ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1960) ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Υπόθεση (πηγή)

Γνωρίζοντας ότι πρόκειται να δολοφονηθεί, ο Καποδίστριας πληροφορείται ότι οι Μανιάτες έχουν εξεγερθεί εναντίον του και ζητούν την αποφυλάκιση του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Λίγο αργότερα, τον επισκέπτεται ο Μακρυγιάννης, που είχε λάβει μια περίεργη προειδοποίηση ότι ο Κυβερνήτης κινδυνεύει κι έσπευσε να τον προστατεύσει. Τον συμβουλεύει να ελευθερώσει τον Πετρόμπεη, να συγχωρέσει την εξέγερση της Ύδρας και να προχωρήσει σε αναδασμό της γης. Ο Καποδίστριας είναι ανένδοτος στο θέμα της Ύδρας, αλλά φαίνεται να σκέπτεται τις άλλες δύο προτάσεις.

Μετά την αναχώρηση του Μακρυγιάννη, ο Κυβερνήτης εξομολογείται στον Παπαγιώργη, ένα Μανιάτη ιερέα, που τον αντιμετωπίζει εχθρικά και αρνείται να τον μεταλάβει αν δεν ελευθερωθεί ο Πετρόμπεης. Προς το τέλος της συνάντησης, έρχεται ο Κολοκοτρώνης και ειδοποιεί για τη συνωμοσία και την ανάμειξη του Παπαγιώργη. Παρακινεί τον Καποδίστρια να συλλάβει τους Μαυρομιχάληδες, που έχουν ορκιστεί να τον σκοτώσουν, όμως ο Κυβερνήτης διαφωνεί και ανακοινώνει ότι θα στείλει ρωσικά πλοία για να υποτάξει την Ύδρα.

Ο επόμενος επισκέπτης είναι ο Γιωργάκης Μαυρομιχάλης, ένας από τους επίδοξους δολοφόνους. Παραπονιέται ότι ο Κυβερνήτης έχει εγκαταλείψει το μεγάλο όραμα για την απελευθέρωση της Πόλης. Εκείνος του εξηγεί ότι προέχει η επίλυση των πρακτικών προβλημάτων, χωρίς όμως να τον πείθει.

Λίγο αργότερα, το πλήθος συγκεντρώνεται στην αυλή του Κυβερνείου, διαδηλώνει εναντίον του Καποδίστρια και ζητά Σύνταγμα. Ο Γκίκας διαφωνεί έντονα με τον Μακρυγιάννη και τον τραυματίζει. Εμφανίζεται ο Κυβερνήτης· βλέποντας τον Κωσταντή Μαυρομιχάλη, του λέει ότι θα ελευθερώσει τον Πετρόμπεη, αρκεί να το ζητήσει, εκείνος όμως αδιαφορεί. Οι λεκτικές συγκρούσεις συνεχίζονται, ενώ ο Μακρυγιάννης προσπαθεί να ηρεμήσει τα πνεύματα.

Ο Καποδίστριας αναγγέλλει τον αναδασμό της γης, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια του Κολοκοτρώνη, που τον εγκαταλείπει. Εκείνη τη στιγμή, φτάνουν τα νέα για την άφιξη των ρωσικών πλοίων στην Ύδρα. Το πλήθος αναταράζεται ξανά και ο Παπαγιώργης παρακινεί τους Μαυρομιχάληδες να σκοτώσουν τον Κυβερνήτη, ο οποίος έχει ήδη διατάξει την αποφυλάκιση του Πετρόμπεη· παρ' όλα αυτά, τον τραυματίζουν θανάσιμα, κι εκείνος ξεψυχά στην αγκαλιά του Μακρυγιάννη.

Πληροφορίες για τη συγγραφή

Γράφεται στην Αίγινα το 1944. Το θέμα απασχολούσε τον Καζαντζάκη από το 1939, την εποχή που σχεδίαζε τον Ακρίτα. Φαίνεται πως έναυσμα για τη συγγραφή, του έδωσε το έργο του Γ. Θεοτοκά Αντάρα στ' Ανάπλι· μάλιστα, ζήτησε από τον Θεοτοκά· να του στείλει τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη.

 Ένα απόσπασμα δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Η Μάχη, 24.3.1946

Παίζουν: Λυκούργος Καλλέργης, Δημήτρης Καλλιβωκάς, Ανδρέας Φιλιππίδης, Ευάγγελος Πρωτοπαππάς, Κώστας Μπάκας, Λάμπρος Κοτσίρης, Καρούσος, Γιώργος Πλούτης, Αντώνης Ξενάκης, Σπύρος Κωνσταντόπουλος, Κώστας Παπαγεωργίου, Αλέκα Παΐζη, Πόπη Παπαδάκη, Πόπη Κόντου, Νίκος Παπακωνσταντίνου

Σκηνοθεσία: Κώστας Κροντηράς

ΕΝΑΣ ΠΑΙΚΤΗΣ ΤΟΥ ΦΙΟΝΤΟΡ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ

игрок -  Фёдор Михайлович Достоевский

Κάτω από την πίεση των πιστωτών του, Ο Ντοστογιέφσκι όφειλε ως την 1η Νοεμβρίου 1866 να παρουσιάσει ένα νέο μυθιστόρημα το οποίο θα συμπεριλαμβανόταν στα Άπαντά του, που θα εκδίδονταν από τον εκδότη Στελόφσκι. Στην περίπτωση μη τήρησης της συμφωνίας αυτής, το σύνολο των πνευματικών δικαιωμάτων των προγενέστερων και μεταγενέστερων έργων του θα περιέρχονταν στον εκδότη του για δέκα χρόνια. Αυτό το γεγονός ανάγκασε τον Ντοστογιέφσκι να διακόψει τη δουλειά του πάνω στο Έγκλημα και τιμωρία και να υπαγορεύει μέσα σ 'ένα μήνα τον Παίκτη στην ειδικά προσκεκλημένη στενογράφο Άννα Γκριγκόριεβνα Σνίτκινα, η οποία έγινε αργότερα η δεύτερη γυναίκα του.

Το έργο είχε ως αρχικό τίτλο Ρουλέτενμπουργκ αλλά άλλαξε ύστερα από την απόφαση του εκδότη για ένα πιο Ρωσικό τίτλο.

Το Ρουλέτενμπουργκ, φανταστική πόλη της Γερμανίας, Ρώσοι και Πολωνοί εμιγκρέδες, ευγενείς και απατεώνες, που η μοίρα τους γυρίζει στους ρυθμούς της ρουλέτας. Ο δάσκαλος Αλεξέι Ιβάνοβιτς, κεντρικός ήρωας και αφηγητής του βιβλίου. Το ακόρεστο πάθος του για το παιχνίδι και ο τυραννικός έρωτάς του για την Πολίνα Αλεξάντροβνα με τον περίπλοκο και αντιφατικό χαρακτήρα. Ένας απόστρατος Ρώσος στρατηγός, ξεπεσμένος μεγαλογαιοκτήμονας, καταχρεωμένος στον Γάλλο τοκογλύφο Ντε Γκριέ κι ερωτευμένος με μια μοιραία γυναίκα, τη μαμζέλ Μπλανς. Μια εκκεντρική γριά θεία που όχι μόνο δεν κάνει το χατίρι των επίδοξων κληρονόμων της να πεθάνει, αλλά χάνει όλη σχεδόν την περιουσία της στο καζίνο.

Αυτοί είναι οι βασικοί ήρωες του Παίκτη, ενός βιβλίου που ο Ντοστογιέφκσι, ο μεγαλύτερος ίσως μυθιστοριογράφος όλων των εποχών, έγραψε μέσα σε 26 μέρες. Σ' αυτό το έργο με τα αυτοβιογραφικά στοιχεία (την τρέλα για το παιχνίδι, τον χωρίς ανταπόκριση έρωτα) ο συγγραφέας βάζει τους ήρωές του να στροβιλίζονται μέσα στην εποχή τους και μες στα πάθη τους, καθένας στη δική του κόλαση, και μας προσφέρει μια συγκλονιστική ανατομία της κοινωνικής και ηθικής συμπεριφοράς τους.

Για το ραδιόφωνο

Παίζουν οι ηθοποιοί: Χρήστος Δοξαράς, Ελση Δοξακοπούλου, Δημήτρης Μαλαβέτας, Βαγγέλης Καζάν, Ματίνα Καρρά, Γιώργος Τζώρτζης, Μάκης Ρευματάς, Μάρω Κοντού, Νίκος Παπαναστασίου, Αλέκα Παίζη, Λουκιανός Ροζάν.

 

Η ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΜΑΙΡΗΣ ΝΤΙΟΥΓΚΑΝ ΤΟΥ ΜΠΑΓΙΑΡΝΤ ΒΕΪΛΕΡ

Το σημερινό μας αρχείο ανήκει στα ραδιοφωνικά σήριαλ. Δεν είναι η πρώτη φορά που συναντούμε ραδιοφωνικές σειρές. Όταν το ραδιόφωνο ήταν στις μεγάλες του δόξες, οι σειρές του ραδιοφώνου είχαν τεράστια απήχηση, αντίστοιχη των σημερινών τηλεοπτικών σήριαλ. «Η δίκη της Μαίρης Ντιούγκαν» ολοκληρώθηκε σε πολύ λίγα επεισόδια, μόλις σε δώδεκα, και πρόκειται (όπως προϊδεάζει και ο τίτλος) για ένα δικαστικό δράμα. «…Δεν είναι από τα συνηθισμένα ωστόσο. Ο συγγραφέας δεν έγραψε ένα τέτοιο έργο, αλλά προσπάθησε να αποδώσει θεατρικά μία δίκη, τη δίκη της Μαίρης Ντιούγκαν. Γι’ αυτό και οι ακροατές θα παρακολουθήσουν την πλήρη διεξαγωγή μιας ποινικής δίκης από την πρώτη ως τη τελευταία σκηνή, κι όχι μια θεατρική σκηνή ενός δικαστηρίου μέσα σε ένα έργο…»
Εύχομαι καλή ακρόαση

ΥΠΟΘΕΣΗ

«… Το δικαστήριο θα εξετάσει την υπόθεση της Μαίρης Ντιούγκαν… Η Μαίρη Ντιούγκαν σκότωσε. Κύριοι δικασταί, έχετε καθήκον να αποφασίσετε αν η γυναίκα αυτή είναι αθώα ή ένοχη. Κύριε πρόεδρε, έχετε το καθήκον να κρίνετε την κατηγορουμένη. Αυτό απαιτεί από εσάς η κοινή γνώμη…»

Ο Έντγκαρ Ράις είναι ένας πολύ γνωστός μεγαλοαστός, χρηματιστής στο επάγγελμα. Παντρεμένος κι έχοντας μία κόρη, φαινομενικά ευτυχισμένος, υπόδειγμα οικογενειάρχη, έχει κρυφή ζωή, μία ερωμένη, την καλλιτέχνιδα Μαίρη Ντιούγκαν. Όταν αυτός θα βρεθεί δολοφονημένος η Μαίρη θα βρεθεί στη εδώλιο του κατηγορουμένου…

ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Νίκος Γκάτσος
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Μήτσος Λυγίζος

ΠΑΙΖΟΥΝ: Στέφανος Ληναίος, Ανδρέας Φιλιππίδης, Αλέκα Παΐζη, Καρούσος, Φοίβος Ταξιάρχης, Ρίτα Μουσούρη, Γιώργος Πλούτης, Δημήτρης Κάλλας, Νίκος Δενδρινός, Θάλεια Καλλιγά, Τρίφων Καραντζάς, Άλκηστις Γάσπαρη, Ελεάννα Απέργη, Λέλα Ησαΐα, Μήτσος Μυράτ, Νάσος Κεδράκας
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: κάθε επεισόδιο διαρκεί 11 λεπτά περίπου
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1958 (Ιούλιος)

Ευχαριστούμε πολύ για το κείμενο τονNikosPs

ΟΙ ΧΑΡΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, του Philippe Heriat

Η Κυβέλη (Ανδριανού) φέρει τον τίτλο της «μεγάλης κυρίας» του θεάτρου κι είναι εκείνη που έχει ενσαρκώσει  με ιδιαίτερη επιτυχία (καθώς λένε)  τις ηρωίδες των έργων του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Είναι γνωστό (*), άλλωστε, ότι ο Ξενόπουλος έγραψε αρκετά έργα έχοντας στο νου του ως ηρωίδα που πρόκειται να τα ενσαρκώσει την Κυβέλη. Κι ομολογουμένως, αν είχες την τύχη να  ακούσεις «Το μυστικό της Κοντέσας Βαλέραινας», έργο στο οποίο κρατάει τον ομώνυμο ρόλο, θα καταλάβεις ότι δύσκολα μπορεί να βρεθεί άλλη ηθοποιός στην οποία θα ταιριάξει ο ρόλος τόσο καλά. Η ερμηνεία της Άννας Συνοδινού (Εθνικό Θέατρο, 1992) ίσως είναι η μοναδική που μπορεί να σταθεί επάξια δίπλα σε αυτή της Κυβέλης.

Ψάχνοντας να βρεις στοιχεία για τούτη την προσωπικότητα πέφτεις πάνω σε αντικρουόμενες πληροφορίες, οι περισσότερες των οποίων ενέχουν διαπροσωπικές διενέξεις. Θα ήταν γι’ αυτό, μάλλον, ορθότερο να αντιληφθούμε τη σκηνική πορεία της, στο πλαίσιο ενός παλιότερου σχήματος θιασαρχικής οργάνωσης και προβολής, που εκτεινόταν με κέντρο το πρόσωπο της ηθοποιού – πρωταγωνίστριας. Ένας παράγοντας που καθόριζε αποφασιστικά την τηρουμένη στάση των ηθοποιών εκείνης της γενιάς (εκτός από το υποκριτικό ταλέντο) ήταν κι η τάση για βεντετισμό («πρωταγωνισμό»). Έτσι πολλές φορές η Κυβέλη τοποθετούσε τη γοητεία της ψηλότερα από την αντικειμενική αποτίμηση της προσφοράς της.

Αυτό εξηγεί ίσως το γιατί το ταλέντο της μεγάλης Κυβέλης δυσκολεύτηκε τόσο πολύ να ενταχτεί στα νεωτερικά θεατρικά αιτήματα που απαιτούσαν, μετά τον Πόλεμο, την ενσωμάτωση του ταλέντου της σε συλλογικές προσπάθειες και σε ανήσυχες αναζητήσεις ρεπερτορίου.

Στο σημερινό έργο «Οι χαρές της Οικογένειας» του Philippe Hériat  η Κυβέλη πιστή σε όσα περιγράψαμε παραπάνω δείχνει μέχρι τέλους ποιος κρατάει τα ηνία του έργου. Το έργο παρότι είναι γραμμένο στις αρχές του περασμένου αιώνα παραμένει σύγχρονο κ πάντα επίκαιρο. Τούτη ήταν η μεγαλύτερη έκπληξή μου, όταν το άκουσα για πρώτη φορά. Η ηχογράφηση του έργου έγινε το 1962 και συμμετέχουν, εκτός της Κυβέλης, η Δ. Διαμαντίδου, η Ν. Μαρσέλου, Α. Παϊζη, Ν. Αγγελίδου, Μ. Χρηστίδης, Τ. Βανδής, Κ. Αναλυτή, Δ. Νικολαϊδης, Στ. Ξενίδης.  

(*)  Η ίδια η Κυβέλη σε συνέντευξή της είχε αποκαλύψει τη σχέση μου τη συνέδεε με τον Γρ. Ξενόπουλο.

ΥΓ. Κάνοντας ΚΛΙΚ ΕΔΩ, μπορείτε να δείτε μιαν παλιότερη ανάρτηση για την Κυβέλη.

Καλές Ακροάσεις

Σείριος

ΜΙΣ ΜΕΗΜΠΛ του Ρόμπερτ Σ. ΣΕΡΙΦ

Η "Μις Μεημπλ" γραφτηκε το 1948 και ανεβηκε το καλοκαιρι του 1949 με τους Μαιρη Τζερολντ και Ροτζερ Μουρ στους πρωταγωνιστικους ρολους.

Η υποθεση του εργου θυμιζει σε αρκετα σημεια την κλασσικη κωμωδια (που αργοτερα εγινε και επιτυχημενη ταινια) "Αρσενικο και παλια δαντελα".

Επικεντρο της ιστοριας ειναι μια αξιαγαπητη γηραια κυρια,η οποια δηλητηριαζει την στρυφνη αδελφη της.Κινητρο για αυτο τον φονο αποτελει η ευγενικη της προθεση να προσφερει μια δευτερη ευκαιρια στους συντοπιτες της να πραγματοποιησουν τους μυχιους ποθους και τα ονειρα μιας ζωης.

Το εργο αποτελει μια περιεργη και ενδιαφερουσα μειξη ηθογραφικης κομεντι και αστυνομικου με ενα απροοπτο και συγκινητικο φιναλε.

Ο Ρομπερτ Σηντρικ Σεριφ (1896-1975) υπηρξε Αγγλος δραματουργος και μυθιστοριογραφος. Γεννηθηκε στο Hampton Wick και αρχικα εργαστηκε ως υπαλληλος σε ασφαλιστικο γραφειο.Στη διαρκεια του Α΄ Παγκοσμιου Πολεμου υπηρετησε ως λοχαγος και τραυματιστηκε σοβαρα το 1917.Οι εμπειριες του απο το μετωπο αποτελεσαν την εμπνευση για την συγγραφη του πρωτου θεατρικου εργου που πραγματευεται με επιτυχια τον Α' Παγκοσμιο Πολεμο. Προκειται για το ρεαλιστικο και συγκινητικο "Τελος του ταξιδιου"(1928) που σημειωσε σημαντικη επιτυχια και εκανε Σεριφ ευρεως γνωστο.Ο κεντρικος ρολος του εργου αποτελεσε μια απο τις μεγαλυτερες καλλιτεχνικες επιτυχιες του κορυφαιου αγγλου ηθοποιου Λωρενς Ολιβιε.
Αλλα εργα του Σεριφ ειναι:"Το γηπεδο του ασβου"(1930),σχετικα με το κρικετ,"Αγια Ελενη"(1935),με θεμα τα τελευταια χρονια του Ναπολεοντα,"Πισω στις επτα"(1950),σπουδη πανω στην αμνησια,"Η αργη δυση"(1955),που διαδραματιζεται στα τελη της ρωμαικης κατοχης της Βρετανιας,"Το τηλεσκοπιο"(1957), που χρησιμευσε ως βαση για το μιουζικαλ "Johnny the priest" και το "Ενα ιχνος μαρτυριας"(1960),τελευταιο εργο του Σεριφ.
Ο Σεριφ δοκιμαστηκε επισης και στην προζα.Το "Τελος του ταξιδιου", διασκευασμενο απο τον ιδιο σε μυθιστορημα, εκδοθηκε το 1929.Το 1939,επηρρεασμενος απο τον Χ.Τζ.Ουελλς, δημοσιευσε "Το χειρογραφο του Χοπκινς"μια εφιαλτικη ιστορια επιστημονικης φαντασιας με θεμα μια βιβλικη καταστροφη της γης μετα απο συγκρουση με τη σεληνη.Το υφος του επηρρεασε αρκετους μεταγενεστερους συγγραφεις επιστημονικης φαντασιας,οπως οι Τζων Γουινταμ και Μπραιαν Αλντις.

Για το ραδιόφωνο: Χρονολογία Ηχογράφησης, 28 Αυγούστου 1989
Πρώτη εκπομπή: 14 Δεκεμβρίου 1989

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Σκιαδάς Νίκος, ΠΑΡΑΓΩΓΗ Φραγκουδάκης Δημήτρης, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Θεμελή Νίκη, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Θεοφανίδης Πάρης,

Παίζουν οι ηθοποιοί: Πανώριος Μάκης, Λεττονός Χρήστος, Μπούρλου Κατερίνα, Παίζη Αλέκα,Τσάγκλος Βασίλης,Σιμοπούλου Ντόρα, Μπάρκουλης Ανδρέας, Πάλλης Βύρων, Αθανασιάδου Σούλα, Δάνης Γιώργος, Γρηγοριάδου Αφροδίτη