H AΓΙΑ ΙΩΑΝΝΑ ΤΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΜΠΕΡΤΟΛ ΜΠΡΕΧΤ

Saint Joan of the Stockyards - Brecht

 

Υπόθεση: Μια παραλλαγή της γνωστής ιστορίας της Ζαν ντ’ Αρκ στην εποχή του αμερικανικού κραχ είναι το πολυπρόσωπο και σπανίως παιζόμενο έργο του Μπρεχτ «Η Αγία Ιωάννα των Σφαγείων» (1929 ). Η σάτιρα σπάει κόκαλα, τα εμβόλιμα τραγούδια δίνουν τον τόνο και ο Γερμανός κορυφαίος συγγραφέας ρίχνει άπλετο φως σε μια «σκοτεινή υπόθεση» που μας αφορά όσο ποτέ. Γιατί ο Μπρεχτ αναλύει στην «Αγία Ιωάννα» τους λόγους που οδηγούν στη δημιουργία των οικονομικών κρίσεων. 

Ο Μπρεχτ αναλύει την κατασκευή της οικονομικής κρίσης. Βάζει τον βασιλιά του κρέατος του Σικάγο να διαλύει την αγορά ακούγοντας τις συμβουλές των ισχυρών φίλων του από τη Νέα Υόρκη, οι οποίοι δεν είναι άλλοι από τους τραπεζίτες! Έτσι τα αγαθά θάβονται σε μια χωματερή, ούτως ώστε να ξαναμπεί σε τροχιά η αγορά, να απολυθούν οι εργάτες και να προσληφθούν πολύ λιγότεροι και με πολύ χαμηλότερο μισθό. 

Με τη φόρμα του επικού θεάτρου, ο Μπρεχτ γράφει αυτό το έργο το 1929, κατά τη δημοκρατία της Βαϊμάρης, έχοντας υπόψη του την πρόσφατη εμπειρία του κραχ της Αμερικής αλλά και το τι κρύβεται πίσω από τις “κρίσεις”. Εξηγεί με άλλα λόγια τι σημαίνει “αγοραστική δύναμη” και τι “μονοπώλιο” και θέτει επί τάπητος το μηχανισμό της καπιταλιστικής οικονομίας και την απόλυτη εξάρτηση όλων μας από αυτόν. 

Η “Αγία Ιωάννα” είναι περισσότερο μια παράφραση παρά μια παρωδία της “Παρθένου της Ορλεάνης” του Σίλερ. Η πρώτη παρουσίαση του έργου έγινε μετά το θάνατο του Μπρεχτ, το 1959, τότε που μαγειρευόταν το οικονομικό θαύμα της μεταπολεμικής Γερμανίας. Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι η “Αγία Ιωάννα” είναι ίσως το υστερόγραφο της πνευματικής πορείας του Μπρεχτ.

Μετάφραση Παλαιολόγου

Προλογίζει ο Βάιος Παγκουρέλης

Παίζουν οι ηθοποιοί: Τάσος Χαλκιάς, Χρήστος Ευθυμίου, Βαγγέλης Ρόκκος, Μάνια Παπαδημητρίου, Έρση Μαλικένζου, Νίκος Νικολάου, Μπάμπης Χατζηδάκης, Μπάμπης Γιωτόπουλος, Οδυσσέας Σταμούλης, Τζόλη Γαρμπή, Γιάννης Βουρέλιας.

ΜΠΑΑΛ ΤΟΥ ΜΠΡΕΧΤ

 Το έργο γράφτηκε το 1922 όταν βλέποντας σε παράσταση το έργο «ο μοναχικός, ο αφανισμός ενός ανθρώπου» του Χανς Γιοστ με θέμα τη ζωή του δραματικού ποιητή Ντήτριχ Γκράμπε, ο Μπρεχτ αποφάσισε να γράψει αυτό το έργο (Μπάαλ), που θα βρισκόταν στον αντίποδα του έργου του Γιοστ. Ο Μπάαλ είναι από τα έργα του Μπρέχτ που τον κυνηγούσαν σε όλη του τη ζωή, όμως η αγάπη του γι αυτό έμεινε πάντα ζωντανή. Σε ένα άρθρο ο ίδιος ο συγγραφέας έγραψε ότι ο Μπάαλ ίσως δημιουργήσει δυσκολίες σε όσους δεν έμαθαν να σκέφτονται διαλεκτικά

Το έργο εκτείνεται χρονικά σε μια περίοδο δέκα χρόνων πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αποτελείται από μια σειρά από επεισόδια απ' τη ζωή ενός αμοραλιστή ποιητή και τραγουδιστή.

Ο Μπάαλ έχει πάθος με τις γυναίκες και είναι άνθρωπος των άκρων. Βρίσκεται υπό την προστασία ενός πλούσιου επιχειρηματία στον κόσμο της τέχνης και ξελογιάζει την όμορφη γυναίκα του. Επίσης, «κλέβει» την κατά δεκαπέντε χρόνια μεγαλύτερη φιλενάδα ενός φοιτητή, ο οποίος τον θαυμάζει. Μετά από δύο χρόνια, στο ξεπεσμένο καμπαρέ που δουλεύει, εξευτελίζει την τότε κοπέλα του. Αποφασίζει να περιπλανηθεί στην επαρχία της Νότιας Γερμανίας με μια κοπέλα και τον φίλο του Εκαρτ, που είναι μουσικός. Όταν η κοπέλα τού αποκαλύπτει ότι είναι έγκυος, την παρατάει στο πουθενά.

Μετά από χρόνια περιπλάνησης, οι δύο μουσικοί επιστρέφουν στην πόλη και στο καμπαρέ που τραγουδούσε ο Μπάαλ. Το μαγαζί έχει αποκτήσει καλή φήμη και κόσμο, αλλά ο πρώην φοιτητής και οι δύο γυναίκες στις οποίες ο Μπάαλ είχε φερθεί τόσο άθλια έχουν χάσει κάθε ίχνος ευαισθησίας και ευγένειας. Όταν ο φίλος του ο Εκαρτ φλερτάρει με τη μία από τις δύο γυναίκες, ο Μπάαλ τον σκοτώνει από ζήλια.

Στον Μπάαλ ο Μπρεχτ διακηρύσσει την άρνηση. Μιαν άρνηση ριζική, απόλυτη. Ο Μπρεχτ φτιάχνει έναν χαρακτήρα που κυλιέται με ηδονική φρίκη μέσα στην ύλη, που δε διεκδικεί, αλλά απλώς υφίσταται. Δεν περιγράφεται η κατάπτωση ενός ανθρώπου, αλλά μια κατάσταση.

Παίζουνοι ηθοποιοί: Χρήστος Τσάγκας (Μπάαλ) Φάνης Σχοινάς, Μηνάς Χατζησάββας, Μαρία Μίχα, Γιώργος Κέντρος, Σοφοκλής Πέππας, Καριοφυλιά Καραμπέτη, Ελενα Παπαδοπούλου, Γιώργος Λέφας, Μανώλης Πουλιάσης, Λουίζα Μητσάκου, Νάντια Μουρούζη, Λουκία Πιστιόλα, Κική Φιλιππίδου, Ελενα Φωτεινάκη,

Μπέρτολτ Μπρέχτ

Ποιήματα Μετάφραση Μάριου Πλωρίτη
Ιστορίες του κ. ΚΟΥΝΕΡ η διαλεκτική σαν τρόπος ζωής
Η Ανυπόληπτη Κυρία
Φως στα Σκοτάδια
Ο κύκλος με την κιμωλία
Ο μανδύας του αιρετικού
Τα τουφέκια της κυρίας Καρράρ
Ο σπιούνος
Ο ζητιάνος ή το ψόφιο σκυλί
Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια
Μικροαστικοί γάμοι
Τρόμος και αθλιότητα του γ΄ ράιχ
και ..............

                               http://www.biblionet.gr/author/5095/Bertolt_Brecht

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΣΙΜΟΝ ΜΑΡΣΑΡ ΤΟΥ ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ

1960 Θέατρο της Κυριακής

Σιμόν Μασάρ και στα όνειρα της Ιωάννα της Λορένης η Αντιγόνη Βαλάκου
Δήμαρχος και στα όνειρα Κάρολος 7ος Ανδρέας Φιλιππίδης
Λοχαγός και στα όνειρα Δούκας Φοίβος Ταξιάρχης
ένας Άγγελος Δημήτρης Παπαμιχαήλ
Δάνης, Δέσπω Διαμαντίδου, Νίκος Βασταρδής, Βασίλης Παπανίκας, Βασίλης Ανδρονίδης, Γιώργος Νέζος, Σταύρος Παράβας, Μαλένα Ανουσάκη, Ρίτα Μουσούρη, Ζωή Φυτούση, Νάσος Κεδράκας, Θόδωρος Εξαρχος,

Ωραία, αλήθεια, σύλληψη η κοπελίτσα που μπερδεύοντας τις φαντασίες και τα ονειροπολήματα της -από το διάβασμα της ζωής της Παρθένας της Ορλεάνης – με την πραγματικότητα μεταβάλλεται ανεπίγνωστα , σε ηρωίδα ενός γαλλικού χωριού όπου μπήκαν οι γερμανοί κατά τον τελευταίο πόλεμο για να αντιμετωπίσει την ίδια περίπου μοίρα με το είδωλο της.



 

ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ ΤΟΥ Μπέρτολτ Μπρεχτ

Ένα έργο για τη δύναμη της γνώσης, την αδιάκοπη αναζήτηση της αλήθειας, το ρόλο και την ευθύνη του επιστήμονα.

Για το ραδιόφωνο
Παίζουν οι ηθοποιοί: Κώστας Γαλανάκης, Νίκος Γαρυφάλου,Τόνης Γιακοβάκης, Γιάννης Ευδαίμων, Τζένη Καλύβα, Ηλίας Κατέβας, Αρης Λεμπεσόπουλος, Σπύρος Μπιμπίλας, Κώστας ΠανουριάςΖαχαρίάς Ρόχας, Στέλιος Σισμανίδης, Γιώργος Σταμάτης, Μηνάς Χατζησάββας



Για το θεατρικό έργο του ΜΠΡΕΧΤ « Ο ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ»…
Η εξωτερική αφορμή για το γράψιμο του «ΓΑΛΙΛΑΙΟΥ» από τον Μπρεχτ ήταν η είδηση της επιτυχίας των γερμανών φυσικών να διασπάσουν το άτομο του ουρανίου. Με τη βοήθεια του Γαλιλαίου ο Μπρεχτ έθιξε και ανέλυσε δυο ερωτήματα του 2ου αιώνα: αφ’ ενός μεν το θέμα της επιστημονικής προόδου και της κοινωνικής ηθικής και αφ’ ετέρου το θέμα, που είχε θίξει και στις Πέντε Δυσκολίες για να γράψεις την Αλήθεια, δηλαδή το θέμα της επιβολής και της εφαρμογής μιας γνωστής πια αλήθειας, κάτω από την εξουσία μιας δύναμης, που προσπαθεί ν’ αποκρύψει την εν λόγω αλήθεια, γιατί απειλεί την ύπαρξή της.
Ο Μπρεχτ στην παράσταση του Βερολινέζικου Θιάσου, λίγο πριν το θάνατό του, υπογράμμισε την «καταδίκη» του μεγάλου Γαλιλαίου, ο οποίος «επινόησε την επαναστατική θεωρία, χωρίς όμως να τη βάλει σε εφαρμογή» (υπονοείται η στάση του Γαλιλαίου μπροστά στους δικαστές του ο οποίος προκειμένου να μην καταδικαστεί ανακάλεσε τη θεωρία του). Στο έργο το πρόσωπο του Γαλιλαίου είναι διχασμένο. Από τη μια παρουσιάζεται σαν μεγάλος άνδρας, σπουδαίος σοφός, που μοναδικό του πάθος είναι η έρευνα, τόσο που του είναι αδύνατον να την εγκαταλείψει. Στα ύστερά του χρόνια όμως, αυτή η ίδια η έρευνα του έγινε βάρος και αυτοσκοπός, μια και απαρνήθηκε την εφαρμογή της.
Το πάθος του Γαλιλαίου για την έρευνα, ο τρόπος του να κινείται, να διδάσκει, η πίστη του στη λογική, η γνώση του σχετικά με τις κοινωνικές συνέπειες των ανακαλύψεών του, η κατανόησή του της αναγκαιότητας της κοινωνικής αλλαγής, η συμπάθειά του για τους αγρότες της Καμπανίας, για τους οποίους τελικά και δουλεύει – είναι όλα χαρακτηριστικά του Μπρεχτ. Το ότι ο Γαλιλαίος δεν είναι ούτε ήρωας ούτε μάρτυρας, δεν τον κάνει απορριπτέο από τον Μπρεχτ.
Στο έργο του Μπρεχτ ο Γαλιλαίος παραμένει ένας μεγάλος άνδρας, ακόμα και μέσα απ’ την κατάσταση του εξωτερικού ξεπεσμού και της ταπείνωσης της φυλάκισης από την Ιερά Εξέταση, παραδίδει το έργο του Discorsi, γραμμένο παρά τις ελλείψεις και τους περιορισμούς, και το οποίο επρόκειτο να φέρει τη μεγάλη επανάσταση στη φυσική. Αλλά η στιγμή της κοινωνικής επανάστασης πέρασε και χάθηκε. Την καταδίκη του αναλαμβάνει ο ίδιος ο Γαλιλαίος, αφού κανείς από το περιβάλλον του δε θα ήταν σε θέση να το κάνει:
«Για μερικά χρόνια ήμουν τόσο ισχυρός, όσο και η εξουσία. Κι έδινα τη γνώση μου στους δυνατούς, να τη χρησιμοποιήσουν ή να την αφήσουν αχρησιμοποίητη ή να κάνουν κατάχρηση, όπως ήθελαν, όπως τους υπαγόρευε το συμφέρον τους. Πρόδωσα το επάγγελμά μου. Ένα άνθρωπος, που κάνει αυτό που έκανα εγώ, δεν μπορεί να γίνει δεκτός στο χώρο της επιστήμης».
Για τον Μπρεχτ σε σύγκριση με τις θέσεις του διδακτικού έργου της δεκαετίας του 1920, οι απόψεις του Γαλιλαίου είναι τελείως αντιδογματικές. Η κοσμοαντίληψή του είναι ρευστή, πειραματική, επιστημονική, σε προοδευτική μεταβολή με βάση ορισμένες ανακαλύψεις και διαπιστώσεις. «Στόχος μου δεν είναι ν’ αποδείξω ότι ως τώρα είχα δίκιο, αλλά να βρω, εάν είχα δίκιο», λέει ο Γαλιλαίος. Αργότερα, κατά τη σκηνοθεσία του έργου με το Βερολινέζικο Θίασο, ο Μπρεχτ χαρακτήρισε αυτή τη φράση, σαν την πιο σημαντική για έναν μαρξιστή. Και συνεχίζει στο Γαλιλαίο: «Σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί η παλιά πίστη, από μια νέα πίστη, την τρομερή επιθυμία για τύφλωση». Και: «Η αλήθεια είναι παιδί του χρόνου, κι όχι της αυταρχικότητας». Η εκκλησία εξάλλου παρουσιάζεται σαν «εγκόσμια εξουσία, της οποίας η ιδεολογία είναι κατά βάση ανταλλάξιμη με μερικές άλλες».
Οι απόψεις του Γαλιλαίου, στο έργο του Μπρεχτ, είναι, έστω κι έτσι επαναστατικές. Στρέφονται ενάντια σε κάθε εξουσία κι οπουδήποτε αυτή η εξουσία προσπαθεί να στερεωθεί με δόγματα και νέες πίστεις ενάντια στην πρόοδο του καιρού.