Ο ΕΒΡΑΙΟΣ ΤΗΣ ΜΑΛΤΑΣ ΤΟΥ ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΜΑΡΛΟΟΥ

The Jew of  Malta by Christopher Marlowe (1633)

Yπόθεση: Ο Εβραίος της Μάλτας παίχτηκε για πρώτη φορά το 1588 (ή 1590). Ο κεντρικός ήρωας, ο Βαραβάς, που η πρώτη του εμφάνιση στη σκηνή, με την ψεύτικη μύτη, προσδιορίζει τον υπερβολικό χαρακτήρα του έργου, συγκεντρώνει πάνω του όλα τα γνωστά στερεότυπα περί «κακού εβραίου», καταλήγοντας να τα παρωδεί σε μέγιστο βαθμό.

Τα πρόσωπα του έργου συγκροτούν πινακοθήκη αχρείων. Ο Κρίστοφερ Μάρλοου δεν πιστεύει στην έμφυτη καλωσύνη του ανθρώπου. Γι' αυτόν ο άνθρωπος είναι θηρίο προικισμένο με νου και λογική, και οι συνθήκες όπου ζει τον αναγκάζουν να αναπτύξει όσο πονηριά και κακία διαθέτει για να επιζήσει. Στον «Εβραίο της Μάλτας» δεν υπάρχει καμιά μεταφυσική του κακού· σ' αυτό το σημείο, και όχι μόνο σ' αυτό, ο Μάρλοου βρίσκει τη συνέχειά του στον Μπρέχτ: δεν μπορεί να είσαι καλός σ' έναν κόσμο κακό. Τα πρόσωπα που πλευρίζουν τον Βαραβά για οικονομικούς, κοινωνικούς ή σεξουαλικούς λόγους, προσπαθούν να πετύχουν το στόχο τους με πανουργία. Μ' αυτήν την κωμωδία του κακού ο Κρίστοφερ Μάρλοου γράφει την τραγωδία μιας ολόκληρης κοινωνίας: άρχοντες και υπηρέτες, παπάδες και πόρνες, κατακτητές και κατακτημένοι, εχθροί και σύμμαχοι, όλοι όσοι εμπλέκονται άθελά τους στην εκδικητική μανία του Βαραβά, διακλαδίζουν τον βασικό κορμό της δράσης σε όλα τα κοινωνικά κακά. Στο τέλος κερδίζει ο πιο πανούργος.

Ο Μάρλοου χρησιμοποίησε ένα πρόσωπο επιτομή του αντιεβραΐσμού για να στιγματίσει την ασυνέπεια μεταξύ θεωρίας και πράξης των χριστιανών ειδικά, των ανθρώπων γενικότερα. Από την άλλη πλευρά, τον διαστρεβλωμένο Machiavelli του Προλόγου τον διαδέχεται στο ίδιο το πνεύμα του έργου ο αυθεντικός στοχαστής της αναγέννησης, με τη διαπίστωση πως η θρησκεία δεν είναι «παιχνίδι για τα μικρά παιδιά», παρά, εντέλει, εργαλείο πολιτικής.

Σκηνοθεσία: Άννα Δεβάρη
Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Βούλα Δαμιανάκου
Μουσική επιμέλεια/σύνθεση: Γιάννης Ζουγανέλης
Επιμέλεια ήχων: Δανάη Ευαγγελίου
Ρύθμιση ήχου: Δημήτρης Πουλόπουλος 

Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί: Νίκος Γαροφάλλου, Δάνης, Δημήτρης Κοντογιάννης, Γκίκας Μπινιάρης, Αλέξης Μίνγκας,  Κώστας Αρζόγλου, Μαρία Αλιφέρη, Μαρία Δημητριάδου, Γιώργος Νέζος, Αγαπητός Μαντολιός, Αλέξης Γεωργίου, Φοίβος Ταξιάρχης, Νάσος Κεδράκας, Πόπη Κόντου, Μαίρη Λαλοπούλου, Γιώργος Μπάρτης.
Ηχογράφηση 1979

ΑΠΟΨΕ ΣΤΙΣ 8:45 του Λουΐ Βερνέιγ

                                                

ΜΙΑ ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΘΥΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ 
 Η φιλική συγκέντρωση στο σπίτι του Γουσταύου και της Ελένης ολοκληρώθηκε με την άφιξη του γιατρού. Αλλά ένα φτέρνισμα πίσω από ένα θάμνο του κήπου, μια ύποπτη  διακοπή ρεύματος, μια σκάλα στο μπαλκόνι και ένα γράμμα των απαγωγέων που ζητάνε 5 εκατομμύρια φράγκα, ανατρέπουν
 το σχεδιασμό της βραδιάς. Οι απαγωγείς  όμως λογαριάζανε χωρίς....τον "ξενοδόχο" που στην περίπτωσή μας είναι  Ρωμιά, η Ελένη Κιούρτσογλου! 

Ας την ακούσουμε λοιπόν την αστυνομική κωμωδία και ... από πατριωτικό ενδιαφέρον!

  Το έργο ηχογραφήθηκε το 1977 για την εκπομπή ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΞΕΝΟ ΔΡΑΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 

Τους ρόλους ερμήνευσαν-κάτω από τις σκηνοθετικές οδηγίες του Κωστή Μιχαηλίδη- οι παρακάτω ηθοποιοί: Κ. Ρηγόπουλος, Β. Ανδρεόπουλος, Β. Κύρου, Κ. Αναλυτή, Ι. Κορομπίλη, Γ. Ευαγγελίδης, Σ. Ψάλτης, Γ. Γεωγλερής, Γ. Μπάρτης, Θ. Δημήτριεφ

 Ο Ζακ Λουί Κολίν Ντε Μποκάζ (Louis Jacques Marie Collin du Bocage), γνωστός με το ψευδώνυμο Λουί Βερνέιγ (Louis Verneuil), ήταν Γάλλος θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και ηθοποιός. Γεννημένος στο Παρίσι το 1893, έγραψε πάνω από εξήντα θεατρικά έργα, τα περισσότερα κωμωδίες. Θεωρήθηκε ιδανικός κωμικός συγγραφέας. Η φήμη του πέρασε τα σύνορα της Γαλλίας και τα έργα του παίχτηκαν μέχρι το Broadway, όπως : «Η ζήλεια», «Κρατικές υποθέσεις» και «Η δικηγορίνα»(ΕΔΩ )
 Σενάριά του παίχτηκαν στον κινηματογράφο. Παντρεύτηκε την εγγονή της Σάρας Μπερνάρ, Λυσιάν. Το 1952 βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του. Είχε αυτοκτονήσει. Κηδεύτηκε στο νεκροταφείο Pere Lachaise.
 Ένα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ στη φίλη μας Κ. από το αρχείο της οποίας προέρχεται το σημερινό μας έργο.

Ελ Σιντ του Πιερ Κορνέιγ

Pierre Corneille  - EL CID

Ο τίτλος Ελ Σιντ (στα ισπανικά προφέρεται Ελ Θιδ), προέρχεται από το ισπανικό άρθρο Ελ και την αραβική λέξη سيد«σίντι» ή «σαϊντ» (κύριος, άρχοντας). Ο τίτλος Καμπεαδόρ (Campeador) ανήκει στη δημώδη Λατινική και μπορεί να αποδοθεί ως «κύριος των πολεμικών τεχνών».

Ο Ροδρίγο (ή Ρούι) Ντιάθ δε Βιβάρ (ισπ. Rodrigo ή Ruy Díaz de Vivar) (Βιβάρ περ. 1048 – Βαλένθια 10 Ιουλίου 1099) γνωστός και ως Ελ Σιντ Καμπεαδόρ ήταν Καστιλλιανός αριστοκράτης, στρατιωτικός και πολιτικός. Χρημάτισε αλφέρεθ (alférez), δηλαδή αρχιστράτηγος του καστιλλιανικού στρατού υπό τον Σάντσο Β' της Καστίλλης, ενώ εξορίστηκε από τον αδερφό και διάδοχο του τελευταίου Αλφόνσο ΣΤ'. Η εξορία αυτή έγινε έναυσμα για τη μυθιστορηματική ζωή και δράση που επέδειξε έκτοτε με αποκορύφωμα την κατάκτηση της πλούσιας πόλης της Βαλένθια. Οι συνεχείς στρατιωτικοί θρίαμβοι εναντίον χριστιανών και μουσουλμάνων, καθώς και η συνήθειά του να μην πολιτεύεται σύμφωνα με τα φεουδαρχικά ήθη της εποχής, τον κατέστησε αγαπητό στον ισπανικό λαό και πρότυπο για τους ιππότες της πατρίδας του. Μετά το θάνατό του τα κατορθώματά του, πραγματικά και φανταστικά, τραγουδήθηκαν όσο λίγων από τους τροβαδούρους, δημιουργώντας ένα θρύλο γύρω από το όνομά του. Θεωρείται εθνικός ήρωας της Ισπανίας.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Γιώργος Τζώρτζης, Ιάκωβος Ψαρράς, Γιώργος Βελέντζας, Στέφανος Ληναίος, Γιώργος Μπάρτης, Δημήτρης Γιαννόπουλος, Γιώργος Μπαγιώκης, Ματίνα Καρρά, Έλλη Βοζικιάδου, Λουίζα Ποδηματά, Δημήτρης Μπάνος, Ελένη Νενεδάκη.

Ο ΑΡΧΟΝΤΟΧΩΡΙΑΤΗΣ του Μολιέρου

Ο Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν, γιος του Ζαν Ποκλέν και της Μαρί Κρεσσέ, γεννιέται το 1622. Σπουδάζει νομικά στην Ορλεάνη, ενώ το 1643 έχοντας ήδη συνδεθεί με την ηθοποιό Μαντλέν Μπεζάρ, συγκροτεί μαζί της τον θίασο «L’Illustre Theatre». Με το ψευδώνυμο Μολιέρος, διευθύνει τον θίασο, ο οποίος εγκαθίσταται στο Παρίσι. Ο θίασος περιοδεύει για δεκατρία χρόνια, ως το 1645. Το 1655 έχουμε την παράσταση της πρώτης σωζόμενης κωμωδίας του Μολιέρου Ο ασυλλόγιστος στη Λυών, με τον Μολιέρο στο ρόλο του Μασκαρίλλου. Το 1656 παρουσιάζεται το Ερωτικό πείσμα. Το 1658 ο θίασος μετονομάζεται σε «Θίασο του Κυρίου». Η επιτυχία της φάρσας Ο ερωτευμένος γιατρός είναι τέτοια ώστε του παραχωρείται το θέατρο του Πετί Μπουρμπόν. Επόμενη επιτυχία του θιάσου είναι Οι ψευτοσπουδαίες, το 1659. Το 1660 παρουσιάζεται ο Σγαναρέλος ή Ο κατά φαντασίαν κερατάς. Ακολουθεί με μεγάλη επιτυχία το έργο Σχολείο γυναικών, ενώ στη λογοτεχνική διαμάχη που ξεσπά γύρω από το έργο, ο Μολιέρος απαντά με την Κριτική του Σχολείου γυναικών και με τον Αυτοσχεδιασμό των Βερσαλλιών. Το 1664 δίνεται η πρεμιέρα της κωμωδίας Γάμος με το στανιό ενώ στις 12 Μαΐου παρουσιάζονται οι τρεις πρώτες πράξεις του Ταρτούφου. Ο βασιλιάς απαγορεύει αμέσως το ανέβασμα του Ταρτούφου στο Παρίσι. Το 1665 δίνεται η πρεμιέρα του Δον Ζουάν που, παρά την επιτυχία του, κατεβαίνει μετά από 20 παραστάσεις. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ δίνει στον θίασο του Μολιέρου τον τίτλο του «Θιάσου του Βασιλιά» και 6000 λίβρες χορηγία. Ακολουθούν τα έργα Γιατρός με το στανιό και Μισάνθρωπος. Το 1667 ακολουθεί η δεύτερη εκδοχή του Ταρτούφου, παρουσιάζεται στις 5 Αυγούστου και απαγορεύεται την επομένη. Το 1668 ανεβαίνουν ο Ζωρζ Νταντέν και Ο φιλάργυρος. Το 1669 ο Μολιέρος επιστρέφει στον Ταρτούφο για μια τρίτη διασκευή, το έργο παίρνει έγκριση και γνωρίζει θριαμβευτική επιτυχία. Το 1670 ανεβαίνει Ο αρχοντοχωριάτης. Σειρά έχουν Οι κατεργαριές του Σκαπίνου το 1671 καθώς και Οι σοφολογιότατες το 1672. Στις 10 Φεβρουαρίου δίνεται η πρεμιέρα του έργου Ο κατά φαντασίαν ασθενής, με τον Μολιέρο στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Αργκάν. Κατά τη διάρκεια της τέταρτης παράστασης ο Μολιέρος νιώθει μεγάλη αδιαθεσία, μεταφέρεται στο σπίτι του και εκεί αφήνει την τελευταία του πνοή. Ο Μολιέρος είναι ο μόνος εκπρόσωπος του γαλλικού κλασικισμού που επιβίωσε πανηγυρικά ως κτήμα του παγκόσμιου θεάτρου. Επηρεασμένος από τον Πλαύτο, τον Τερέντιο αλλά και την Κομμέντια ντελ Άρτε, αναπτύσσει προσωπικό ύφος, επιμένοντας στους χαρακτήρες των έργων του και όχι στην κατάσταση.

Από την παράσταση 1962-63 ΚΘΒΕ

Ο αρχοντοχωριάτης  ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο  τρεις φορές  μέχρι σήμερα, στις σαιζόν 1933,1952 και 1979  σε αντίστοιχες σκηνοθεσίες των  Φώτου Πολίτη,Σωκράτη Καραντινού και Γιώργου Θεοδοσιαδη.Το έργο  περιγράφει την διαδικασία μιας ένταξης, μιας μυητικής τελετουργίας.Ένας πλούσιος αστός επιζητεί να ενταχθεί σε μια άλλη τάξη. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να απαρνηθεί  τους  κοινωνικούς του κώδικες και να μυηθεί στα μυστικά και τους κώδικες μιας άλλης τάξης.Πρέπει για να εισχωρήσει να περάσει από μια σειρά διαδικασιών, να υποστεί μια ταπείνωση. Σύμφωνα με την θεατρική κριτική «στον Αρχοντοχωριάτη ο Μολιέρος  περιγράφει την επιθυμία για αλλοτρίωση και ταυτόχρονα ερμηνεύει το αλλοτριωτικό σύστημα ως  άλλοθι μιας τάξης που βρίσκεται  σε αδιέξοδο,αφού κανένας από τους φορείς της δεν πιστεύει σ’αυτό. Ωστόσο  όλοι το χρησιμοποιούν.Ο Μολιέρος στηλιτεύει εύστοχα την κοινωνία της εποχής του καθώς  αποδεικνύει ότι γελοίος δεν είναι μόνο ο κ.Ζουρνταίν που θέλει να εισχωρήσει σε μια τάξη στην οποία δεν ανήκει.Γελοίο είναι και το ίδιο το σύστημα στο οποίο θέλει να ενταχθεί. Ο συγγραφέας δε μελετά απλώς ένα χαρακτήρα, αλλά κοινωνιολογεί πάνω σε μια πάγια ανθρώπινη κατάσταση. Έτσι  Ο αρχοντοχωριάτης  είναι πολύ κοντά στις  Νεφέλες  του Αριστοφάνη  και ο Στρεψιάδης πολύ κοντύτερα στον κ.Ζουρνταιν από όσο φανταζομαστε» .

Βιβλίο εκδ. Παπαδόπουλος

Ο αρχοντοχωριάτης ηχογραφήθηκε  για το ραδιόφωνο το 1983 σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Γρηγόρη Γρηγορίου. Παιζουν  με την σειρά που ακούγονται οι: Τάσος Κωστής, Γιώργος Μπάρτης, Κώστας Τριανταφυλλόπουλος, Γιώργος  Μπαγιώκης, Νίκος Πόγκας, Καίτη Τριανταφύλλου, Αλίκη Αλεξανδράκη, Τρύφων Καρατζάς, Γιώργος Γεωγλερής, Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Ματίνα Καρρά, Άννυ Πασπάτη. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κ.Ζουρνταίν ερμηνεύει ο Ανδρέας Φιλιππίδης.
Την ηχογράφηση προσφέρει στους φίλους του blog ο Γιάννης Χ. τον οποίο και ευχαριστούμε  θερμά.