Ο ΓΛΑΡΟΣ ΤΟΥ ΤΣΕΧΩΦ

Υπόθεση: H Αρκάντινα είναι μια καταξιωμένη και δημοφιλής ηθοποιός του θεάτρου που συνδέεται με τον Τριγκόριν, έναν επιτυχημένο συγγραφέα. Ο Τρέπλιεφ, ο γιος της Αρκάντινα, αναζητά, κάτω από την “σκιά” της μητέρας του, νέους τρόπους έκφρασης στην ποίηση και στο θέατρο. Παρουσιάζει το πρώτο του θεατρικό έργο στους ανθρώπους που βρίσκονται στο κτήμα, με πρωταγωνίστρια την αγαπημένη του, τη Νίνα. Η παράσταση όμως θα τελειώσει άδοξα.

Η Νίνα θέλει να γίνει ηθοποιός και αποφασίζει να εγκαταλείψει το σπίτι και να ακολουθήσει τον Τριγκόριν.

Δύο χρόνια αργότερα, ο Τρέπλιεφ εξακολουθεί να ζει στο κτήμα του Σόριν και να παρακολουθεί από μακριά την προσωπική ζωή και την καριέρα της Νίνας. Η επιδείνωση της υγείας του Σόριν θα φέρει πάλι στο κτήμα την Αρκάντινα και τον Τριγκόριν. Στο ίδιο μέρος, θα επιστρέψει “τσακισμένη”, σαν τον νεκρό γλάρο που κάποτε είχε αποθέσει στα πόδια της ο Τρέπλιεφ, και η Νίνα. Η συνάντηση της με τον Τρέπλιεφ θα συμβάλει στο να δώσει τέρμα στη ζωή του.

Παίζουν οι ηθοποιοί: οι: Μαίρη Αρώνη, Γιάννης Φέρτης, Πέτρος Φυσσούν, Μαρία Σκούτντζου, Γιώργος Μοσχίδης, Άννα Βενέτη-Μπάκα, Μάκης Ρευματάς, Γιάννης Μόρτζος, Γιώργος Βουτσίνος, Αλέξανδρος Μαυρίδης, Ρένα Καλτσά, Καίτη Επισκόπου.

Μετάφραση: Λυκούργος Καλλέργης
Μουσική επιμέλεια: Γιάννης Ζουγανέλης
Επιμέλεια ήχων: Γίτσα Βαλμά
Ρύθμιση ήχου: Νίκος Χανιώτης
Ραδιοσκηνοθεσία: Κώστας Μπάκας
Η ηχογράφηση είναι του 1981.

Επιμέλεια Εκπομπής: Μάρα Καλούδη.

Ο Γλάρος, που αποτελεί ένα έργο σταθμό για το σύγχρονο θέατρο και που έφερε έναν επαναστάτη της λογοτεχνίας στο παγκόσμιο θεατρικό προσκήνιο, είναι ένα από τα πιο αγαπημένα έργα του παγκόσμιου δραματολογίου.

Μέσα από την ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο Τσέχωφ στο έργο αντανακλάται όλη η φιλοσοφία του, όλη η πορεία ζωής που διάνυσε, η χαρά της άνοιξης και η συνεχής κατάρρευση των ελπίδων κι όμως, μαζί με όλα αυτά, δεν λείπει η ακλόνητη πίστη του σε ένα καλύτερο μέλλον. 

Οι ήρωές του, όπως οι γλάροι, δυνατοί αλλά και ευάλωτοι, πετάνε πάνω από τη λίμνη, ως σύμβολα της ελευθερίας και της νίκης του ανθρώπινου πνεύματος πάνω σε όλες τις αντιξοότητες και τις δυσκολίες της ζωής.

ΟΤΕ ΟΙ ΕΝΔΟΞΟΙ ΜΑΘΗΤΑΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΝΤΑΝΟΥ

από το έργο του  ΤΖΙΟΒΑΝΙ ΠΑΠΙΝΙ "Η ιστορία του Χριστού"

Storia di Cristo (1921) Giovanni Papini  

Ότε οι ένδοξοι μαθηταί 
εν τω νιπτήρι εφωτίζοντο,
τότε Ιούδας ο δυσεβής, 
φιλαργυρίαν νοσήσας, εκοτίζετο·
και ανόμοις κριταίς
σε τον δίκαιον κριτήν παραδίδωσι.
Βλέπε, χρημάτων εραστά,
τον δια ταύτα αγχόνη χρησάμενον·
φεύγε ακόρεστον ψυχήν
την διδασκάλω τοιαύτα τολμήσασαν.
Ο περί πάντων αγαθός,
Κύριε, δόξα σοι.

Υπόθεση: Ο Ιούδας απομονώνεται από τον Ιησού και τους άλλους μαθητές και τότε βρίσκει να κάθετε δίπλα του ένας άγνωστος νέος άντρας με πρόωρα γερασμένο πρόσωπο. Ο άγνωστος γνωρίζει λεπτομέρειες από τα όσα έχουν γίνει μέχρι τότε ανάμεσα στους μαθητές και θα αρχίσει μια συζήτηση ώστε ο Ιούδας να πάρει μια μεγάλη απόφαση ... 

Παίζουν οι ηθοποιοί: Γιάννης Φέρτης, Πέτρος Φυσσούν, Δημήτρης Κοντογιάννης.

Τζιοβάνι Παπίνι (1881-1956): Ιταλός κριτικός της λογοτεχνίας, φιλόσοφος, μυθιστοριο-γράφος και ποιητής. Γεννήθηκε στη Φλωρεντία από άθεο πατέρα. Παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας και ιατρικής στις αντίστοιχες σχολές του Ινστιτούτου Ανωτάτων Σπουδών Φλωρεντίας, αλλά ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη δημοσιογραφία, τη λογοτεχνία και τη συγγραφή. Έγραψε δεκάδες μελέτες και άρθρα και πάνω από 60 βιβλία! Ενώ αρχικά ήταν σοσιαλιστής επαναστάτης, βαθμιαία έγινε πιστός χριστιανός, με πρωτοποριακό νου και οξεία κρίση στα θεολογικά θέματα. Σπουδαία έργα του είναι τα "Γράμματα στην Ανθρωπότητα" (1953), "Αυγουστίνος", "ο Διάβολος" κ.ά. Ασφαλώς το σπουδαιότερο που τον καθιέρωσε είναι "Η Ιστορία του Χριστού". Για το βιβλίο αυτό ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος έγραψε ότι "ο Παπίνι ανήκει στα ευγενέστερα πνεύματα του αιώνα μας που έγραψε έναν απ' τους καλύτερους βίους του Ιησού Χριστού".

ΟΝΤΙΝ ΤΟΥ ΖΑΝ ΖΙΡΟΝΤΟΥ

Οι νεράιδες συμβολίζουν την απόλυτη θηλυκότητα, την τέλεια και για τούτο τρομακτική. Τα χαρακτηριστικά τους σε όλες τις μυθολογίες είναι παρόμοια, η ομορφιά τους είναι παροιμιώδης. Οι 50 κόρες του Νηρέα, οι Νηρηίδες έδωσαν το όνομα στις δικές μας νεράιδες.

Το έργο που έγραψε ο Ζαν Ζιροντού το 1938 και σας παρουσιάζουμε σήμερα βασίζεται στο ομώνυμο παραμύθι του βαρόνου Φρειδερίκου ντε λα Μοτ Φουκέ. 

 

Παίχτηκε από το Εθνικό Θέατρο την περίοδο 1955-56. ΕΔΩ μπορείτε να ξεφυλλίσετε το πρωτότυπο πρόγραμμα και να βρείτε πολλές πληροφορίες για τον συγγραφέα, το έργο και τους συντελεστές της παράσταστης. (Από το Αρχείο του Εθνικού Θεάτρου και οι ασπρόμαυρες εικόνες ανάρτησής μας).

Πριν λίγες μέρες επαναλήφθηκε μια ονειρική -για όσους την είδαν- παράσταση της Οντίν στη λίμνη της Βουλιαγμένης από τη θεατρική ομάδα «naan» σε σκηνοθεσία της Φρόσως Λύτρα.

 Διαβάσαμε πάρα πολλά, αγαπητοί αναγνώστες, για τούτο το έργο, για τον Ζιροντού, τις νεράιδες και τα παραμύθια, δεν υπάρχει λόγος να σας τα μεταφέρουμε όλα εδώ Παραθέτουμε μερικούς διαλόγους από τη ραδιοφωνική μετάδοση του έργου για να πάρετε μια ιδέα:

Τι ωραίος που είσαι! Η καρδιά μου σταμάτησε! Ανατριχιάζω!

_Εσύ φταις! Γιατί δε με κράτησες κοντά σου; 

_Πότε πότε βγάζουμε το δαχτυλίδι μας για να το δείχνουμε…

Εδώ κι ένα τέταρτο δε με ήξερες και τώρα θέλεις να πεθάνεις για μένα;

Ήξερα ότι κάποιος λόγος θα υπάρχει για να είναι κανείς γυναίκα. Ο λόγος είναι ότι οι άντρες είναι τόσο όμορφοι.

Μίλα, διάταξέ με… Άλλο δε θέλω από το να σε υπακούσω.

(Έτσι είναι οι άντρες) Σε χαϊδεύουν παντού όπου υπάρχει δέρμα.

Δεν ξυπνάς εκείνον που αγαπάς. Όταν κοιμάται είναι κοντά σου. Όταν ξυπνάει φεύγει.

_Το ήξερες ότι είσαι τέλεια;
_Το φανταζόμουν.

_Δεν είναι σωστό να θυμίζετε στους ανθρώπους την ασχήμια τους.
_Και είναι σωστό να είναι άσχημοι; Ας μην ήτανε.

_Δε σε πειράζει να περάσω αυτή τη ζώνη γύρω μας;
_Όχι αγάπη μου.
_Κι αυτή την αλυσίδα;
_Όχι αγάπη μου.
_Κι αυτό το δίχτυ;
_Όχι αγάπη μου.

_Η Οντίν δε μ’ αγαπάει; Ποιος το λέει αυτό; 
_Μα τέλος πάντων για τι την κατηγορείτε;
_Την κατηγορώ ότι μ’ αγαπάει περισσότερο απ’ όσο μπορεί να αγαπηθεί ένας άνθρωπος. Την κατηγορώ ότι ήμουν γι αυτήν η σκέψη της, η τροφή της, η ζωή της. Ήμουν ο Θεός αυτής της γυναίκας.

Η ζωή, αγαπητοί φίλοι, είναι ένα κακογραμμένο θεατρικό έργο. Τα επεισόδια έρχονται κατόπιν εορτής. Οι συγκρούσεις δεν είναι στη θέση τους. (Στο θέατρο) δεν αλλάζουμε τη ροή των πραγμάτων. Απλά δίνουμε (στη ζωή) το ρυθμό που πρέπει. Της δίνουμε φρεσκάδα, ζωντάνια. Αυτό είναι το πλεονέκτημα του θεάτρου απέναντι στη ζωή.

Μην ακούσετε, αγαπητοί ακροατές, το έργο σαν σύγκρουση των δύο κόσμων, του ονειρικού και του πραγματικού, ξεχάστε την εικόνα της Ευρώπης που ταλαντεύεται ανάμεσα στην ένωση και τον σπαραγμό, μην ψάξετε τους θεσμούς που θέλουν να καταστρέψουν ένα όνειρο που αναδύεται στην άκρη της Ευρώπης, αυτό που εξέφραζε, κατά τους μελετητές, ο Ζιρoντού στον καιρό του, απολαύστε την αυθαιρεσία, την υπερφυσική δύναμη του απόλυτου έρωτα που δυναστεύει και τελικά καταστρέφει. Η Οντίν είναι ερωτευμένη, έτσι όπως μόνο μια νεράιδα μπορεί να ερωτευτεί, τόσο, που είναι δυσβάστακτο από ένα συνηθισμένο άνθρωπο.

Ο Φέρτης δεν ήταν όσο «παραμυθένιος» θα θέλαμε, υπέκυψε μάλλον στις συμβουλές του «ακαδημαϊκού» σκηνοθέτη του, Βύρωνα Πάλλη. Η Βέρα Ζαβιτσιάνου ήτανε ιδανική. Ασυγκράτητη, χειμαρρώδης 15χρονη νεράιδα βγαλμένη από παραμύθι. Οι γονείς της, Κωνσταντόπουλος και Ποδηματά, πεπειραμένοι και καλοί ηθοποιοί, μας μετέφεραν εύκολα στο φωρτοχοκάλυβό τους πλάι στη λίμνη. Απολαυστικός ο Τρύφων Καρατζάς. Υπέροχη, η μοιραία, υπομονετική Βέρθα της Αφροδίτης Γρηγοριάδου. 

Παίζουν ακόμα οι:  Νίκος Σκιαδάς, Γιώργος Γεωγλερής, Βύρων Πάλλης, Νίκος Πιλάβιος, Καίτη Λαμπροπούλου.
Η μετάφραση του έργου και η ραδιοφωνική προσαρμογή είναι του Μάριου Πλωρίτη.

Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΧΕΡΜΑΝ ΣΟΥΝΤΕΡΜΑΝ

 

Die Ehre

What Money Cannot Buy

Το έργο ασχολείται με τη βασική ιδέα ότι δεν υπάρχει τιμή. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Βερολίνο στις 27 Νοέμβρη 1889.

Το έτος 1889 και την εποχή που ότι ερχόταν στην Ελλάδα από την Ευρώπη ήταν κάτι το ανώτερω, ο συγγραφέας Γεώργιος Η. Ησαΐας έγραψε το έργο "Η τιμή του Σούδερμαν" ως σάτιρα του έργου του Σούντερμαν.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Ανθή Γούναρη, Ρίτα Μουσούρη, Σπύρος Κωνσταντόπουλος, Γιάννης Φέρτης, Κούλα Αγαγιώτου, Χρήστος Καλαβρούζος, Φραγκούλης Φραγκούλης, Πόπη Παπαδάκη, Ανδρέας Μπάρκουλης, Χρήστος Πάρλας, Γιώργος Μοσχίδης, Δάφνη Σκούρα, Ντίνος Καρύδης.

Χέρμαν Σούντερμαν (Hermann Sudermann, Μάτζικεν 1857 – Βερολίνο 1928). Γερμανός πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Κένιξμπεργκ (σημερινό Καλίνινγκραντ Ρωσίας) και εργάστηκε για λίγο ως δημοσιογράφος. Αναγνωρίστηκε ως συγγραφέας με τη δημοσίευση του μυθιστορήματος Κυρά της έγνοιας (Frau Sorge, 1887) και χάρη στη θριαμβευτική επιτυχία που γνώρισε η πρώτη παράσταση του θεατρικού του έργου Τιμή (Die Εhre, 1889).

Αν και κάποιοι κριτικοί αμφισβήτησαν την αξία του, ο Σ. θεωρείται ο σπουδαιότερος εκπρόσωπος της νέας νατουραλιστικής σχολής της Γερμανίας και αυτός ο οποίος διέδωσε τον νατουραλισμό στη γερμανική μεσαία αστική τάξη.

Άλλα θεατρικά έργα του: Ρεγκίνα (1889), Μοριτούρι (1896), Η χαρά του να ζεις (Es lebe das leben, 1902), Η καλή φήμη (1913), Πατρίδα (Ηeimat) κ.ά. Εξέδωσε επίσης το μυθιστόρημα Το τραγούδι των τραγουδιών (Das hohe Lied, 1908), τη συλλογή διηγημάτων Εκδρομή στο Τίλσιτ (1917) κ.ά.