Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΠΕΘΑΙΝΕΙ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΙΟΝΕΣΚΟ

Exit the King (Le Roi se meurt) - Eugène Ionesco

Υπόθεση: Πρωταγωνιστής στο έργο "Ο Βασιλιάς πεθαίνει" είναι ο σολοψισμικός* και πολεμοχαρής βασιλιάς Berenger ο πρώτος ο οποίος είχε την ικανότητα να επιβάλλεται στη φύση αλλά και να αναγκάσει τους άλλους να υπακούσουν στη θέλησή του. Σύμφωνα με την πρώτη σύζυγό του, είναι άνω των τετρακοσίων ετών.

Από την αρχή του έργου μαθαίνει ότι πεθαίνει και το βασίλειο καταρρέει γύρω του. Έχει χάσει την υπερφυσική δύναμη να ελέγχει το περιβάλλον και σιγά-σιγά χάνει και τις φυσικές δυνατότητές του.

Η πρώτη αντίδραση του είναι να αρνείται το θάνατό του καθώς και να εγκαταλείψει την εξουσία.

Η πρώτη σύζυγος του Berenger, η Marguerite, μαζί με τον γιατρό, προσπαθεί να τον κάνει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα του επικείμενου θανάτου του.

Η δεύτερη σύζυγος του, Μαρί, προσπαθεί με συμπάθεια να κρατήσει τον Berenger μακριά από τον πόνο να γνωρίζει ότι ο θάνατός του είναι επικείμενος.

Ο βασιλιάς καταλήγει στην κανονική συναισθηματικότητα και τελικά δέχεται ότι πρόκειται να πεθάνει. Οι χαρακτήρες εξαφανίζονται ένας προς έναν, αφήνοντας τελικά τον βασιλιά, τώρα άφωνο, μόνο με την Marguerite που τον προετοιμάζει για το τέλος.

Η Marguerite και έπειτα ο βασιλιάς εξαφανίζονται στο σκοτάδι καθώς τελειώνει το έργο.

* σολοψισμός < λατ.solus (= μόνος) + ipse (= αυτός ο ίδιος)

Μεταφυσική πεποίθηση ότι ο κόσμος είναι δημιούργημα μόνο του μυαλού του κάθε ανθρώπου. Άρα δεν υπάρχει τίποτα έξω από τη σκέψη μας.

Η ηχογράφηση, παραγωγή του Ραδιοφωνικού Σταθμού Μακεδονίας, μεταδόθηκε πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 1970 από την εκπομπή «Το θέατρο της Τετάρτης»

Παίζουν οι ηθοποιοί: Σπύρος Λασκαρίδης - Φρουρός, Άννα Ραυτοπούλου - Βασίλισσα Μαργαρίτα, Νανά Σκιαδά - Ιουλιέτα, Λίνα Τριανταφύλλου - Βασίλισσα Μαρία, Ανδρέας Ζησιμάτος - γιατρός, Θάνος Κωτσόπουλος - Μπερανζέ ο Α΄.

Μετάφραση: Κώστας Σταματίου
Ραδιοσκηνοθεσία: Θάνος Κωτσόπουλος
Μουσική επιμέλεια: Πώλα Γαζουλέα
Ρύθμιση ήχου: Αντώνης Βογιατζής

Επιμέλεια εκπομπής: Μάρα Καλούδη

ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ ΤΗΣ ΣΕΒΙΛΛΗΣ του Λόπε ντε Βέγκα

La estrella de Sevilla

Αγαπητοί φίλοι του radio-theatre, καλησπέρα σας.

 Ο Λόπε ντε Βέγκα είναι ο πιο γνωστός  ίσως Ισπανός λογοτέχνης μετά τον Θερβάντες.
Ποιητής, μυθιστοριογράφος αλλά κυρίως θεατρικός συγγραφέας με 480 διασωθέντα από τα  1880 έργα !!!
Στο θεατρικό και ραδιοθεατρικό κοινό έγινε γνωστός με το ΦΟΥΕΝΤΕ  ΟΒΕΧΟΥΝΑ. Ωστόσο το "σκάλισμα" στα αρχεία μας απέδωσε καρπούς και ένα ακόμη έργο του - δυστυχώς το τελευταίο που διαθέτουμε - μοιραζόμαστε απόψε μαζί σας. 

Τα λόγια που ακολουθούν και παρουσιάζουν την υπόθεση είναι παρμένα από το πρόγραμμα της παράστασης που ανέβηκε στο Εθνικό Θέατρο το 1954 και τα υπογράφει ο Άγγελος Τερζάκης.

Λόπε ντε Βέγκα

"…Σύγκρουση εσωτερική ανάμεσα στο συναίσθημα και το καθήκον είναι το κεντρικό θέμα στο ΑΣΤΕΡΙ ΤΗΣ ΣΕΒΙΛΛΗΣ. Ο περήφανος Δον Σάντσος θα βρεθεί σε αυτήν ακριβώς την περιπλοκή. Θα την αντιμετωπίσει αρρενωπά, σαν γνήσιος Ισπανός, και αφού θυσιάσει για το δοσμένο λόγο του το πολυτιμότερο αγαθό της ζωής του – φίλο αδερφικό και γυναίκα αγαπημένη- θα αποκρούσει την απαλλαγή, το συμβιβασμό, που θα του εξασφάλιζαν την ατιμωρησία. Την έννοια εκείνη, που με αρκετή συμβατικότητα, με διακοσμητικό μάλλον χαρακτήρα, αποκαλούμε στον δικό μας κόσμο ιπποτισμό, θα την βρούμε αυθεντική, στην πιο βαθειά και ανόθευτη πηγή της, με το ΑΣΤΕΡΙ ΤΗΣ ΣΕΒΙΛΛΗΣ. Είναι ένα αίσθημα βαθύτερης αξιοπρέπειας, υπερηφάνεια δραματική ευγενικού ζώου, που ξέρει να δαμάσει τον πόνο του, τις αδυναμίες του, και να μην εξευτελίζει την ψυχή του. Έτσι οι κατά βαθμό , ιεραρχία , μικρότεροι, θα μπορέσουν στο δράμα αυτό, να δώσουν, μαθήματα υψηλοφροσύνης στον ανώτερο από όλους τους, να τον κάνουν να ντραπεί γιατί παρασύρθηκε από μια ανθρώπινη κλίση του ως το σημείο που αρχίζει η κατάχρηση της εξουσίας…"

Συμπερασματικά…

"...ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ ΤΗΣ ΣΕΒΙΛΛΗΣ ανήκει στην κατηγορία των έργων που διερμηνεύουν με αξεπέραστη αυθεντικότητα, ευαισθησία και λάμψη, το ισπανικό πνεύμα. Είναι το ιπποτικό χρέος , η λατρεία της τιμής, το δημοκρατικό αίσθημα τέλος, που υψώνει, στο ΑΣΤΕΡΙ ΤΗΣ ΣΕΒΙΛΛΗΣ, πάνω και από την ανώτατη πολιτική εξουσία, πάνω από τα προσωπικά συμφέροντα και τα ανθρώπινα πάθη, την ιδέα της τιμής και της δικαιοσύνης..."

Για το ραδιόφωνο η ηχογράφηση έγινε το 1966 και τους ρόλους ερμήνευσαν οι: Γιάννης Αποστολίδης, Άγγελος Γιαννούλης, Βασίλης Παπανίκας, Άρης Μαλιαγρός, Κώστας Κοσμόπουλος, Βασίλης Μαυρομάτης, Χριστίνα Κουτσουδάκη, Ελένη Χατζηαργύρη, Θάνος Κωτσόπουλος, Νίκος Καζής, Θάνος Δαδινόπουλος, Ειρήνη Παύλου, Βασίλης Κανάκης, Τάκης Βουλαλάς, Κώστας Καρλής, Γιώργος Καρέτας.
Η μετάφραση του έργου ήταν του Καρθαίου και η ραδιοσκηνοθεσία του Λάμπρου Κωστόπουλου

                                                                                                                Καλή σας ακρόαση!

ΥΜΝΟΣ ΣΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΡΩΜΑΝΟΥ ΤΟΥ ΜΕΛΩΔΟΥ

ΥΜΝΟΣ ΣΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

-

Η ΠΑΡΘΕΝΟΣ ΣΗΜΕΡΟΝ

ΤΟΥ

ΑΓΙΟΥ ΡΩΜΑΝΟΥ

ΤΟΥ ΜΕΛΩΔΟΥ

 Χριστούγεννα, λοιπόν, χριστιανική γιορτή και πως θα μπορούσε να λείψει από τις εορταστικές μας αναρτήσεις ένα θέμα αμιγώς θρησκευτικό, ένα αριστούργημα της υμνολογίας μας. Ο Άγιος Ρωμανός ο Μελωδός, ένας από τους μεγαλύτερους εκκλησιαστικούς υμνογράφους, σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση είναι θεόπνευστος. Γεννημένος ποιητής, τάχθηκε στην χριστιανική υμνογραφία και την εμπλούτισε με σπουδαίες δημιουργίες. Ο πολυγραφότατος «Πίνδαρος της εκκλησιαστικής ποίησης» με αφορμή το θαύμα της γέννησης του Θεανθρώπου δημιούργησε τον «Ύμνο στα Χριστούγεννα» που ξεκινά με το προοίμιο «Η Παρθένος σήμερον…» κι αυτός ακριβώς ο ύμνος μεταφέρθηκε στο ραδιόφωνο σε μία επίκαιρη και αριστουργηματική ηχογράφηση. Εύχομαι σε όλους καλές γιορτές και καλή ακρόαση…

ΥΠΟΘΕΣΗ

Ο περίφημος ύμνος των Χριστουγέννων «Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει» εξαντλεί τη θεματογραφία του από τη γέννηση του Χριστού από την Παρθένο Μαρία. Δεν προοριζόταν για ανάγνωση αλλά για ψαλμωδία. Χάρη στη σύζευξη του λόγου με τον ήχο αποκτούσε ο ύμνος την πραγματική σημασία και την υπόστασή του.

«Ἡ Παρθένος σήμερον, τὸν ὑπερούσιον τίκτει,
καὶ ἡ γῆ τὸ Σπήλαιον, τῷ ἀπροσίτω προσάγει.
Ἄγγελοι μετὰ Ποιμένων δοξολογοῦσι.
Μάγοι δὲ μετὰ ἀστέρος ὁδοιποροῦσι.
Δι᾿ ἡμᾶς γὰρ ἐγεννήθη, Παιδίον νέον,
ὁ πρὸ αἰώνων Θεός…» *

*Η Παναγία σήμερα στον κόσμο φέρνει ως άνθρωπο τον Άκτιστο Θεό, και η γη το Σπήλαιο στον Απροσπέλαστο παρέχει. Άγγελοι με τους βοσκούς δοξολογούνε και μάγοι έρχονται στο δρόμο με τ’ αστέρι. Αφού προς χάρη μας γεννήθηκε Νέο Παιδί, ο Άχρονος Θεός…»

ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ

ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ: Πέτρος Μαρκάκης

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Κώστας Κροντηράς

ΠΑΙΖΟΥΝ: Άννα Συνοδινού, Θάνος Κωτσόπουλος, Βύρων Πάλλης, Γιάννης Αποστολίδης, Τίτος Βανδής, Φοίβος Ταξιάρχης, Ιορδάνης Μαρίνος, Ντίνος Δημόπουλος, Δημήτρης Βεάκης, Θανάσης Κεδράκας

ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ: χορωδία υπό τη διεύθυνση του Νίκου Τσιλίφη

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 28 λεπτά

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1955 (25 Δεκεμβρίου)

Ο Ρωμανός ο Μελωδός (περ. 496-560) είναι Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας και θεωρείται κορυφαίος ποιητής και υμνογράφος της. Με το Ρωμανό αρχίζει και ο «χρυσούς αιώνας» της Εκκλησιαστικής ποίησης. Γεννήθηκε στην Έμεσα της Συρίας πιθανώς τον 6ο αιώνα και σύμφωνα με ανώνυμο ύμνο ήταν εβραϊκής καταγωγής. Στη Βηρυτό έκανε τις σπουδές του και στα χρόνια τής βασιλείας του Αναστασίου του Α ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και υπηρέτησε στο ναό της Αγίας Σοφίας. Μετά την παταγώδη αποτυχία του σαν ψάλτης στον εσπερινό των Χριστουγέννων αποσύρθηκε στη μονή τής Θεοτόκου των Κύρου. Εκεί, σύμφωνα με το Μηνολόγιο του Βασιλείου, η Θεοτόκος του έδωσε το χάρισμα της σύνθεσης ύμνων. Τότε έγραψε το κοντάκιο των Χριστουγέννων με το γνωστό προοίμιο: «Ἡ Παρθένος σήμερον / τὸν ὑπερούσιον τίκτει / καὶ ἡ γῆ τὸ σπήλαιον / τῷ ἀπροσίτω προσάγει...».  Σύμφωνα με το συναξαριστή του ο Ρωμανός έγραψε χίλιες περίπου συνθέσεις από τις όποιες διασώθηκε μόνο το ένα δέκατο. Τα θέματα που συνέγραψε χαρακτηρίζονται για την ποικιλία τους. Ύμνησε όλους σχεδόν τους Αγίους και τις εορτές της Χριστιανικής Εκκλησίας. Ανεξάντλητος στις συλλήψεις και στον πλούτο ιδεών, γνώριζε τον τρόπο να προσδίδει πρωτοτυπία ακόμη και στα πιο κοινά άσματα που θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς. Το άχαρο αλλά και αχάριστο πολλές φορές υλικό του (γεγονότα και βίος Αγίων) μπορούσε να το μετατρέψει σε ζωντανό δραματικό πίνακα. Τα πρόσωπα των Αγίων αλλά και της Παναγίας και του Χριστού παρουσιάζονται απόλυτα ζωντανά χωρίς τίποτα το νεκρικό ή απόκοσμο. Η ποίηση του Ρωμανού του Μελωδού εκφράζει την ίδια την εποχή του, τους πόθους και τις ελπίδες των ανθρώπων. Γι΄ αυτό και το έργο του δεν εξετάζεται μόνο από Θρησκευτικής άποψης ή λογοτεχνικής αλλά και ιστορικής και λαογραφικής. Η γλώσσα του είναι απλή και χωρίς στόμφους. Όπου παρουσιάζεται ρητορική μακρολογία αυτό συμβαίνει από την ανάγκη των τότε λειτουργικών πλαισίων. Γενικά οι φράσεις του θα λέγαμε πως περιέχουν μια πλαστικότητα, είναι μεστές νοημάτων κατά άψογη τεχνική, όπως παραδέχονται ειδικοί. Ο Ρωμανός δίνει μέσα από το έργο του σαφείς πληροφορίες για τη ζωή του, για αυτό κατά καιρούς υποστηρίχτηκαν διάφορες απόψεις ότι ήταν πρεσβύτερος, εκκλησιέκδικος ή κήρυκας. Το βέβαιο είναι ότι χειροτονήθηκε Διάκονος. Πέθανε γύρω στο 560. Για τη μεγάλη του προσφορά στη χριστιανική υμνογραφία ονομάστηκε Πίνδαρος της εκκλησιαστικής ποίησης. Ο Ρωμανός χρησιμοποίησε το ποιητικό εκείνο είδος πού λέγεται εκκλησιαστικός Ύμνος και του χάρισε την τελειότερη μορφή. Ο Ύμνος αποτελείται από το Κοντάκιον (προσόμοιον ή κουκούλιον), τους Οίκους και το Εφύμνιον και στηρίζεται πάνω στο νόμο της Ισοσυλλαβίας και ομοτονίας. Μαζί με το ποιητικό κείμενο συνέθετε ο ίδιος και τη μουσική ή έδενε το νέο ποίημα πάνω σε παλιότερη μουσική σύνθεση. Θεματικά τα έργα του αναφέρονται περισσότερο σε γεγονότα της ζωής του Χριστού και σε ιερά πρόσωπα της Γραφής, όπως και σε βίους άγιων. Το είδος αυτό της ποίησης κυριαρχεί και σήμερα στην εκκλησιαστική ποίηση.  Η μνήμη του εορτάζεται την 1η Οκτωβρίου.

Ευχαριστούμε πολύ τον NikosPs