ΒΕΡΕΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΑΚΙΝΑ

Bérénice (1670)

Ο Ρακίνας ή Ζαν Ρασίν (Jean Racine, 22 Δεκεμβρίου 1639 - 21 Απριλίου 1699) ήταν Γάλλος δραματουργός, ένας από τους τρεις μεγάλους θεατρικούς συγγραφείς στη Γαλλία του 17ου αιώνα (μαζί με τον Μολιέρο και τον Πιέρ Κορνέιγ) και σημαντική προσωπικότητα της δυτικής λογοτεχνικής παράδοσης.

Η «Βερενίκη», πεντάπρακτη τραγωδία, γραμμένη σε αλεξανδρινό στίχο απ’ τον Ρακίνα έκανε την πρεμιέρα της στο Παρίσι, στο «Οτέλ ντε Μπουργκόν», με πρωταγωνίστρια τη νέα τότε βεντέτα Μαρί Σανμελέ.

Υπόθεση: Στο έργο -ένα έργο χωρίς ουσιαστικά πλοκή, επικεντρωμένο στο λόγο- ο νέος ρωμαίος αυτοκράτορας Τίτος είναι ερωτευμένος με την βασίλισσα της Παλαιστίνης Βερενίκη που βρίσκεται στην Ρώμη και με την οποία ερωτευμένος είναι και ο φίλος του Αντίοχος, βασιλιάς της Κομμαγήνης -στην Ρώμη κι αυτός.

Ο Τίτος μόλις έχει ανεβεί στο θρόνο μετά το θάνατο του πατέρα του Βεσπασιανού και όλοι πιστεύουν πως είναι πια ελεύθερος να παντρευτεί την αγαπημένη του. Αλλά για την κοινή γνώμη της Ρώμης ο γάμος αυτός με μία ξένη βασίλισσα είναι ανεπιθύμητος. Ο αυτοκράτορας υποκύπτει στο καθήκον απέναντι στο λαό του και στέλνει το φίλο του Αντίοχο να ενημερώσει την Βερενίκη πως δεν μπορεί να την παντρευτεί. Εκείνη, γνωρίζοντας τον έρωτα και του Αντίοχου προς αυτή, δεν το πιστεύει. Μέχρι που της το επιβεβαιώνει ο ίδιος ο Τίτος. Η Βερενίκη, τελικά, αρνείται και τους δυο. Και, παρά τις ικεσίες του Τίτου να μείνει, φεύγει απ’ την Ρώμη, όπως κι ο Αντίοχος. Ο Τίτος μένει μόνος να κυβερνήσει την αυτοκρατορία του.

Το έργο μεταδόθηκε για πρώτη φορά από την εκπομπή «Το θέατρο της Τετάρτης» τον Μάρτιο του 1979

Μετάφραση: Στράτος Σφέτσας

Ραδιοσκηνοθεσία: Κωστής Λειβαδέας

Μουσική επιμέλεια: Γιώργος Παπαδάκης

Παίζουν οι ηθοποιοί: Αλεξάνδρα Λαδικού, Πέτρος Φυσσούν, Δημήτρης Κοντογιάννης, Νόρα Κατσέλη, Χρήστος Κατσιγιάννης, Λευτέρης Ελευθεριάδης, Χριστόφορος Μπουμπούκης.

Επιμέλεια εκπομπής: Μάρα Καλούδη

ΒΡΕΤΑΝΝΙΚΟΣ ΤΟΥ ΡΑΚΙΝΑ

Ο Ρακίνας αντλεί το θέμα του από τον ιστορικό μύθο της αρχαίας Ρώμης και συγκεκριμένα από τις σχέσεις Νέρωνα - Αγριππίνας - Βρεταννικού. Πραγματεύεται τα επίμαχα πάντα θέματα της εξουσίας, της διαπλοκής,της προδοσίας, του έρωτα. Το ίδιο το έργο ξεφεύγει από την απλή μεταφορά ιστορικών γεγονότων, για να εμβαθύνει στις ανθρώπινες σχέσεις και τα ψυχολογικά κίνητρα των ηρώων. Χρησιμοποιώντας τον ιστορικό πυρήνα ως εφαλτήριο, ο συγγραφέας προχωρά ένα βήμα παραπέρα για να φωτίσει μέσα από μια ποικιλόμορφη ψυχογραφική προσέγγιση ενδόμυχες πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Στην «προϊστορία» του Βρεταννικού συναντούμε μια ασύλληπτη πολιτική αυθαιρεσία, για την οποία ευθύνεταιη φιλόδοξη, σκληροτράχηλη και δαιμόνια Αγριππίνα η Νεότερη, η οποία έμελλε να αλλάξει τον ρουν της Ιστορίας του Imperium Romanum στον 1ο αιώνα μ.Χ.

 Η Αγριππίνα, κόρη του Γερμανικού, αδελφή του Καλιγούλα και μητέρα του Νέρωνα από τον γάμο της με τον Δομίτιο Αινόβαρβο, χηρεύει.Στη συνέχεια, κάνει έναν δεύτερο γάμο με τον Κλαύδιο, ο οποίος είχε αποκτήσει, από τον πρώτο του γάμο με τη Μεσσαλίνα, επίσης έναν γιο, τον Βρεταννικό. Η Αγριππίνα, με την ισχυρή της προσωπικότητα και τη δύναμη της γοητείας της, πείθει τον αδύναμο και ανεύθυνο Κλαύδιο να υιοθετήσει τον Νέρωνα και να αποστερήσει τον δικό του διάδοχο από το νόμιμο δικαίωμά του στον θρόνο. Ο Βρεταννικός, πράγματι, χάνει όχι μόνο την αυτοκρατορική εξουσία, αλλά και τη ζωή του, αφού ο Νέρωνας, αυτοκράτορας πλέον, διατάσσει να τον δηλητη-ριάσουν.

Ο δραματικός μύθος αρχίζει στο σημείο όπου ο Νέρωνας αρχίζει να δείχνει τις εχθρικές διαθέσεις του έναντι του Βρεταννικού, πράγμα που ανησυχεί την Αγριππίνα, καθώς μάλιστα ο αυτοκράτορας

αποφεύγει συστηματικά και την ίδια ή της φέρεται με τρόπο ταπεινωτικό. Η «τραγωδία» (που, στην πραγματικότητα, δεν είναι παρά ένα δράμα εκτυλισσόμενο μεταξύ ανθρωπίνων δυνάμεων) κλείνει με τη δολοφονία του έφηβου ακόμη Βρεταννικού. Ο ποιητής ακολουθεί τις βασικές γραμμές της Ιστορίας. Σε καμία περίπτωση, ωστόσο, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το δράμα αυτό είναι ένα αμιγώς ιστορικό έργο. Ο Ρακίνας είναι, όπως όλοι οι μεγάλοι δραματουργοί, ένας «παραβάτης», που δεν υπηρετεί την ιστορική αλήθεια, αλλά τη χρησιμοποιεί για τους δραματουργικούς σκοπούς του, για τους οποίους άλλωστε παραλλάσσει και το ήθος μερικών προσώπων του. Και ο σκοπός του, εδώ, ήταν πολύ πιο σύνθετος από την απλή αναφορά σ' ένα ιστορικό γεγονός. Γι' αυτό και εισάγει στον μύθο του το πρόσωπο της Ιουνίας, η οποία αγαπά τον Βρεταννικό και το αντίστροφο, ενώ συνάμα γίνεται αντικείμενο του πόθου του παντοδύναμου Νέρωνα. Η αντιπαράθεση, λοιπόν, ανάμεσα στον αυτοκράτορα και τον Βρεταννικό παύει να είναι απλά πολιτική. Προσλαμβάνει και διαστάσεις ψυχολογικές, αρκετά σύνθετες. (Πηγή: Το Ποντίκι, 11.5.2006)

ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΣΕΙΡΑ ΠΟΥ ΠΑΙΖΟΥΝ:

Προλογίζει ο Γρηγόρης Γρηγορίου

ΠΟΠΗ ΠΑΠΑΔΑΚΗ (ΑΛΜΠΙΝΑ) - ΚΑΙΤΗ ΠΑΝΟΥ (ΑΓΡΙΠΠΙΝΑ) - ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΠΕΠΑΣ (ΒΟΥΡΟΣ) - ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΛΑΣ (ΒΡΕΤΑΝΝΙΚΟΣ) - ΣΩΤΗΡΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ (ΝΑΡΚΙΣΣΟΣ) - ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΒΑΦΙΑΣ (ΝΕΡΩΝΑΣ) - ΜΑΙΡΗ ΒΙΔΑΛΗ (ΙΟΥΝΙΑ)

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΑΡΣΕΝΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΣ
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ
ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ 1980




Το έργο που σήμερα αναρτούμε, προέρχεται κι αυτό απο το αρχείο του φίλου μας Γ.Χ από Θεσ/κη  Και πάλι τον ευχαριστούμε θερμά!