Ο ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΣ ΤΟΥ ΖΑΝ ΑΝΟΥΙΓ

Αγαπητοί φίλοι του radio-theatre καλησπέρα σας. 

Ένα ακόμη θεατρικό έργο του πολύ γνωστού μας Γάλλου συγγραφέα σάς προτείνουμε απόψε να ακούσετε.

Jean Anouilh

'L'Alouette (1952)  - The lark (1958)

«Ο κορυδαλλός»  καταπιάνεται με μια ηρωίδα την Ιωάννα της Λωραίνης ή Ζαν ντ'Αρκ που ο Ανούιγ θαύμαζε πολύ. 

Η Ζαν ντ'Αρκ αποτελεί ένα Θαύμα μιας άλλης εποχής. Ωστόσο, αν σκεφτούμε την καταγωγή της, τις συνθήκες των πρώτων χρόνων της ζωής της, το φύλο της και ότι έκανε, όλα τα έργα για τα οποία έγινε πασίγνωστη όσο ήταν ακόμα κοπελίτσα, αναγνωρίζουμε ότι, όσο υπάρχει ακόμα η ράτσα μας, θα αποτελεί και το αίνιγμα όλων των εποχών. Από τότε που άρχισε να γράφεται η ανθρώπινη ιστορία, η Ιωάννα της Λωραίνης είναι το μοναδικό άτομο, άντρας ή γυναίκα, που ανέλαβε την ανώτατη διοίκηση των στρατιωτικών δυνάμεων ενός κράτους σε ηλικία δεκαεπτά ετών και οδήγησε τα γαλλικά στρατεύματα σε νίκη κατά των Βρετανών κατακτητών στην Ορλεάνη.

Η γυναίκα που «ντυνόταν με ανδρικά ρούχα» και είχε «κοντοκουρεμένη κόμη», έμελλε να αντιστρέψει τη μοίρα των Γάλλων κατά τον Εκατονταετή Πόλεμο και έπρεπε να καεί ζωντανή στην πυρά για να αναγνωριστεί η συνεισφορά της και το ταυτόχρονο ατόπημα ενός έθνους.

Για τα κατορθώματα και τα ανδραγαθήματά της, η Ιωάννα της Λωραίνης θα αναγορευτεί ευγενής από τον βασιλιά. Ήταν όμως και στην καρδιά των γάλλων στρατιωτών, που τη θεωρούσαν ικανότατο στρατηγό και θαρραλέο πολεμιστή. Και ήταν ακριβώς το ατίθασο θάρρος της που θα την έκανε να πιαστεί από βουργουνδικές δυνάμεις -οι οποίες πολεμούσαν στο πλευρό των Βρετανών- τον επόμενο χρόνο: Θα αιχμαλωτιστεί σε μια επιχείρηση κοντά στην Κομπιένη και θα παραδοθεί στις βρετανικές Αρχές.

Η αρχή του τέλους είχε φτάσει. Οι Βρετανοί και μέλη του γαλλικού κλήρου αποφάσισαν να τη δικάσουν ως αιρετική και μάγισσα, σε μια δίκη-παρωδία. Οι ταπεινωμένοι Βρετανοί και οι Γάλλοι προδότες μισούσαν την Ιωάννα της Λωραίνης για την απρόσμενη τροπή που είχε πάρει ο Εκατονταετής Πόλεμος, εκεί που φαινόταν ότι όλα είχαν τελειώσει. 

Η σχεδόν θαυματουργή αναβίωση του γαλλικού ηθικού και της εθνικής περηφάνιας που εγκαινίασε έμελλε να την έφερναν αντιμέτωπη με την πυρά. Η δημόσια δίκη δεν πήγαινε ωστόσο όπως προσδοκούσαν οι διώκτες της: οι σπιρτόζικες απαντήσεις της και η ευλάβειά της κέρδιζαν ολοένα και περισσότερο το κατά τα άλλα εχθρικό ακροατήριο, με τις κατηγορίες για βλασφημία να πέφτουν στο κενό.

Η δίκη θα συνεχιζόταν λοιπόν κεκλεισμένων των θυρών και, όπως ήταν αναμενόμενο, οι δικαστές θα την έβρισκαν ένοχη καταδικάζοντάς τη σε θάνατο στην πυρά. Η Ιωάννα θα υπέμεινε το τελευταίο της μαρτύριο με αξιοπρέπεια, την ώρα που 10.000 κόσμου είχαν συρρεύσει για να απολαύσουν τη δημόσια εκτέλεση. 

Ο θρύλος το θέλει η καρδιά της να παραμένει ανεπηρέαστη από τις φλόγες. Κάπου 26 χρόνια αργότερα, οι Άγγλοι θα εγκατέλειπαν τη Ρουέν, με τους Γάλλους να ανοίγουν την υπόθεσή της και να την αθωώνουν επισήμως, αναγνωρίζοντάς της το καθεστώς του μάρτυρα. 

Το 1920 θα γίνει αγία, παραμένοντας πάντα η προστάτιδα αγία της Γαλλίας.Η Ιωάννα της Λωραίνης κατάφερε εκπληκτικά πράγματα στη σύντομη ζωή της των 19 χρόνων. Ενσάρκωσε ιδανικά τη θρησκευτική ευλάβεια με την ανδρεία και την ταπεινότητα, αφιερώνοντας τον εαυτό της σε έναν σκοπό που θα άλλαζε τον ρου της γαλλικής ιστορίας...

Ακολουθούν οι πληροφορίες που σχετίζονται με την μεταφορά του έργου στο ελληνικό ραδιόφωνο:  

Σκηνοθεσία: Μήτσος Λυγίζος
Μετάφραση: Δημήτρης Μυράτ
Μουσική επιμέλεια: Αρίστη Γεωργοπούλου
Επιμέλεια ήχων: Δανάη Ευαγγελίου
Ρύθμιση ήχου: Βασίλης Καρράς
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:

Κώστας Ναός, Ιορδάνης Μαρίνος, Ιλιάς Λαμπρίδου, Νίκος Πασχαλίδης, Θόδωρος Σειριώτης, Αλέξης Σταυράκης, Θόδωρος Κατσαδράμης, Νόρα Λιάνη, Κώστας Ρηγόπουλος, Λούλα Ιωαννίδου, Γρηγόρης Βαφειάς, Νίκος Γραμματικός, Νίκος Παπανικολάου.

Ηχογράφηση 1966  

Μετάφραση Δημήτρης Μυράτ

Σκηνοθεσία Στέφανος Ληναίος 

Παίζουν οι ηθοποιοί:  Ελλη Φωτίου,  Στέφανος Ληναίος,  Βάνα Ζάκα,  Γιώργος Καρμάτης,  Τάσος Κωστής, Κώστας Μπακάλης, Δημήτρης Πετράτος, Μάκης Ρευματάς, Κώστας Ρηγόπουλος, Κάρμεν Ρουγγέρη, Πάνος Σκουρολιάκος,

Οι πληροφορίες της ανάρτησης έχουν αντληθεί από το περιοδικό Ως3. 

Ευχαριστούμε πολύ!

ΟΙ ΟΜΗΡΟΙ του Λουκή Ακρίτα

Ο Αη Λαός, πίνακας του λαϊκού ζωγράφου Θέμη Τσιρώνη

 Αγαπητοί φίλοι του radio-theatre, καλησπέρα σας! 

Απόψε έχουμε τη χαρά να σας παρουσιάσουμε για πρώτη φορά έργο του γνωστού λογοτέχνη Λουκή Ακρίτα.

Έχει τον τίτλο ΟΙ ΟΜΗΡΟΙ και είναι το μοναδικό θεατρικό του έργο που έχει ηχογραφηθεί για το ραδιόφωνο. Από την άποψη αυτή η σημερινή ανάρτηση διακρίνεται για την διπλή "μοναδικότητά της" 

Στην αρχή του ηχητικού αρχείου ακούγεται ο σκηνοθέτης Μήτσος Λυγίζος να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του ΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ  ΠΛΑΪ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΘΕΑΤΡΟ απ' όπου και το παρακάτω σημείωμα:

"Η μορφή και τα εκφραστικά μέσα ΤΩΝ ΟΜΗΡΩΝ είναι βγαλμένα από τις λαϊκές ρίζες του θεάτρου δηλ από την ανάγκη εκείνη που συναθροίζει κάποια στιγμή τους ανθρώπους γύρω από έναν βωμό ή σε κάποια χωριάτικη πλατεία για να πουν ό, τι σημαντικότερο έχουν αποκομίσει από τη ζωή. Για να κάνουν οι ίδιοι την πείρα τους παραμύθι. Για να δουν τα παθήματά τους καμωμένα λαϊκή γιορτή. Ένα είδος εκκλησιαστικής λειτουργίας χωρίς θρησκευτικό χαρακτήρα, ένα είδος πανηγυριού χωρίς πιοτό και ξεφάντωμα. Κάτι που ανιστοράει πράματα για τους ίδιους, θυμίζει τους γονιούς τους, θυμίζει τους παππούδες τους και τους πατεράδες των  παππούδων τους και όλο το γένος των συγγενών τους που λέγονται Έλληνες. Είναι λοιπόν ένα πανηγύρι χωριάτικο ΟΙ ΟΜΗΡΟΙ, ένα παραμύθι που το σκάρωσε κάποιος -μπορεί και συγχωριανός τους- που τα λέει όλα εκεί μέσα με νόημα και σταράτα για να τα νιώσουν όλοι. Να όπως σπάνε στην πέτρα το κρομύδι και γίνεται γλυκό στη γεύση, όπως κόβουν στον κάμπο τη ζαχαρωμένη ντομάτα και την δαγκώνουν χωρίς αλάτι και είναι γλυκιά σα μέλι της κερήθρας. Έτσι απλά τα νιώθουν κι όλοι όσοι τα ακούνε. Δεν ξεχωρίζουν αν τα έγραψε κάποιος. Αυτό δεν το σκέφτονται. Είναι τόσο απλά που δεν χρειάζεται να είναι κάνεις σπουδαγμένος για να τα γράψει. Θα μπορούσαν και οι ίδιοι να τα έχουν γραμμένα ή να τα έχουν ιστορήσει σε κάποιον που να είχε την ώρα να τα ρίχνει στο χαρτί. Είναι δικά τους λόγια, δίκες τους σκέψεις, δικά τους τα θύματα δικός τους τρόπος να τα στοράνε. Μα κι ολάκερη η ιστορία δίκια τους είναι δεν είναι καν ιστορία είναι η ζωή τους ……………………..γιατί κι αυτοί τα ιδία τράβηξαν από τον ξένο καταχτητή που πάτησε το χωριό τους τα ιδία και οι πατέρες και οι παππούδες και οι προπάπποι τους…." 

 Ο Λουκής Ακρίτας γεννήθηκε το 1909 στην Μόρφου της Κύπρου και αφού αποφοίτησε, το 1925, από το Παγκύπριο Γυμνάσιο, σπούδασε στο Διδασκαλείο Λευκωσίας. Εργάστηκε για δύο χρόνια ως δάσκαλος στην Κύπρο δημοσιεύοντας παράλληλα διάφορα κείμενα του στην εφημερίδα Χρόνος. Το 1930 ήρθε στην Αθήνα, ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία και υπήρξε πολιτικός συντάκτης...Βαθιά δημοκράτης, διακρίθηκε για την αντιστασιακή δράση και την πολιτική του πορεία τις δεκαετίες ’50, ’60....Ο Λουκής Ακρίτας έγραψε πολλά διηγήματα, μυθιστορήματα και θεατρικά έργα και καθιερώθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους νεοέλληνες πεζογράφους. .... Η βαθιά δημοκρατικότητα, το ελεύθερο πνεύμα και η φιλοπατρία του διαπνέουν το έργο του και είναι διάχυτα σε εκδόσεις της εφημερίδας «Πρωϊνή» της Λευκωσίας, στα περιοδικά «Πάφος» και «Κυπριακά Γράμματα»...(περισσότερα)

Παίζει ένας μεγάλος αριθμός ηθοποιών κι ανάμεσά τους ο Μάνος Κατράκης, ο Φοίβος Ταξιάρχης, ο Καρούζος, ο Στέφανος Ληναίος, ο Λουκιανός Ροζάν, η Όλγα Τουρνάκη, η Λουΐζα Ποδηματά,η Ρίτα Μουσούρη κ.ά. 
Τη μουσική έχει γράψει ο Γιάννης Μαρκόπουλος, την ραδιοφωνική προσαρμογή ο Νίκος Φώσκολος και την ραδιoσκηνοθεσία ο Μήτσος Λυγίζος.

      ( ηχογράφηση του 1965 για ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ)

ΟΙ ΔΑΙΜΟΝΙΣΜΕΝΟΙ ΤΟΥ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ

Demons by Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky (1872)

Yπόθεση: Σε μια μικρή πόλη, μια παρέα νεαρών ανδρών συγκεντρώνεται γύρω από τον διανοούμενο πρώην δάσκαλό της κι ονειρεύεται ν' αλλάξει τον κόσμο. Μόνο η καταστροφή του παλιού κόσμου, του βουτηγμένου στη διαφθορά και την ακολασία, μπορεί να σημάνει μια ελπίδα για την αποπροσανατολισμένη τους γενιά. Με τη συμβολή ενός «Σωτήρα», η αγωνιστική ορμή της ομάδας θα παρασύρει στην καταστροφή όσους αθώους γρήγορα πίστεψαν στο όραμα μιας καλύτερης ζωής. Δώδεκα άνθρωποι παλεύουν για την εξουσία αλλά και τη σωτηρία του μυαλού τους. Όταν τα αισθήματα χαθούν κι η απελπισία επικρατήσει, τα όπλα θα δώσουν τη λύση. 

Όταν το 1871 πρωτοδημοσιεύτηκαν οι "Δαιμονισμένοι", το κατεξοχήν πολιτικό και προφητικό μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι, θύελλα αντιδράσεων ξέσπασε στους λογοτεχνικούς και πολιτικούς (κατά κύριο λόγο στους επαναστατικούς) κύκλους της Ρωσίας. Μια τεράστια συζήτηση άνοιγε κι ένας πόλεμος κηρυσσόταν εναντίον του "μεταμελημένου" πρώην θανατοποινίτη και πρώην κατάδικου της Σιβηρίας. Τα γεγονότα που βρήκαν απήχηση στο μυθιστόρημα ήταν η «υπόθεση Νιετσάγεφ», η δραστηριότητα της οργάνωσης «Λαϊκή εκδίκηση» κι η δολοφονία από πέντε μέλη της του φοιτητή της Γεωπονικής Ακαδημίας Ι. Ι. Ιβανόφ. Το ενδιαφέρον του Ντοστογιέφσκι τράβηξαν οι ιδεολογικές και οργανωτικές αρχές των μηδενιστών, οι συνεργοί στο έγκλημα και η προσωπικότητα του αρχηγού τους Σ. Γ. Νιετσάγεφ. Το πλούσιο πραγματολογικό υλικό του το προσέφεραν η επαναστατική βιβλιογραφία, οι εφημερίδες της εποχής και τα πρακτικά της πολύκροτης δίκης -της πρώτης μέχρι τότε ανοιχτής πολιτικής δίκης-, οι απολογίες και τα πολιτικά μανιφέστα των κατηγορουμένων.
Το ιδεολογικό υπόβαθρο, λίγο ως πολύ, ο συγγραφέας το γνώριζε. Ο λογοτεχνικός κόσμος του Ντοστογιέφσκι είναι ταραγμένος, ανησυχητικός, καταστροφικός. Θα έλεγε κανείς ότι η «απλή ζωή» φέρνει στον συγγραφέα πλήξη. Το ενδιαφέρον του κεντρίζεται από τη στιγμή που θα εκδηλωθούν τα παράδοξα της ψυχής, από τη στιγμή που οι ήρωές του θα αφήσουν το τέρας της ψυχής να αναδυθεί και να τους τραβήξει τελεσίδικα στα βάθη της αβύσσου. Κατεξοχήν μαχόμενος συγγραφέας, θέλει να καταλάβει και να πάρει θέση. Γι' αυτό ίσως και δίνει ελάχιστη σημασία στην "καλολογία" της γλώσσας, που συχνά η δυσκολία της έγκειται στο ανορθόδοξο της σύνταξης, αυτοσχέδιας και εσφαλμένης κάποιες φορές. Η βασική του μέριμνα είναι το νόημα. Το νόημα που προσπαθούν να «διαβάσουν», πάλι και πάλι, οι καινούργιες γενιές κριτικών και ιστορικών της λογοτεχνίας, προσθέτοντας κι από λίγο στον τεράστιο όγκο της βιβλιογραφίας για τον Ντοστογιέφσκι, και προσπαθούν να αποδώσουν οι ανά τον κόσμο μεταφραστές του προσαρμοζόμενοι στις απαιτήσεις της ζωντανής, εξελισσόμενης γλώσσας.

Οι «Δαιμονισμένοι», από τα πιο πολιτικοποιημένα μυθιστορήματα του Ντοστογιέφσκι, γράφτηκε το 1870-71. Είναι ένα έργο που δεν εξερευνά μόνο το βάθος της ανθρώπινης ψυχής, αλλά είναι ταυτόχρονα και μια ουσιαστική μαρτυρία της ζωής στην τσαρική Pωσία του τέλους του 19ου αιώνα. Είναι η εποχή της έντονης πολιτικοποίησης της ρωσικής κοινωνίας, η εποχή των μεγάλων ιδεολογικών συγκρούσεων. H εποχή των δυτικιστών-φιλελεύθερων, των σλαβόφιλων, των μηδενιστών (όπως αποκαλείτο η ριζοσπαστική ακραία επαναστατική τάση) του Μπακούνιν και του Νιετσάγεφ. Διώξεις, πολιτικοί φόνοι, ένας από αυτούς περιγράφεται και στο βιβλίο (Πιοτρ Βερχοβένσκι-Σάτοφ), παθιασμένοι έρωτες και παθιασμένες ηρωΐδες, κρυφές ζωές και συγκλονιστικές εξομολογήσεις.

 Hχογράφηση 1966  -    διάρκεια (3:21:40)

Διασκευή: Αλμπέρτ Καμύ

Σκηνοθεσία: Μήτσος Λυγίζος

Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Μανώλης Σκουλούδης

Μουσική επιμέλεια: Αργυρώ Μεταξά

Επιμέλεια ήχων: Στέλιος Γιαννακόπουλος

Ρύθμιση ήχου: Νίτσα Λονγκή

 
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί: Καρούσος, Βασίλης Διαμαντόπουλος, Μαρία Αλκαίου, Πέτρος Φυσσούν, Γρηγόρης Βαφειάς, Τίτος Βανδής, Βασίλης Κανάκης, Στέφανος Ληναίος, Μάνος Κατράκης, Άννα Ραπτοπούλου, Νέλη Αγγελίδου, Δημήτρης Χατζημάρκος, Άννα Συνοδινού, Γιώργος Λευτεριώτης, Ιορδάνης Μαρίνος, Αντιγόνη Βαλάκου, Δάνης, Νίκος Χατίσκος, Σπύρος Καλογήρου.