ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΑΟΥΛΗΣ ΤΟΥ ΓΚΙΚΑ ΜΠΙΝΙΑΡΗ

 Ανδρέας Μιαούλης - Βώκος

Παίζουν οι ηθοποιοί: Θόδωρος Μορίδης, Δημήτρης Σπώκος, Πίτσα Καπιτσινέα, Ανδριανή Βώκου, Τάκης Βουλαλάς, Βασίλης Κανάκης, Αλέξης Σταυράκης, Θόδωρος Σαρρής, Σοφία Κακαρελίδου, Τρύφων Καρατζάς, Ιάκωβος Ψαρράς, Γιώργος Μετσόλης, Χρήστος Πάρλας, Σπύρος Μπιμπίλας, Άγγελος Γιαννούλης, Κοραής Σταμάτης, Αντώνης Φουστέρης, Λευτέρης Ελευθεριάδης, Κώστας Κόνιαρης, 

 

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΟΙΑΣ ΔΕΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ του Ζάν Ζιρωντού

Η σημερινή μας ανάρτηση αφορά ένα από τα γνωστότερα αντιπολεμικά θεατρικά. Πρόκειται για το έργο «Ο πόλεμος της Τροίας δεν θα γίνει» του Ζάν Ζιρωντού.

Ο συγγραφέας γεννιέται στις 29/10/1882 στο Μπελάκ στην επαρχεία της Οτ Βιέν. Ο πατέρας του είναι μηχανικός και η μητέρα του, μία εκλεκτή γυναίκα που ζει αθόρυβα στην επαρχία και επηρεάζει σημαντικά το γιο της στα νεανικά του χρόνια. Παρακολουθεί μαθήματα στο σχολείο του Πελβουζέν και τελειώνει τις γυμνασιακές του σπουδές με υποτροφία, στο λύκειο του Σατωρού. Από μαθητής διακρίνεται για τις επιδόσεις του στα γράμματα και στον αθλητισμό.

Το 1914 καλείται στα όπλα. Επιστρατεύεται λοχίας και τραυματίζεται στην Αλσατία. Ντοκουμέντο των εμπειριών του από το μέτωπο της μάχης της Μάρνης αποτελούν «Τα πέντε βράδια και τα πέντε ξημερώματα της Μάρνης». Τραυματίζεται και στη μάχη των Δαρδανελίων απ’ την οποία εμπνεύστηκε το «Αναγνώσματα για έναν ίσκιο». Ταξιδεύει στην Πορτογαλία και πάλι στην Αμερική με αποστολή ως δάσκαλος σε σχολές πολέμου. Έκτοτε η ιστορία της ζωής του είναι η ιστορία των έργων του και των υπηρεσιακών αποστολών του.

Για την συμμετοχή του και την δράση του στον  πρώτο παγκόσμιο πόλεμο του απονέμεται το παράσημο της Λεγεώνας της τιμή.Το 1939 ονομάζεται επίτροπος στο υπουργείο πληροφοριών,  αλλά μετά την ήττα της Γαλλίας εγκαταλείπει τη θέση του και αποχωρεί από την δημόσια ζωή για να αφιερωθεί σχεδόν αποκλειστικά στην λογοτεχνία. Πεθαίνει μόλις λίγους μήνες μετά την απελευθέρωση.

Η συνάντηση του αυτή με τον Λουί Ζουβέ ήταν καθοριστική για να στραφεί προς το θέατρο και να ξεκινήσει την καριέρα του ως θεατρικός συγγραφέας. Μεταξύ των χρόνων 1930-΄40 τα κείμενα του Ζιροντού και οι θεατρικές παραγωγές με τον Ζουβέ γοήτευαν το Παρίσι. Δημιούργησαν μία ασυνήθιστα κλειστή σχέση σκηνικής φαντασίας και δεξιοτεχνίας του λόγου. Στο πρόσωπο του Ζουβέ ο νέος συγγραφέας βρήκε τον ιδανικό ηθοποιό και σκηνοθέτη που φρόντισε και σκηνοθέτησε με αγάπη τα έργα του και ο σκηνοθέτης έναν συγγραφέα που είχε ανακαλύψει την μαγεία του δραματικού.

Ο Ζιροντού πάντα  σε κάθε θεατρική παραγωγή υποστηρίζει τα πρωτεία του κειμένου, άποψη που ακολουθήθηκε πιστά απ’ τον Ζουβέ. Η σημαντικότητα και η καθαρότητα των κειμένων του ήταν τέτοια που ο σκηνοθέτης είπε πως έπρεπε να διδάξει τους ηθοποιούς πώς να μιλήσουν το κείμενο και όχι πώς να το παίξουν. Και οι δύο άντρες υπερασπίστηκαν το λογοτεχνικό θέατρο σε βάρος πιο θεαματικών ειδών παραγωγής στις οποίες το κείμενο θυσιαζόταν στην σκηνοθεσία.

Με το  θεατρικό¨Ο πόλεμος της Τροίας δε θα γίνει ¨(La guerre de Troie n'aura pas lieu,1935) ο Ζιρωντού  παρουσιάζει ένα έργο στο οποίο το τρομερό μυστήριο του πολέμου ερμηνεύεται σαν ένα περιοδικά εμφανιζόμενο ιστορικό πεπρωμένο, όπου η ανθρώπινη βούληση είναι ανίκανη να αντισταθεί. Ένα έργο που παίρνει τον μύθο μόνο σαν πρόσχημα για να δείξει την επικίνδυνη άνοδο της βίας και της αγωνίας στην Ευρώπη που θα καταλήξουν στον β’ παγκόσμιο πόλεμο.
Ο πόλεμος είναι θέμα που κρατά μια σημαντική θέση στα έργα του Ζιροντού. Εδώ όμως γίνεται μοναδικό θέμα του έργου του, όπως ακριβώς για την εποχή του ήταν και το μοναδικό θέμα εναγώνιων συζητήσεων σε όλη την Ευρώπη. Σε μία χώρα καταπονημένη από τα σημάδια του πολέμου, σε μία εποχή όπου όλη η Ευρώπη αποτελεί εμπόλεμη ζώνη, όπου διαρκώς όλα είναι έτοιμα να εκραγούν, ο συγγραφέας θίγει τη ματαιότητα του πολέμου μεταφέροντας το επίκεντρο στην Τροία.
Τα πρόσωπα γνωστά από την Ιλιάδα, αντικατοπτρίζουν την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Οι ήρωες γνωρίζουν τον πόλεμο και τη φρικτή του πραγματικότητα. Οι ήρωες που πολέμησαν, σαν τον Ζιροντού, δεν διστάζουν να αποποιηθούν την ηρωική τους ταυτότητα και τους τιμητικούς τίτλους για χάρη της ειρήνης. Πάντα όμως υπάρχουν δύο στρατόπεδα. Αυτοί που επιθυμούν την ειρήνη και αυτοί που εκ του ασφαλούς και εις βάρος τον ηρώων επιθυμούν τον πόλεμο. Στην ομάδα ειρήνης πρωτοστατούν ο Έκτορας, η Ανδρομάχη και η Εκάβη. Στην ομάδα πολέμου ο Πρίαμος και ο ανόητος ποιητής Δημόδοκος, ο εκπρόσωπος του δικαίου Βούσιρις και οι ξεμωραμένοι γέροι της Τροίας.
Τραγική φιγούρα που προδιαγράφει την πορεία του έργου είναι η Κασσάνδρα. Το πρόσωπο που πατά στο παρελθόν και προοιωνίζει το μέλλον. Είναι η φωνή της πραγματικότητας που δε δίνει χώρο στην ουτοπική σκέψη του κεντρικού ήρωα και κατ’ επέκταση του συγγραφέα.

Είναι η γνώση της φρικαλεότητας του πολέμου και των σκοπών που κρύβονται πίσω από αυτόν.

Η ηχογράφηση του έργου πραγματοποιήθηκε το 1985 σε σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου. Ερμηνεύουν οι  ηθοποιοι: Αννα Γεραλη, Ευα Κοταμανιδου, Νικος Γαλανος, Σοφοκλης Πεππας, Νοτης Περγιαλης, Ελενη Χατζηαργυρη, Θοδωρος Συριωτης, Βερα Κρουσκα, Γιαννης Στρατακης, Νικος Κανακακης, Δημητρης Ουραηλιδης.

ΤΟ ΚΟΥΤΟΡΝΙΘΙ του Garson Kanin

(Born Yesterday - 1946)

Το έργο γραμμένο μετά τον πόλεμο (1946), είναι μια σάτιρα των ηθών της πολιτικής ζωής των Η.Π.Α.

Ένα αμόρφωτο και άπραγο κορίτσι, φιλενάδα ενός αυτοδημιούργητου επιχειρηματία, "ανατίθεται" από τον φίλο της, σε κάποιον για να εκπαιδευτεί. Το αποτέλεσμα είναι τόσο θετικό που τελικά το κορίτσι γίνεται τόσο έξυπνο και σοφό, ώστε να μπορεί να ελέγχει απόλυτα το περιβάλλον του.

Στην Ελλάδα, παρουσιάστηκε με διάφορους τίτλους (πρωτότυπος τίτλος "Γεννημένη Χθες") : "Έξυπνοι και κουτοί - 1947", " Ο λαός εκπαιδεύεται", και σε ελεύθερη διασκευή από τον Ι. Καμπανέλλη "Ένα κουτό κορίτσι", "Η Παναγία των δολαρίων".

Μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1950, (Born Yesterday,) χαρίζοντας το πρώτο Α' Όσκαρ ερμηνείας στην Judy Holliday, και το 1994 ("Θηλυκό μυαλό") με τον John Goodman και την Melanie Griffith.

"Νομίζω ότι το θέμα είναι τόσο αιώνιο και παλιό, ότι και ο μύθος του Πυγμαλίωνα που την ενέπνευσε. Από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας πολλές φορές αυτός ο μύθος, αρχέτυπος, εντάσσεται μέσα στην εποχή και γίνεται το κλειδί που πάνω του τονίζεται μια νέα μουσική. Από τους Λατίνους ως το "Σχολείο γυναικών" του Μολιέρου, από την "Στρίγγλα" του Σαίξπηρ ως τον "Πυγμαλίωνα" του Σω, από την "Γαλατεία" του Σπύρου Βασιλειάδη ως τον Σαριντού και τον Κάνιν, το θέμα εκδηλώνεται πότε με σοφία, πότε με αφέλεια διερευνώντας το πρόβλημα της μεταμόρφωσης του ατόμου μέσα από κάποιες διαδικασίες ένταξής του σ' ένα ορισμένο περιβάλλον.
..................
Ο Κάνιν ουσιαστικά διασκευάζει τον Σω ελεύθερα, αλλά πιστά ως ένα σημείο, μόνο που είναι υποχρεομένος να κινηθεί μέσα στους κανόνες του αμερικανικού συνταγολογίου και κάνει νερά υποκύπτοντας σ' ένα αντιδραστικό ρομαντισμό."
- Κ. Γεωργουσόπουλος - ΤΟ ΒΗΜΑ 1977

"........
Ωσάν ο τύπος του μεγαλοβιομηχάνου που εξαγοράζει βουλευτάς και του βουλευτού που εξαγοράζεται από μεγαλοβημιοχάνους να ήταν άγνωστος στα αγνά μας χώματα! Μα δεν είναι πολύ καιρός που ο τύπος απεκάλυψε καναδυό παρόμοια σκάνδαλα. Οι δε παροικούντες στην Ιερουσαλήμ γνωρίζουν και άλλες δέκα τουλάχιστον βρομοδουλειές που, άγνωστο γιατί, δεν απεκαλύθφησαν ακόμα.
Αν λοιπόν αλλάζαμε μόνον τα ονόματα και τον τόπο δράσεως του "Έξυπνοι και Κουτοί" επί το ελληνικότερον, ο πληροφορούμενος θεατής θα είχε την εντύπωση πως τα επί σκηνής συμβαίνουν στην σημερινή Αθήνα και όχι στην Ουάσιγκτων.
.........
Από την πλευρά της θέσεώς του, το έργο του Κάνιν, χωρίς να είναι αριστούργημα, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Το φαινόμενον ενός σάπιου πολιτικο-οικονομικού κόσμου που εκπορνεύει το αγνό αίσθημα της Δημοκρατίας στα ιδιοτελή του συμφέροντα, είναι όλων των λαών και των εποχών."
- Μ. Καραγάτσης - ΒΡΑΔΥΝΗ 1947


ΠΑΙΖΟΥΝ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΠΟΥ ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΙ:
Αφηγητής .... Μάκης Ρευματάς
Paul Verrall .... Γιώργος Τσιτσόπουλος
Helen .... Κατερίνα Μπόμπου
Eddie Brock .... Χρήστος Κωνσταντόπουλος
Υποδιευθυντής .... Δημήτρης Κοντογιάννης
Harry Brock .... Βασίλης Κανάκης
Eddie Devery .... Χρήστος Δοξαράς
Norval Hedges .... Κώστας Σαντοριναίος
Mrs. Hedges .... Λούλα Ιωαννίδου
Ένας μικρός .... Κώστας Φραγκόπουλος
Billie Dawn .... Ελένη Ανουσάκη

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Ζώη Γιακουμή
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ/ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Λάμπρος Κωστόπουλος

ηχογράφηση 1972



* Ο Garson Kanin (1912 - 1999), συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης της χρυσής εποχής του Χόλλυγουντ (A Double Life - 1947 , Adam's Rib - 1949, Pat and Mike - 1952) τιμήθηκε με το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ, για το Τhe True Glory (1946). Μετέφερε στο θέατρο και στον κινηματογράφο το "Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ".

Για το έργο και το κείμενο ευχαριστούμε πολύ τον ΓΧ από την Θεσ/κη.

ΒΑΡΚΑ ΧΩΡΙΣ ΨΑΡΑ ΤΟΥ ΑΛΕΧΑΝΤΡΟ ΚΑΣΟΝΑ

Ο Γκόρντον Γκέκο (Μάικλ Ντάγκλας) από τη Γουόλ Στριτ του Όλιβερ Στόουν, ο Τζον Μίλτον (Αλ ΠΑτσίνο) από τον Δικηγόρο του διαβόλου,

ο Λουίς Σιφέρ (Ρόμπερτ Ντε Νίρο) από τον Δαιμονισμένο άγγελο του Άλαν Πάρκερ, ο Ανδρέας (Δημήτρης Χορν) από το Αλοίμονο στους νέους του Αλέκου Σακελλάριου (χράτσα-χρούτσα, χράτσα-χρούτσα ...θυμάστε;) και φυσικά ο Φάουστ του Γκαίτε, συναντιούνται στο σημερινό μας έργο με τον Ρικάρντο Χορντάν (Νίκος Τζόγιας) του Αλεχάντρο Κασόνα.

Η διακειμενικότητα σε όλο της το μεγαλείο και ένα έργο με σοβαρό θέμα, εξίσου σοβαρή διαπραγμάτευση και τίμια και σωστή ερμηνεία από όλο το επιτελείο που αποτελούν οι:

Νίκος Τζόγιας, Θεανώ Ιωαννίδου, Δημήτρης Καλλιβωκάς Γιώργος Μοσχίδης Ρίτα Μουσούρη, Ειρήνη Κουμαριανού, Βασίλης Κανάκης, Μαίρη Λαλοπούλου, Δήμος Σταρένιος.

Η ηχογράφηση αυτή που συμπληρώνει το μικρό μας αφιέρωμα στον Κασόνα, μας έρχεται από το μακρινό 1967 σε ραδιοσκηνοθεσία του Λάμπρου Κωστόπουλου. Το έργο γράφτηκε στην Αργεντινή κατά τη διάρκεια των "διακοπών" του συγγραφέα στην μακρινή αυτή χώρα, πρωτοανέβηκε στο Μπουένος Άυρες το 1945 και γυρίστηκε για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση.

La barca sin pescador λοιπόν. Βάρκα δίχως ψαρά, του Αλεχάντρο Κασόνα.

    καλή ακρόαση!