του χρόνων, στην εγκατάλειψη απ’ τον πατέρα του, στις προσπάθειες της μάνας του να μεγαλώσει τα παιδιά, στο ότι αναγκάστηκε να δουλέψει από 10 χρονών. Στα χρόνια εκείνα έχει τις ρίζες της η δική του προσωπική ματαίωση.
Η μητέρα, καταφεύγει χρόνια στη μορφίνη στην οποία έχει εθιστεί σκορπίζοντας τον φόβο στην οικογένεια της. Αναγκάστηκε να παίρνει το «παλιοφάρμακο», όπως αναφέρεται, μετά τους φριχτούς πόνους απ’ τη γέννηση του τρίτου της γιου (δηλαδή του ίδιου του συγγραφέα). «Εκείνος ο παλιογιατρός φταίει γι’ αυτό που είμαι σήμερα» λέει κάπου ενώ αναπολεί ευχάριστα τις μέρες που έζησε στο πατρικό της, το σχολείο των καλογραιών στο οποίο φοίτησε και την πρώτη της γνωριμία με τον άντρα της, τον οποίο όμως αργότερα μέμφεται για το στήσιμο μιας ζωής χωρίς μόνιμη κατοικία και για την αδιάκοπη περιπλάνηση στα φτηνά ξενοδοχεία για θεατρίνους.
Ο μεγαλύτερος γιος ακολουθώντας τα χνάρια του πατέρα, βγαίνει στο σανίδι, αλλά δεν καταφέρνει να κάνει κάτι αξιόλογο. Τα δικά του αδιέξοδα πνίγονται σε τόνους ουίσκι και σε κακόφημα στέκια αγοραίου έρωτα.
Ο μικρός της οικογένειας, αφού δοκιμάζει διάφορα θαλασσινά επαγγέλματα, γράφει ποιήματα, διαβάζει Νίτσε, δημοσιεύει σε μια εφημερίδα, πίνει και προσβάλλεται από φυματίωση. O πατέρας τον αποδοκιμάζει για τις λογοτεχνικές του προτιμήσεις, η μητέρα του θυμίζει εντέχνως ότι η γέννηση του ήταν η αρχή της δικής της αυτοκαταστροφής μέσω της μορφίνης.

Το έργο είναι γραμμένο κατά τα αριστοτελικά πρότυπα του χώρου, του χρόνου και της δράσης των οποίων ήταν υπέρμαχος ο Ο’Νηλ. Συγχρόνως όμως, διαφαίνεται η επιρροή του απ’ το έργο του Στρίντμπεργκ. Δεν είναι τυχαίο που και ο Σουηδός συγγραφέας διοχέτευε με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία τα έργα του προσπαθώντας να ξορκίσει τους προσωπικούς του δαίμονες. Συγχρόνως, υπάρχει έντονος κι ένας ιψενικός ρεαλισμός, στο ότι όλα καταγράφονται και όλα εξηγούνται χωρίς να μένει ο θεατής με απορίες και χωρίς να μπορούν να αποτολμηθούν άλλες ερμηνείες πέραν αυτών που έχει αποφασίσει ο παθών, ο συγγραφέας εν προκειμένω.
Οι ήρωες του έργου είναι πλάσματα που υποφέρουν, εύθραυστοι κι αδύναμοι να στηρίξουν ο ένας τον άλλον όπως οφείλουν να κάνουν τα μέλη μιας οικογένειας, αφού πρωτίστως δεν μπορούν να βοηθήσουν τους εαυτούς τους.
Το έργο δεν προσφέρει ιδιαίτερη σκηνική δράση. Εξαντλείται σχεδόν σε τεράστιους μονολόγους όπου αφήνεται να εκτεθεί το δράμα του καθενός χωριστά αλλά και όλων μαζί. Ολοκληρώνεται όμως με ιδιαίτερα σπαρακτικό τρόπο, κάνοντας μνεία σε μια μικρή χαραμάδα ευτυχίας που κάποτε φώτισε τη ζωή κάποιου απ’ τους ήρωες.

Αυτό άλλωστε αντικατοπτρίζει και την κοσμοθεωρία του συγγραφέα.
«…Φυσικά θα γράψω έργο και για την Ευτυχία. Αν βέβαια συναντήσω ποτέ αυτήν την πολυτέλεια και διαπιστώσω πως παρέχει δυνατότητες για θεατρική πράξη, πως έχει κάποια αρμονική σχέση με τον βαθύτερο ρυθμό της ζωής. Η ευτυχία ωστόσο, είναι μια λέξη μόνο. Τι σημαίνει; Ανάταση; Έντονο συναίσθημα της αξίας που έχει το παρόν και το μέλλον του ανθρώπου; Αν είναι έτσι…τότε υπάρχει μεγαλύτερο ποσοστό ευτυχίας σε μια τραγωδία , παρ’ όσο σε όλα μαζί τα έργα με «ευτυχές τέλος»; Η αντίληψη πως η τραγωδία αποκλείει την έννοια της ευτυχίας είναι διαβατική μόδα της εποχής μας… Ένα πραγματικό έργο τέχνης περικλείει, σε τελική ανάλυση, το μήνυμα της ευτυχίας…»

ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ – ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ: Νίκος Προεστόπουλος
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Νίκος Γκάτσος
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Αργυρώ Μεταξά
ΠΑΙΖΟΥΝ ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ: Νίκος Κούρκουλος, Λυκούργος Καλλέργης, Πέτρος Φυσσούν, Έλσα Βεργή, Κίττυ Αρσένη
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες και 15 λεπτά (Το έργο μεταδόθηκε σε 2 μέρη. Εδώ είναι σε ένα αρχείο)
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1960 (7 Δεκεμβρίου)

Ευχαριστούμε πολύ τον NikosPs