ΤΟ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΝΤΙΚΙΝΣΟΝ ΚΑΡ

John Dickson Carr   (1906 – 1977)

          

Η αστυνομική ιστορία «Το χέρι του τρόμου» μεταδόθηκε πρώτη φορά από το Β΄ Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στη σειρά «Θρίλερ στο Β΄ πρόγραμμα» τον Μάρτιο του 1978. 

Υπόθεση: Ο δικαστής Ιωσήφ Ντέσλερ ζη  στο σπίτι του με την κα Ντρέσλερ, τον γιό τους Μάθιου και τις κόρες τους Μαίρη, Βιργινία και Κλαίρη καθώς και με τον γιατρό Βάλτερ Σμιτ σύζυγο της Κλαίρης.

Ένα βράδυ καλεί στο σπίτι τον παλιό του φίλο Χανς Μπράουν και ζητά να τον φέρει σε επαφή με τον αστυνομικό Ντιπ Χάμιλτον του οποίου χρειάζεται άμεσα την βοήθεια.

Πιστεύει πως όλοι συνωμοτούν εναντίων του. Προσπαθούν να τον τρελάνουν ή ακόμα και να τον πεθάνουν...

Μετάφραση-Διασκευή: Χρήστος Αντωνιάδης
Μουσική επιμέλεια: Αρίστη Γεωργοπούλου
Επιμέλεια ήχων: Ζίνα Υφαντή
Ρύθμιση ήχου: Δημήτρης Πουλόπουλος
Ραδιοσκηνοθεσία: Βύρων Πάλλης

Παίζουν οι ηθοποιοί: Βύρων Πάλλης - αφηγητής, Ματίνα Καρρά - Μαίρη, Τρύφων Καρατζάς - Χανς, Ιάκωβος Ψαρράς - δικαστής Ντέσλερ, Γιώργος Γεωγλερής - Βάλτερ Σμιτ, Δημήτρης Ζακυνθινός - Μάθιου, Άννα Γεραλή - Βιργινία, Νίκος Κούρος - αστυνόμος Κουρτμίλλερ, Δημήτρης Μπάνος - Βολφ Στράους, Αφροδίτη Γρηγοριάδου - Κλαίρη, Λουίζα Ποδηματά - κα Ντρέσλερ, Μάκης Ρευματάς - Ντιπ Χάμιλτον, Πάνος Τουλιάτος - Τομ.

Επιμέλεια εκπομπής: Μάρα Καλούδη

ΑΘΩΑ ή ΕΝΟΧΗ

Υπόθεση: Η Katherine Jefferson δέχεται μια ανώνυμη επιστολή που την προτρέπει να επισκεφτεί σύντομα την γριά θεία της γιατί διαφορετικά θα βρεθεί μπροστά σε  δυσάρεστες εκπλήξεις και ίσως απένταρη. Η Katherine αποφασίζει να επισκεφτεί την θεία Routh Johnson μαζί με τον μέλλοντα σύζυγό της George Walter. Εκεί συναντούν και την Sally Queen ένα κορίτσι που φροντίζει την θεία Routh και την οποία γνωρίζουν από παλιά. Η Sally όμως δεν είναι πλέον το ασχημούλικο κοριτσάκι αλλά μια πολύ όμορφή και χαριτωμένη νεαρή κοπέλα. Η αλλαγή αυτή όχι μόνο δεν θα περάσει απαρατήρητη από τον George αλλά και θα του κινήσει το ενδιαφέρον τόσο που η σχέση του με την Katherine θα κλονιστεί. Δυο μέρες μετά και αφού έχουν επιστρέψει στο Λονδίνο η Katherine και ο George ειδοποιούνται από τον γιατρό Young να επιστρέψουν στο Southampton γιατί η θεία Routh χειροτέρεψε. Η θεία πεθαίνει αφού πρώτα θέλησε να συμπεριληφθεί στην διαθήκη της το όνομα της Sally...

Ο καιρός περνά και η Katherine επιστρέφει στο σπίτι της θείας της για να τακτοποιήσει τα πράγματα. Εκεί είναι η Sally και η νοσοκόμα Betty Wolf που προσφέρθηκαν να βοηθήσουν. Δυστυχώς αυτή θα είναι η τελευταία μέρα για την Sally αφού θα βρεθεί νεκρή στην κουζίνα του σπιτιού.

Τώρα η Katherine Jefferson καλείται από τον εισαγγελέα του κακουργιοδικείου του Λονδίνου να δηλώσει ΑΘΩΑ ή ΕΝΟΧΗ για τη δολοφονία της Sally Queen...

Διασκευή Χρήστος Αντωνόπουλος

Παίζουν οι ηθοποιοί: Δημήτρης Ζακυνθινός - Εισαγγελέας, Αφροδίτη Γρηγοριάδου - Katherine Jefferson, Πάνος Τουλιάτος - George Walter, Μαρία Ζαφειράκη - Routh Johnson, Λουΐζα Ποδηματά - Betty Wolf, Ματίνα Καρρά - Sally Queen, Γιώργος Γεωγλερής - γιατρός Young, Γιάννης Κάζαγλης - Zak Bessette, Δημήτρης Μπάνος - κηπουρός Patrick, Μάκης Ρευματάς - συνήγορος.

Αφήγηση και ραδιοσκηνοθεσία Βύρων Πάλλης.

Επιμέλεια εκπομπής : Μάρα Καλούδη

ΟΝΤΙΝ ΤΟΥ ΖΑΝ ΖΙΡΟΝΤΟΥ

Οι νεράιδες συμβολίζουν την απόλυτη θηλυκότητα, την τέλεια και για τούτο τρομακτική. Τα χαρακτηριστικά τους σε όλες τις μυθολογίες είναι παρόμοια, η ομορφιά τους είναι παροιμιώδης. Οι 50 κόρες του Νηρέα, οι Νηρηίδες έδωσαν το όνομα στις δικές μας νεράιδες.

Το έργο που έγραψε ο Ζαν Ζιροντού το 1938 και σας παρουσιάζουμε σήμερα βασίζεται στο ομώνυμο παραμύθι του βαρόνου Φρειδερίκου ντε λα Μοτ Φουκέ. 

 

Παίχτηκε από το Εθνικό Θέατρο την περίοδο 1955-56. ΕΔΩ μπορείτε να ξεφυλλίσετε το πρωτότυπο πρόγραμμα και να βρείτε πολλές πληροφορίες για τον συγγραφέα, το έργο και τους συντελεστές της παράσταστης. (Από το Αρχείο του Εθνικού Θεάτρου και οι ασπρόμαυρες εικόνες ανάρτησής μας).

Πριν λίγες μέρες επαναλήφθηκε μια ονειρική -για όσους την είδαν- παράσταση της Οντίν στη λίμνη της Βουλιαγμένης από τη θεατρική ομάδα «naan» σε σκηνοθεσία της Φρόσως Λύτρα.

 Διαβάσαμε πάρα πολλά, αγαπητοί αναγνώστες, για τούτο το έργο, για τον Ζιροντού, τις νεράιδες και τα παραμύθια, δεν υπάρχει λόγος να σας τα μεταφέρουμε όλα εδώ Παραθέτουμε μερικούς διαλόγους από τη ραδιοφωνική μετάδοση του έργου για να πάρετε μια ιδέα:

Τι ωραίος που είσαι! Η καρδιά μου σταμάτησε! Ανατριχιάζω!

_Εσύ φταις! Γιατί δε με κράτησες κοντά σου; 

_Πότε πότε βγάζουμε το δαχτυλίδι μας για να το δείχνουμε…

Εδώ κι ένα τέταρτο δε με ήξερες και τώρα θέλεις να πεθάνεις για μένα;

Ήξερα ότι κάποιος λόγος θα υπάρχει για να είναι κανείς γυναίκα. Ο λόγος είναι ότι οι άντρες είναι τόσο όμορφοι.

Μίλα, διάταξέ με… Άλλο δε θέλω από το να σε υπακούσω.

(Έτσι είναι οι άντρες) Σε χαϊδεύουν παντού όπου υπάρχει δέρμα.

Δεν ξυπνάς εκείνον που αγαπάς. Όταν κοιμάται είναι κοντά σου. Όταν ξυπνάει φεύγει.

_Το ήξερες ότι είσαι τέλεια;
_Το φανταζόμουν.

_Δεν είναι σωστό να θυμίζετε στους ανθρώπους την ασχήμια τους.
_Και είναι σωστό να είναι άσχημοι; Ας μην ήτανε.

_Δε σε πειράζει να περάσω αυτή τη ζώνη γύρω μας;
_Όχι αγάπη μου.
_Κι αυτή την αλυσίδα;
_Όχι αγάπη μου.
_Κι αυτό το δίχτυ;
_Όχι αγάπη μου.

_Η Οντίν δε μ’ αγαπάει; Ποιος το λέει αυτό; 
_Μα τέλος πάντων για τι την κατηγορείτε;
_Την κατηγορώ ότι μ’ αγαπάει περισσότερο απ’ όσο μπορεί να αγαπηθεί ένας άνθρωπος. Την κατηγορώ ότι ήμουν γι αυτήν η σκέψη της, η τροφή της, η ζωή της. Ήμουν ο Θεός αυτής της γυναίκας.

Η ζωή, αγαπητοί φίλοι, είναι ένα κακογραμμένο θεατρικό έργο. Τα επεισόδια έρχονται κατόπιν εορτής. Οι συγκρούσεις δεν είναι στη θέση τους. (Στο θέατρο) δεν αλλάζουμε τη ροή των πραγμάτων. Απλά δίνουμε (στη ζωή) το ρυθμό που πρέπει. Της δίνουμε φρεσκάδα, ζωντάνια. Αυτό είναι το πλεονέκτημα του θεάτρου απέναντι στη ζωή.

Μην ακούσετε, αγαπητοί ακροατές, το έργο σαν σύγκρουση των δύο κόσμων, του ονειρικού και του πραγματικού, ξεχάστε την εικόνα της Ευρώπης που ταλαντεύεται ανάμεσα στην ένωση και τον σπαραγμό, μην ψάξετε τους θεσμούς που θέλουν να καταστρέψουν ένα όνειρο που αναδύεται στην άκρη της Ευρώπης, αυτό που εξέφραζε, κατά τους μελετητές, ο Ζιρoντού στον καιρό του, απολαύστε την αυθαιρεσία, την υπερφυσική δύναμη του απόλυτου έρωτα που δυναστεύει και τελικά καταστρέφει. Η Οντίν είναι ερωτευμένη, έτσι όπως μόνο μια νεράιδα μπορεί να ερωτευτεί, τόσο, που είναι δυσβάστακτο από ένα συνηθισμένο άνθρωπο.

Ο Φέρτης δεν ήταν όσο «παραμυθένιος» θα θέλαμε, υπέκυψε μάλλον στις συμβουλές του «ακαδημαϊκού» σκηνοθέτη του, Βύρωνα Πάλλη. Η Βέρα Ζαβιτσιάνου ήτανε ιδανική. Ασυγκράτητη, χειμαρρώδης 15χρονη νεράιδα βγαλμένη από παραμύθι. Οι γονείς της, Κωνσταντόπουλος και Ποδηματά, πεπειραμένοι και καλοί ηθοποιοί, μας μετέφεραν εύκολα στο φωρτοχοκάλυβό τους πλάι στη λίμνη. Απολαυστικός ο Τρύφων Καρατζάς. Υπέροχη, η μοιραία, υπομονετική Βέρθα της Αφροδίτης Γρηγοριάδου. 

Παίζουν ακόμα οι:  Νίκος Σκιαδάς, Γιώργος Γεωγλερής, Βύρων Πάλλης, Νίκος Πιλάβιος, Καίτη Λαμπροπούλου.
Η μετάφραση του έργου και η ραδιοφωνική προσαρμογή είναι του Μάριου Πλωρίτη.

Ο ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΚΡΕΤΣΙΝΣΚΙ του Αλεξάντρ Σούχοβο Κομπίλιν

Μια ρωσική σάτιρα θα σας παρουσιάσουμε σήμερα αγαπητοί μας ακροατές. Είναι το πρώτο μέρος από την τριλογία Σκηνές από το παρελθόν του Alexandre Vassilievitch Soukhovo-Kobyline. 

Παίζουν οι ηθοποιοί: Κίττυ Αρσένη, Χρήστος Δαχτυλίδης, Ματίνα Καρρά, Φάνης Χηνάς, Γιώργος Γεωγλερής, Χρήστος Μάτζαρης, Φραγκούλης Φραγκούλης, Ελπιδοφόρος Κώτσης.

Ο Alexandre Vassilievitch Soukhovo-Kobyline., (Александр Васильевич Сухово-Кобылин), 1817 - 1903 ήταν ένας πλούσιος αριστοκράτης που ταξίδευε συχνά. Ο Sukhovo-Kobylin συνελήφθη, διώχθηκε και καταδικάστηκε στη Ρωσία για τη δολοφονία της γαλλίδας ερωμένης του Louise-Simone Dimanche, ένα έγκλημα για το οποίο σήμερα γενικά πιστεύεται ότι ήταν αθώος. Κατάφερε τελικά να επιτύχει την αθώωσή δωροδοκώντας δικαστικούς υπαλλήλους και χρησιμοποιώντας όλες τις επαφές του στη ρωσική ελίτ. Με βάση την προσωπική εμπειρία του, ο Sukhovo-Kobylin έγραψε μια τριλογία από σατιρικά έργα σχετικά με τη δωροδοκία και άλλες πρακτικές διαφθοράς στο ρωσικό δικαστικό σύστημα της εποχής - "Ο Γάμος του Krechinsky " (ρωσικά: Свадьба Кречинского) (1850 - 1854, που το ξεκίνησε στη φυλακή), "Η Δίκη" (εναλλακτικά με τίτλο Η υπόθεση) (ρωσικά: Дело) (1869), και «Ο Θάνατος του Tarelkin" (ρωσικά: Смерть Тарелкина) (1869). Το πρώτο έργο είχε άμεση επιτυχία και έγινε ένα από τα πιο πολυπαιγμένα έργα της Ρωσίας. Θεωρείται, επίσης, το καλύτερο του Sukhovo-Kobylin. (Από τη Βικιπαίδεια)

ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΙΑ του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι

Αγία Πετρούπολη, σωτήριον έτος 1866. Ένα διπλό φονικό διαπράττεται. Θύματα: μια γριά τοκογλύφος και η ανυπεράσπιστη αδερφή της. Δράστης: ο Ρασκόλνικωφ, ένας πρώην φοιτητής, που διακατέχεται από την ιδεοληψία ότι είναι «υπεράνθρωπος» και ότι δικαιούται να εγκληματήσει για το καλό της ανθρωπότητας… Η δράση φέρνει αντίδραση και το έγκλημα επισείει τιμωρία. Ποια θα είναι τιμωρία του; Από πού θα προέλθει; Από το νόμο, με εκφραστή τον ανακριτή Πορφύρη που υποπτεύεται τον ένοχο εξαρχής και τον κυκλώνει με δεξιοτεχνία ήρεμου γηραιού αιλουροειδούς;… ή από τη συνείδησή του, που θα τον καταβάλει όψιμα, μετά τη συνάντησή του με την πόρνη Σόνια, μια αγία αμαρτωλή;

Η ομολογία του δράστη θα είναι αυτόβουλη το αίτημα του παντεπόπτη οφθαλμού για δικαιοσύνη εκπληρώνεται κι επέρχεται η κάθαρση.

Ένα από τα κορυφαία έργα του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι (1821-1881). Αστυνομικό θρίλερ με θρησκευτικές, φιλοσοφικές και κοινωνικές διαστάσεις, αποτελεί την πρώτη από τις μεγάλες μυθιστορηματικές συνθέσεις του Ρώσου συγγραφέα, με τον κεντρικό της ήρωα, τον νεαρό δολοφόνο Ρασκόλνικοφ, να κυριεύεται από τις Ερινύες, παλινδρομώντας ανάμεσα στο ορθό και το άδικο, το παράλογο και τη λογική. Μπορεί στα νιάτα του ο Ντοστογιέφσκι να πέρασε μια σύντομη περίοδο αθεϊσμού, αλλά όταν καταδικάστηκε σε καταναγκαστικά έργα στη Σιβηρία για ένα ασήμαντο πολιτικό αδίκημα, οι πεποιθήσεις του άλλαξαν. Τα δεινά που υπέστη και η στενή του επαφή με τον απλό λαό, τον έπεισαν για την αναγκαιότητα της πίστης. Να πώς σχολίαζε ο ίδιος το νόημα του έργου του: «Εδώ, αναπτύσσεται η συνολική ψυχολογική διαδικασία του εγκλήματος. Ο δολοφόνος βασανίζεται από άλυτα προβλήματα και απρόσμενα συναισθήματα. Θείοι και ανθρώπινοι νόμοι ζητούν να τους καταβληθεί το οφειλόμενο αντίτιμο. Και, στο τέλος, αναγκάζεται να παραδοθεί, ούτως ώστε, παρότι ίσως πεθάνει στη φυλακή, να μπορεί να χαρεί τη συντροφιά των άλλων ανθρώπινων πλασμάτων. Τον οδηγεί σ' αυτό η αίσθηση ότι απομονώθηκε από την υπόλοιπη ανθρωπότητα». Ο Ντοστογιέφσκι εμπνεύστηκε το «Εγκλημα και τιμωρία» από ένα αληθινό περιστατικό. Στα μέσα της δεκαετίας του 1860, ένας φοιτητής είχε δολοφονήσει έναν γέροντα με κίνητρα παρόμοια με του Ρασκόλνικοφ. Ο τελευταίος παρουσιάζεται στο βιβλίο ως ένας απελπισμένος νέος, διωγμένος από το πανεπιστήμιο, ταπεινής καταγωγής, ο οποίος σκοτώνει μια γριά τοκογλύφο που κανείς δεν πρόκειται να πενθήσει, θεωρώντας ότι θα λύσει τα οικονομικά του προβλήματα απαλλάσσοντας και την κοινωνία από ένα άχρηστο μέλος της. Ο Ρασκόλνικοφ πείθει τον εαυτό του ότι έχει δικαίωμα να σκοτώσει, εάν με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζει μια δυνατότητα να εκπληρώσει τον προορισμό του... Φαινομενικά, ο Ρώσος συγγραφέας μιλούσε για τα προβλήματα των νέων αλλά, όπως σημειώνει ο Κωστής Παπαγιώργης στη μελέτη του «Ντοστογιέφσκι», «στην ουσία πλαγιοκοπούσε τη δεσπόζουσα επαναστατική ιδεολογία της εποχής. Χρησιμοποιώντας τον φόνο σε όλες του τις διαστάσεις -από τη ρεαλιστική περιγραφή μέχρι την αστυνομική έρευνα και τη συντριβή- είχε τη μείζονα ευκαιρία να απαντήσει στα κηρύγματα των αντιπάλων δείχνοντας το εσωτερικό δράμα της ιντελιγκέντσια». Δεξιοτέχνης του υποσυνείδητου σε μια εποχή που ο όρος αυτός δεν είχε ακόμα επινοηθεί, ο Ντοστογιέφσκι θέτει τον Ρασκόλνικοφ σε οριακές συνθήκες, κι εστιάζοντας στον εσωτερικό του κόσμο φτάνει ώς τα μύχια της ψυχής του. Το ζωτικό κέντρο του μυθιστορήματός του, άλλωστε, δεν είναι η περιγραφή της αθλιότητας που έβλεπε ο συγγραφέας γύρω του, αλλά η συνείδηση του ήρωα και η ενοχή της.

Όλοι οι ήρωες του έργου -ο δαιμονικός Ρασκόλνικοβ, ο τραγικός Μαρμελάντοβ, η μαρτυρική Σόνια, η βασανισμένη Πουλχερία Αλεξάντροβνα, ο σατανικός Πορφύρης Πετρόβιτς, η υπέροχη Ντούνια Ρομάνοβνα, ο λάγνος Σβιντριγκάιλοβ-, όλοι τους διαχρονικοί ανθρώπινοι τύποι, ζωντανεύουν στις σελίδες του βιβλίου και στέκονται μπροστά μας, είτε έξαλλοι είτε θλιμμένοι είτε σαρκαστικοί• η παρουσία τους δε μας εγκαταλείπει ποτέ, όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει από την πρώτη γνωριμία μας μαζί τους.

Για το ραδιόφωνο: Χρονολογία Ηχογράφησης, 12 Οκτωβρίου 1966 (ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ) ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΒΑΣΤΙΚΟΓΛΟΥ, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΕΥΘΥΜΙΑΤΟΥ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΛΙΚΗ ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ, ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΑΡΟΥ ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ, Ακούγονται οι ηθοποιοί: ΑΛΙΚΗ ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ, ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΒΡΑΝΑΣ, ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ, ΜΙΜΗΣ ΧΡΥΣΟΜΑΛΛΗΣ, ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΥΛΟΥ, ΑΛΕΚΟΣ ΟΥΔΙΝΟΤΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΑ-ΤΖΙΑ ΝΑΣΙΩΤΟΥ, ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΜΠΕΜΠΕΔΕΛΗ, ΑΘΗΝΑ ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΣΟΥΡΑΣ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΝΤΖΑΡΗΣ, ΖΩΡΑΣ ΤΣΑΠΕΛΗΣ, ΝΤΙΝΟΣ ΔΟΥΛΓΕΡΑΚΗΣ, ΡΕΝΑ ΧΡΙΣΤΑΚΗ, ΒΥΡΩΝ ΣΕΡΡΗΣ, ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΡΑΠΤΗΣ, ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΑΧΗΣ, ΝΤΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΩΓΛΕΡΗΣ, ΒΑΣΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ, ΤΙΤΙΚΑ ΝΙΚΗΦΟΡΑΚΗ, ΑΛΕΞΗΣ ΜΙΓΚΑΣ, ΑΛΕΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΙΑΛΕΓΜΕΝΟΣ 

Ο ΛΟΦΟΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΤΡΙΒΑΝΙ του ΓΙΑΝΝΗ ΡΙΤΣΟΥ

Ο Γιάννης Ρίτσος ασχολήθηκε με το θέατρο από πολύ νωρίς, αρχικά ως χορευτής και ηθοποιός (υπήρξε μάλιστα μέλος και του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών), και αργότερα ως συγγραφέας.

Από το 1942 ως το 1959 θα γράψει οκτώ θεατρικά έργα από τα οποία περισώθηκαν μόνο τα τέσσερα. Όπως επισημαίνει ο Κ. Νίτσος, ερευνητής και εκδότης των θεατρικών του έργων (Άπαντα Θεατρικά-1990), ο Γιάννης Ρίτσος αγαπούσε την δραματουργία και φιλοδοξούσε "ν' ανανεώσει το παγκόσμιο θέατρο" γράφοντας. Οι συνθήκες όμως - Εμφύλιος πόλεμος, εξορίες, πολιτικές διώξεις - δεν επέτρεψαν τα θεατρικά του πονήματα να περάσουν την δοκιμασία της σκηνής.

Όταν το 1958 ο Γιάννης Βεάκης (γιος του Αιμ. Βέακη, χάρη στον οποίο διασώθηκαν αρκετά χειρόγραφα του ποιητή) ανέβασε θέατρο του στην Ρουμανία, ο Γ. Ρίτσος έσπευσε να γράψει τα δύο τελευταία του έργα.

Μετά το 1959, ο ποιητής θα σιωπήσει θεατρικά.

Ξεχωριστή θέση στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου, κατέχουν και οι θεατρόμορφοι δραματικοί Μονόλογοι και τα Χορικά, με πηγή έμπνευσης συνήθως τους αρχαίους τραγικούς, που συγκέντρωσαν, ίσως και περισσότερο από τα καθαυτό θεατρικά, το ενδιαφέρον ηθοποιών και σκηνοθετών.

Τα έργα του άρχισαν να παίζονται στο εξωτερικό, από την δεκαετία του 1950 στην Γαλλία, τη Ρουμανία και από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 στην Ελλάδα.

"Ο λόφος με το συντριβάνι", γράφτηκε το 1959 και πρωτοπαίχτηκε στη Ρουμανία το 1977. Το 1988 ανέβηκε από το Κ.Θ.Β.Ε , ενώ το 1972 έγινε κινηματογραφικό σενάριο από τον Άρη Αλεξάνδρου. Το έργο ηχογραφήθηκε το 1988, για το Α' Πρόγραμμα της ΕΡΑ σε σκηνοθεσία Φοίβου Ταξιάρχη.

Το έργο διαδραματίζεται στη μεταπολεμική ελληνική επαρχία, όπου ζει μόνη, η πρωταγωνίστρια του έργου, η Μάρθα. Παλιά αγωνίστρια, αναζητεί τη ζωή που χάθηκε, τα ιδανικά, που δεν είναι για να τα κρατάμε σαν σημαίες στις πλάτες μας αλλά για να μας κρατούν στο μεταίχμιο της καθημερινότητας. Θα αναζητήσει την κάθαρση σ΄έναν άγνωστο ταξιδιώτη, θα γευτεί τον απαγορευμένο καρπό, όμως θα συντριβεί... στο συντριβάνι του λόφου, που ρέει σαν την ζωή, επιβλητικά πάνω από την πόλη και τους ανθρώπους της.

"... η επανάσταση έπρεπε να γίνει πρώτα μέσα στον άνθρωπο και μετά να γίνει επανάσταση με τα λόγια ... θα βρεθείτε μπροστά σ' ένα μεγάλο αίτημα, αν για να σωθεί ο άνθρωπος, να σωθεί ο κόσμος, δεν πρέπει πρώτα να σωθεί το πρόσωπό του ..." (Κ. ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ - από τον πρόλογο του έργου)

"Ο λόφος με το συντριβάνι αποτελεί το κρεσέντο μιας καθημερινότητας που βαφτίζεται μέσα σε έννοιες αιώνιες και ανεξίτηλες, σε έννοιες που κυβερνούν τον άνθρωπο. Οι ήρωες είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, οι καταδικασμένοι να περάσουν στην ανωνυμία του θανάτου. .... Με το έργο αυτό ο Γιάννης Ρίτσος πληρώνει μια ακόμα οφειλή στους απλούς και ασήμαντους ανθρώπους, οι οποίοι αποτελούν το διαρκώς επαναλαμβανόμενο -κι εν τούτοις ανεξάντλητο- μοτίβο της ποιητικής του. " (Σ. ΤΡΙΒΙΖΑΣ - Το Πνεύμα του Λόγου)

ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΠΟΥ ΠΑΙΖΟΥΝ:

Προλογίζει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος

Φοίβος Ταξιάρχης .... ο άνθρωπος του λόφου
Ειρήνη Κουμαριανού .... Σταματίνα
Ράσμη Τσόπελα .... Λενιώ
Ματίνα Καρρά .... Νάκης
Γκέλυ Μαυροπούλου .... Μάρθα
Γιώργος Γεωγλερής .... Ηλίας
Θάνος Καληώρας .... Βλάσσης
Μαλένα Ανουσάκη .... κυρά Ξενιώ
Μύρτα Πολύζου .... λεμοναδάς, αφήγηση συνδετικών κειμένων
Μπάμπης Τιμοθέου .... ένας νέος

ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ: Γιώργος Δεσποτίδης
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Φοίβος Ταξιάρχης
ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ 1988

Το ηχητικο αρχείο, το κείμενο καθώς και η φωτογραφία της ανάρτησης είναι προσφορά του φίλου μας Γ.Χ από Θεσ/κη, τον οποίο και ευχαριστούμε - για άλλη μια φορά - θερμά .

ΟΙ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟΥΧΟΙ ΤΗΣ ΝΑΠΟΛΗΣ του Εντουάρντο Ντε ΦΙΛΙΠΠΟ

Οι Εκατομμυριούχοι της Νάπολης του Εντουάρντο ντε Φιλίππο, σε σκηνοθεσία Στέφανου Ληναίου, Εθνικό Θέατρο (1997-1998)

Η ιστορία αρχίζει τα πρώτα χρόνια του Β Παγκοσμίου Πολέμου (1942) στη Νάπολη και τελειώνει το 1946, παρακολουθώντας μια ναπολιτάνικη οικογένεια και τις ιλαροτραγικές περιπέτειές της για να επιβιώσει στα χρόνια του πολέμου.

DE FILIPPO EDUARDO

Ο νομπελίστας Ντάριο Φο γράφει για τον Εντουάρντο ντε Φίλιππο: "Αγγιζε τα πιο απλά, τα πιο συνηθισμένα συναισθήματα. Δεν έκανε ανατομία των μεγάλων υπαρξιακών προβλημάτων, δεν έκανε ψυχολογία, ούτε υψηλή κοινωνιολογία, όμως οι θεατρικές καταστάσεις που δημιουργούσε ήταν ιδιοφυείς. Μεγάλο θέατρο. Αν ο Εντουάρντο κατόρθωσε να επινοήσει μια τόσο αληθινή και μακρόχρονη θεατρική μηχανή, αυτό οφείλεται κυρίως στην αίσθηση που έχει του τραγικού στοιχείου της καθημερινότητας, που με τη βαθύτερη αλήθεια της ήταν πάντα τόσο στενά δεμένος".

Χρονολογία Ηχογράφησης 30 Νοεμβρίου 1987
Πρώτη εκπομπή: 16 Μαίου 1988
Επαναληπτικές εκπομπές: 19 Μαίου 1988

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Στέφανος Ληναίος,
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Μαργαρίτα Μυτιληναίου,
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ιρένα Ιωαννίδου-Αδαμίδου,

Παίζουν οι ηθοποιοί: Στέφανος Ληναίος, Βίβιαν Βαλσάμη, Γιώργος Γεωγλερής, Βάνα Ζάκα, Θάνος Καληώρας, Μαρία Κανελλοπούλου, Ματίνα Καρρά, Κώστας Μπακάλης, Κατερίνα Μπούρλου, Αργύρης Παυλίδης, Δημήτρης Πετράτος, Πάνος Σκουρολιάκος, Φωτίου Ελλη

Ο ΑΡΧΟΝΤΟΧΩΡΙΑΤΗΣ του Μολιέρου

Ο Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν, γιος του Ζαν Ποκλέν και της Μαρί Κρεσσέ, γεννιέται το 1622. Σπουδάζει νομικά στην Ορλεάνη, ενώ το 1643 έχοντας ήδη συνδεθεί με την ηθοποιό Μαντλέν Μπεζάρ, συγκροτεί μαζί της τον θίασο «L’Illustre Theatre». Με το ψευδώνυμο Μολιέρος, διευθύνει τον θίασο, ο οποίος εγκαθίσταται στο Παρίσι. Ο θίασος περιοδεύει για δεκατρία χρόνια, ως το 1645. Το 1655 έχουμε την παράσταση της πρώτης σωζόμενης κωμωδίας του Μολιέρου Ο ασυλλόγιστος στη Λυών, με τον Μολιέρο στο ρόλο του Μασκαρίλλου. Το 1656 παρουσιάζεται το Ερωτικό πείσμα. Το 1658 ο θίασος μετονομάζεται σε «Θίασο του Κυρίου». Η επιτυχία της φάρσας Ο ερωτευμένος γιατρός είναι τέτοια ώστε του παραχωρείται το θέατρο του Πετί Μπουρμπόν. Επόμενη επιτυχία του θιάσου είναι Οι ψευτοσπουδαίες, το 1659. Το 1660 παρουσιάζεται ο Σγαναρέλος ή Ο κατά φαντασίαν κερατάς. Ακολουθεί με μεγάλη επιτυχία το έργο Σχολείο γυναικών, ενώ στη λογοτεχνική διαμάχη που ξεσπά γύρω από το έργο, ο Μολιέρος απαντά με την Κριτική του Σχολείου γυναικών και με τον Αυτοσχεδιασμό των Βερσαλλιών. Το 1664 δίνεται η πρεμιέρα της κωμωδίας Γάμος με το στανιό ενώ στις 12 Μαΐου παρουσιάζονται οι τρεις πρώτες πράξεις του Ταρτούφου. Ο βασιλιάς απαγορεύει αμέσως το ανέβασμα του Ταρτούφου στο Παρίσι. Το 1665 δίνεται η πρεμιέρα του Δον Ζουάν που, παρά την επιτυχία του, κατεβαίνει μετά από 20 παραστάσεις. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ δίνει στον θίασο του Μολιέρου τον τίτλο του «Θιάσου του Βασιλιά» και 6000 λίβρες χορηγία. Ακολουθούν τα έργα Γιατρός με το στανιό και Μισάνθρωπος. Το 1667 ακολουθεί η δεύτερη εκδοχή του Ταρτούφου, παρουσιάζεται στις 5 Αυγούστου και απαγορεύεται την επομένη. Το 1668 ανεβαίνουν ο Ζωρζ Νταντέν και Ο φιλάργυρος. Το 1669 ο Μολιέρος επιστρέφει στον Ταρτούφο για μια τρίτη διασκευή, το έργο παίρνει έγκριση και γνωρίζει θριαμβευτική επιτυχία. Το 1670 ανεβαίνει Ο αρχοντοχωριάτης. Σειρά έχουν Οι κατεργαριές του Σκαπίνου το 1671 καθώς και Οι σοφολογιότατες το 1672. Στις 10 Φεβρουαρίου δίνεται η πρεμιέρα του έργου Ο κατά φαντασίαν ασθενής, με τον Μολιέρο στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Αργκάν. Κατά τη διάρκεια της τέταρτης παράστασης ο Μολιέρος νιώθει μεγάλη αδιαθεσία, μεταφέρεται στο σπίτι του και εκεί αφήνει την τελευταία του πνοή. Ο Μολιέρος είναι ο μόνος εκπρόσωπος του γαλλικού κλασικισμού που επιβίωσε πανηγυρικά ως κτήμα του παγκόσμιου θεάτρου. Επηρεασμένος από τον Πλαύτο, τον Τερέντιο αλλά και την Κομμέντια ντελ Άρτε, αναπτύσσει προσωπικό ύφος, επιμένοντας στους χαρακτήρες των έργων του και όχι στην κατάσταση.

Από την παράσταση 1962-63 ΚΘΒΕ

Ο αρχοντοχωριάτης  ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο  τρεις φορές  μέχρι σήμερα, στις σαιζόν 1933,1952 και 1979  σε αντίστοιχες σκηνοθεσίες των  Φώτου Πολίτη,Σωκράτη Καραντινού και Γιώργου Θεοδοσιαδη.Το έργο  περιγράφει την διαδικασία μιας ένταξης, μιας μυητικής τελετουργίας.Ένας πλούσιος αστός επιζητεί να ενταχθεί σε μια άλλη τάξη. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να απαρνηθεί  τους  κοινωνικούς του κώδικες και να μυηθεί στα μυστικά και τους κώδικες μιας άλλης τάξης.Πρέπει για να εισχωρήσει να περάσει από μια σειρά διαδικασιών, να υποστεί μια ταπείνωση. Σύμφωνα με την θεατρική κριτική «στον Αρχοντοχωριάτη ο Μολιέρος  περιγράφει την επιθυμία για αλλοτρίωση και ταυτόχρονα ερμηνεύει το αλλοτριωτικό σύστημα ως  άλλοθι μιας τάξης που βρίσκεται  σε αδιέξοδο,αφού κανένας από τους φορείς της δεν πιστεύει σ’αυτό. Ωστόσο  όλοι το χρησιμοποιούν.Ο Μολιέρος στηλιτεύει εύστοχα την κοινωνία της εποχής του καθώς  αποδεικνύει ότι γελοίος δεν είναι μόνο ο κ.Ζουρνταίν που θέλει να εισχωρήσει σε μια τάξη στην οποία δεν ανήκει.Γελοίο είναι και το ίδιο το σύστημα στο οποίο θέλει να ενταχθεί. Ο συγγραφέας δε μελετά απλώς ένα χαρακτήρα, αλλά κοινωνιολογεί πάνω σε μια πάγια ανθρώπινη κατάσταση. Έτσι  Ο αρχοντοχωριάτης  είναι πολύ κοντά στις  Νεφέλες  του Αριστοφάνη  και ο Στρεψιάδης πολύ κοντύτερα στον κ.Ζουρνταιν από όσο φανταζομαστε» .

Βιβλίο εκδ. Παπαδόπουλος

Ο αρχοντοχωριάτης ηχογραφήθηκε  για το ραδιόφωνο το 1983 σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Γρηγόρη Γρηγορίου. Παιζουν  με την σειρά που ακούγονται οι: Τάσος Κωστής, Γιώργος Μπάρτης, Κώστας Τριανταφυλλόπουλος, Γιώργος  Μπαγιώκης, Νίκος Πόγκας, Καίτη Τριανταφύλλου, Αλίκη Αλεξανδράκη, Τρύφων Καρατζάς, Γιώργος Γεωγλερής, Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Ματίνα Καρρά, Άννυ Πασπάτη. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κ.Ζουρνταίν ερμηνεύει ο Ανδρέας Φιλιππίδης.
Την ηχογράφηση προσφέρει στους φίλους του blog ο Γιάννης Χ. τον οποίο και ευχαριστούμε  θερμά.