ΦΟΝΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ του Τ. Έλιοτ

Θωμάς Μπέκετ, υαλογράφημα, Καθεδρικός του Κάντερμπρυ

Αγαπητοί φίλοι του radio-theatre , καλησπέρα σας!

 Η σημερινή μας ανάρτηση αποτελεί συνέχεια προηγούμενης με τον τίτλο " Μπέκετ ή η τιμή του Θεού" του Ζαν Ανούιγ, αφού έχει σαν σκοπό της να παρουσιάσει το έργο του Τόμας Έλιοτ "ΦΟΝΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ". Και τα δύο αυτά θεατρικά έργα αντλούν το θέμα τους από το ίδιο ιστορικό γεγονός, αυτό της δολοφονίας του Άγγλου Αρχιεπισκόπου - και μετέπειτα Αγίου - Θωμά Μπέκετ. Ωστόσο αφού ακούσει κανείς τα έργα θα διαπιστώσει και δύο θεμελιώδεις διαφορές:  Η πρώτη είναι ότι ο Ανούιγ γράφει ένα χρονικό της πολιτικής του ΙΒ΄ αιώνα, ενώ το ΦΟΝΙΚΟ συγκεντρώνει την προσοχή του στο θάνατο και στο μαρτύριο του Μπέκετ. Η δεύτερη αφορά στη δομή, τη μορφή, με αυτήν του έργου του Έλιοτ να ανήκει στο ποιητικό δράμα ( έμμετρο), που συνδυάζει αριστουργηματικά το Χριστιανικό μυστήριο με τον τραγικό χορό του αρχαίου θεάτρου.

 Θυμίζουμε την υπόθεση:

Ο καθεδρικός της Καντερβουρίας τέλος του19ου αιώνα

 'Ένας άνθρωπος γυρίζει στην πατρίδα του προβλέποντας ότι θα τον σκοτώσουν και τον σκοτώνουν. Έτσι συνοψίζει ο ίδιος ο Έλιοτ την υπόθεση αυτού του έργου που έγραψε το 1935 για το Φεστιβάλ της Καντερβουρίας κι έχει για ήρωά του τον μαρτυρικό αρχιεπίσκοπο Μπέκετ και τον αγώνα του ενάντια σε εξωτερικές δυνάμεις και στις εσωτερικές του αδυναμίες. Ο Θωμάς Μπέκετ παραιτήθηκε από την Καγκελαρία κι αγωνίστηκε με πάθος για τα δικαιώματα της Εκκλησίας. Η μακρά πορεία του συνεχίστηκε με την αυτοεξορία του στη Γαλλία, και στο τέλος, με μια φαινομενική συνδιαλλαγή και την επιστροφή του. Δεν πέρασε ωστόσο ένας μήνας και τον σκότωσαν μέσα στην ίδια του την εκκλησία τέσσερις ιππότες.

Στην Ελλάδα η πρώτη μεταφορά στο θεατρικό σανίδι έγινε το 1993 από το ΚΘΒΕ.

Για το ραδιόφωνο πραγματοποιήθηκαν δύο ηχογραφήσεις με την δεύτερη, διασκευασμένη για τη ΜΙΚΡΗ ΑΥΛΑΙΑ

Όλες οι παραπάνω παραστάσεις στηρίχτηκαν στην μετάφραση του Γιώργου Σεφέρη

Πρώτη ηχογράφηση - εκδοχή (στηριγμένη στο πλήρες έργο) με τους: Α.Γιαννούλη, Γ. Μετσόλη, Κ. Καρρά, Ν. Κεδράκα, Καρούσο στο ρόλο του Μπέκετ, Γ. Μιχαλακόπουλο, Β. Ανδρονίδη, Γ. Αργύρη, Γ. Βαφιά, Ζ. Τσάπελη, Φ. Ταξιάρχη, Γ. Τζώρτζη και  πολυπρόσωπο χορό  γυναικών. 

Η ραδιοσκηνοθεσία είναι του Κανέλου Αποστόλου.

 Φονικό στην εκκλησιά (Ζ. Τσάπελης)   (1)    Χρονική διάρκεια 1ω 51 λ

Δεύτερη ηχογράφηση - εκδοχή (στηριγμένη σε διασκευή του Μάριου Ποντίκα) με τους: Α. Αντωνόπουλο, Ν. Γαροφάλου, Κ. Ιγερινού, Γ. Μοσχίδη, Γ. Μπαγιώκης, Ε. Νενεδάκη, Ν. Τσακίρογλου. 

Η ραδιοσκηνοθεσία είναι του Γ. Θεοδοσιάδη

Φονικό στην εκκλησιά (Ν. Τσακίρογλου 18/01/2013)  (2)  Χρονική διάρκεια 1ω 2 λ

Σημαντικές πληροφορίες και φωτογραφικό υλικό αντλήσαμε από την ιστοσελίδα του  ΚΘΒΕ και το ιστολόγιο του Ρογήρου .   Τους ευχαριστούμε θερμά!

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΓΗΡΑΙΑΣ ΚΥΡΙΑΣ του Φρίντριχ Ντίρενματ (Der Besuch der alten Dame, 1955)

Αγαπητοί φίλοι, σήμερα μοραζόμαστε μαζί σας το έργο του Φρ. Ντίρενματ Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΓΗΡΑΙΑΣ ΚΥΡΙΑΣ, το οποίο από πολλούς θεωρείται το κορυφαίο του. Τον Ντύρενματ το έχουμε γνωρίσει σε δύο προηγούμενες αναρτήσεις μας: ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΔΩ και ΠΕΡΙ ΟΝΟΥ ΣΚΙΑΣ ΕΔΩ
Αντί οποιασδήποτε άλλης παρουσίασης του έργου προκρίναμε το σημείωμα από το site logotexnia.gr
"Η μεταμόρφωση των κατοίκων μιάς κωμόπολης σε επιφανειακούς μοραλιστές και εξαγοράσιμους ανθρώπους και η εξέλιξη του πρωταγωνιστή Ιλ σε ηθική τραγική φιγούρα αποτελούν τους δύο άξονες γύρω από τους οποίους διαδραματίζεται η τραγική κωμωδία του Dϋrrenmatt, που έχει σαν κύριο σκοπό την κοινωνική κριτική καταδεικνύοντας τη διαφθορά του δυτικού πολιτισμού.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ 1961

Οι κάτοικοι της μικρής πόλης περιμένουν την επίσκεψη της πάμπλουτης γηραιάς κυρίας στην πατρίδα της με την ελπίδα να τους βοηθήσει οικονομικά, καθώς η πόλη κινδυνεύει να καταστραφεί. Λόγω της σχέσης τους επιστρατεύεται ο νεανικός έρωτας της γηραιάς κυρίας Αλφρέδος Ιλ με σκοπό να την πείσει να επενδύσει στην πόλη. Η δραματική κορύφωση έρχεται όταν η γηραιά κυρία ανακοινώνει στους κατοίκους ότι θα τους δώσει ένα αμύθητο ποσό με τον όρο όμως να σκοτώσουν τον Ιλ. Ο ίδιος την είχε αφήσει έγκυο χωρίς όμως να αναγνωρίσει την πατρότητα. Έτσι η γηραιά κυρία αναγκάστηκε να φύγει από την πατρίδα της και να γίνει πόρνη. Αργότερα βέβαια παντρεύτηκε πολλούς και πλούσιους άντρες με αποτέλεσμα να τους κληρονομήσει. Τώρα θέλει δικαιοσύνη και εκδίκηση. Οι συμπολίτες αρχικά από ανθρωπιά, όπως ισχυρίζονται, απορρίπτουν την πρόταση, σιγά σιγά όμως πέφτουν όλο και περισσότερο στον πειρασμό και τελικά αποφασίζουν να τον σκοτώσουν λόγω της παλαιότερης πράξης του. Παράλληλα ο ίδιος ο Ιλ που εξαπάτησε στο παρελθόν τη γηραιά κυρία αναγνωρίζει το λάθος του και καθαίρεται με το θάνατό του.

Το θεατρικό έργο του Dϋrrenmatt αποτελεί την πραγματοποίηση της 

 θεωρίας του για την κωμωδία. Το γκροτέσκο είναι το βασικό στοιχείο της τραγικής κωμωδίας, που στην ουσία θέλει να δείξει το παράδοξο της ύπαρξης. Ο ίδιος λέει ότι γράφει κωμωδίες γιατί “οι τραγωδίες προϋποθέτουν ενοχή, φταίξιμο, υπευθυνότητα. Στη σημερινή εποχή όμως είμαστε όλοι ένοχοι και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, που στην ουσία δεν υπάρχουν πλέον φταίχτες. Η ενοχή υπάρχει μόνο σε προσωπικό επίπεδο”. Έτσι σε προσωπικό επίπεδο  ο Ιλ καθαίρεται όχι όμως και η κοινωνία. Ο θάνατος του παραμένει για την κοινωνία άνευ σημασίας, αφού εκείνη δεν καθαίρεται σε αντίθεση με την τραγωδία, όπου ο ένας σαν μέρος του συνόλου εξαγνίζει και ολόκληρη την κοινωνία. Η κωμωδία είναι για τον Dϋrrenmatt ο καθρέφτης ενός κόσμου που βρίσκεται σε αταξία. Στο κωμικό ενυπάρχει το επικίνδυνο, το ηθικό. Αυτός είναι και ο λόγος που οι κωμωδίες του δεν έχουν χιούμορ, γιατί το χιούμορ φέρνει το θεατή σε μιά βολική κατάσταση, ο σκοπός όμως του Dϋrrenmatt. είναι να τον κάνει να νιώσει άβολα. Μέσω του γκροτέσκου αποκαλύπτεται η δυσαρμονία ανάμεσα στον άνθρωπο και τον κόσμο του, η ανάποδη τάξη της κοινωνίας, το παράδοξο. Η γηραιά κυρία, μιά γκροτέσκα φιγούρα από μόνη της, εισβάλει απρόβλεπτα σε μια φαινομενικά εν τάξει κοινωνία και την κάνει να δείξει το πραγματικό απάνθρωπο πρόσωπό της, η χαμένη τάξη δεν μπορεί να επανέλθει. Έχει λοιπόν επέλθει η χειρότερη τροπή στην υπόθεση. Και η χειρότερη δυνατή τροπή που μπορεί να πάρει μιά υπόθεση είναι η τροπή στο κωμικό , γιατί στην τραγικότητα κρύβεται το ανθρώπινο πρόσωπο, ενώ στην κωμωδία το απάνθρωπο. Ακριβώς επειδή η κοινωνία δεν καλυτερεύει με το θάνατο του Ιλ ο θεατής έρχεται αντιμέτωπος με μια παράδοξη πραγματικότητα. Το παράδοξο που αποβλέπει στο να μην υπάρξει ταύτιση μεταξύ ηρώων και θεατών, αλλά αποστασιοποίηση ενυπάρχει στην ίδια την υπόθεση. Η υπόθεση είναι παράδοξη, όχι η τεχνική ή η σκηνοθεσία, όπως στον Brecht.  Ετσι σύμφωνα με τον Dϋrrenmatt ο κόσμος είναι αμετάβλητος, δεν μπορεί να αλλάξει. Η τάξη μπορεί να επανέλθει μόνο σε προσωπικό επίπεδο, η κοινωνία όμως παραμένει υπεύθυνη, αφού “οτιδήποτε αφορά όλους μπορούν μόνο όλοι μαζί να το λύσουν. Οποιαδήποτε προσπάθεια ενός να λύσει ό,τι αφορά όλους είναι καταδικασμένη να αποτύχει”.

   Νοέμβριος 2003

   Ίρις Βατσέλλα 

Η πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση έγινε το 1986 για την εκπομπή ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΒΡΑΔΙΑ. Ο Γιώργος Μιχαϊλίδης σκηνοθέτησε και έπαιξαν με αλφαβητική σειρά οι ηθοποιοί: Κ. Γαλανάκης, Γ. Ευδαίμων, Κ Ιγερινού, Τζ. Καλύβα, Κ.Καραμπέτη, Α. Λεμπεσόπουλος, Σ. Μπιμπίλας, Ν. Μπιρμπίλης, Κ.ΠανουργιάςΖ. Ρόχας, Μ.Τζανακάκης, Μ. Τζιραλίδου, Γ. Τσιτσόπουλος, Μ. Χατζησάββας. Στο ρόλο της Κλαίρης Τσαχανασιάν η Όλγα Τουρνάκη.

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΓΗΡΑΙΑΣ ΚΥΡΙΑΣ παίχτηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας από το ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ το 1961 σε σκηνοθεσία του Αλέξη Μινωτή με την Κατίνα Παξινού στον ρόλο της Κλαίρης Τσαχανασιάν, τον ίδιο τον Μινωτή και πολλούς άλλους γνωστούς ηθοποιούς. Τα σκηνικά και τα κοστούμια είχε επιμεληθεί ο Γιάννης Τσαρούχης. Για περισσότερες πληροφορίες  ΕΔΩ
Βιογραφικά στοιχεία για τον Ντίρενματ σε προηγούμενες αναρτήσεις. 

ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΑΚΡΟΑΣΗ!