Μνηστήρες του Θρόνου του Ε. Ίψεν

Οι μνηστήρες του θρόνου  - Ιστορικό δράμα

The Pretenders

Οι "Μνηστήρες του Θρόνου" γραφτήκανε το 1863 στη Χριστιανία. Ανήκουν δηλαδή χρονολογικά στην πρώτη δημιουργική περίοδο του Ίψεν, που τη χαραχτηρίζει φανερά η επίδραση του ρωμαντικού θεάτρου και ειδικώτερα του Αιλενσλαίγκερ και του Σίλλερ. Ωστόσο, ύστερ από τους "Ήρωες του Χέλγκελαντ", γραμμένους λίγα χρόνια πρωτήτερα, οι "Μνηστήρες του Θρόνου" έρχονται να πιστοποιήσουν ακόμα πανηγυρικώτερα το ωρίμασμα της δραματικής ιδιοφυίας του Νορβηγού ποιητή, που θα συνεχίσει πια το δρόμο του μόνος, χωρίς σύντροφο, με απόλυτην εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στις δυνάμεις του. Είναι λοιπόν οι "Μνηστήρες του Θρόνου" το πρώτο μεγάλο ποιητικό έργο του Ίψεν. Το έργο, που φανέρωσε το μέτρο της πραγματικής αξίας του και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του.

Για το ραδιόφωνο: (3μέρη)
Ηθοποιοί: Λευτέρης Ελευθεριάδης, Γρηγόρης Μήτας, Νίκος Κούρος, Πέτρος Παναμάς, Νίκος Καλογερόπουλος, Ηλίας Κατέβας, Γιάννης Σιλιγιάννης, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Νικηφόρος Νανέρης, Έφη Ροδίτη, Κάκια Παναγιώτου, Ιφιγένεια Δεληγιαννίδη, Μαρία Σκούντζου.
Σκηνοθεσία: Πέτρος Παναμάς
Μετάφραση: Λέων Κουκούλας
Διασκευή: Μαρία Κωνσταντάρου

ΑΡΧΙΜΑΣΤΟΡΑΣ ΣΟΛΝΕΣ (Bygmester Solness - 1892) του Henrik Ibsen

Ο "Αρχιμάστορας Σόλνες" (1892) είναι το προτελευταίο έργο του Ίψεν και θεωρείται από τα πιο αυτοβιογραφικά του, έργα. Αφετηρία για την συγγραφή του, υπήρξαν δύο γεγονότα της ζωής του. Η ερωτική του εμπειρία με την κατά 43 χρόνια νεώτερή του Εμιλι Μπάρνταχ (ο Ίψεν ήταν 61 χρονών) και η επίθεση που δέχτηκε, σε μια διάλεξη του νεαρού τότε Κνουτ Χάμσουν (1859-1952), ο οποίος επιτέθηκε εναντίον του καλεσμένου του Ίψεν, κατηγορώντας τον για "σκοτεινό συμβολισμό", για ¨αντιφάσεις, για ¨αντιαισθητικές παραμορφώσεις της πραγματικότητας", κατηγορίες, που προκάλεσαν το χειροκρότημα των εικοσάρηδων ακροατών. Ο Ίψεν σε μια προσπάθεια αυτογνωσίας και αυτοπροσδιορισμού του, μέσα από σύμβολα και αλληγορίες, φιλοσοφεί πάνω στα όρια που μπορεί να φτάσει μια μεγάλη μορφή, στην αναπόφευκτη σύγκρουση του παλιού με το νέο.

Στην Ελλάδα πρωτοπαρουσιάστηκε από τον Θωμά Οικονόμου το 1925. Ο Νικήτας Τσακίρογλου, ερμήνευσε τον ρόλο του Σόλνες, στο θέατρο "Γκλόρια" το 2000. Ο "Αρχιμάστορας Σόλνες" ήταν και η τελευταία θεατρική εμφάνιση, το κύκνειο άσμα, του Δημήτρη Χορν, στο θέατρο "Διονύσια" το 1983.

Ο Σόλνες, είναι ένας ιδιοφυής, αυτοδημιούργητος αρχιτέκτονας. Άρχισε την σταδιοδρομία του χτίζοντας εκκλησίες με ψηλά καμπαναριά, που υψώνονταν στο άπειρο, δοξάζοντας το Θεό. Χρησιμοποιεί το ταλέντο του για να καταστρέψει. Ιδιοποιείται τα πάντα και ασελγεί στα πάντα. Ξαφνικά θα εισβάλει, στην ερμητικά κλειστή ζωή του, η εικοσάχρονη Χίλντα. Ένα ατίθασο κορίτσι, που του ζητά, τον προκαλεί, να εκπληρώσει την υπόσχεση του, να της κτίσει ένα καινούργιο πύργο. Αναζητώντας την αυτοσυνειδησή του, την ουσία και την εφικτότητα των οραμάτων του, θα ανταποκριθεί ....

* Ο δραματικός πυρήνας του έργου δεν είναι παρά ένας ατέλειωτος διάλογος ανάμεσα σε δύο πρόσωπα: τον αρχιμάστορα Σόλνες και τον εαυτό του.

* Στο έργο εισχωρούν θεληματικά ή άθελα, πολλά συγκεκριμένα στοιχεία από τη ζωή του συγγραφέα.

* Ο ίδιος ο συγγραφέας, θεωρούσε τα έργα του ως "αρχιτεκτονικές κατασκευές".


ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΣΕΙΡΑ ΠΟΥ ΠΑΙΖΟΥΝ:

Αρχιμάστορας Σόλνες .... ΝΙΚΗΤΑΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Κνου Μπρόβιγκ ....ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΟΣΧΙΔΗΣ
Κάγια Φόσλι .... ΣΟΥΛΤΑΝΑ ΝΙΚΟΛΑΙΔΟΥ
Ράγκναρ Μπρόβιγκ .... ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ
Αλίνα Σόλνες .... ΤΑΝΙΑ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ
γιατρός Χέντραλ .... ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ
Χίλντα Βάνγκελ .... ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑΔΗ

ΡΑΔΙΟΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΚΛΕΑΣ
ΑΠΟΔΟΣΗ: ΜΑΡΙΟΣ ΠΛΩΡΙΤΗΣ

".... Ο "Πρωτομάστορας Σόλνες" συγκαταλέγεται ανάμεσα στα τελευταία δράματα του Νορβηγού συγγραφέα, με έντονο το αυτοβιογραφικό στοιχείο, κι όπου επιχειρεί μια ανακεφαλαίωση του έργου του και του βίου του. Κλείνει τους λογαριασμούς του με το κεφάλαιο γραφή, με το κεφάλαιο έρως, με το κεφάλαιο χρόνος. Έμμονη ιδέα του συγγραφέα κι εδώ, το μεγάλο, ανέφικτο για τα ανθρώπινα μέτρα έργο, το "βιβλίο του κόσμου" που γράφουν με το σώμα τους οι τραγικοί ποιητές, προορισμένο να χαθεί για πάντα στις καθαρτήριες φλόγες του ανθρώπινου πάθους - λάθους. Σημεία ενός υποθετικού "χάρτη" μυθικού που σώθηκε αποσπασματικά και που τώρα προσπαθούμε μάταια να τον αποκαταστήσουμε στην αυθεντική μορφή του: "κάστρα στον αέρα" και η πανέμορφη νέα γυναίκα που έρχεται απ' τα βάθη ενός λησμονημένου παρελθόντος ως άγγελος - εξολοθρευτής- ένα τοπίο - αστικό σαλόνι που αιφνιδίως αναλήπτεται στους ουρανούς- το ψηλό καμπαναριό και στο ψηλότερο σημείο του ένας ανεμοδείχτης που προσμένει να δεχτεί το στεφάνι του νικητή, του κατακτητή, για να τον εκσφενδονίσει την αμέσως επομένη στιγμή στο χάος. Μετέωρο βήμα του ποιητή προς τον πύργο της τελειώσεώς του, και η τιμή της σύγκρουσής του με το σκοτεινό πρόσωπο μιας αδυσώπητης θεότητας - τέλος όλων των ψευδαισθήσεων που έχτισαν τον πολιτισμό μας. Τέλος του παιχνιδιού, ίσως. Αλλά και καινούργια αρχή του."

ΛΕΑΝΔΡΟΣ ΠΟΛΕΝΑΚΗΣ (ΑΥΓΗ 10/04/2005)

"Υπάρχει εδώ απέναντι στη νεότητα μια ύβρις, ένα έγκλημα και η τιμωρία του. Έτσι, οι φυσικές διαστάσεις του έργου απογειώνονται, περνούν στην τραγική περιοχή. Αυτός είναι ο βασικός λόγος της πεισματικής επιβίωσης όλου σχεδόν του ιψενικού έργου, το ότι δηλαδή η κάθε πλοκή ξεκορμίζει από την κοινωνική, ιστορική ή και ψυχολογική συνθήκη που την ορίζει. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ξεπερνιέται, πιστεύω, ακόμη και η ψυχολογική κατηγορία, παρότι είναι σοφά και πλούσια επεξεργασμένη ως προς όλα τα πρόσωπα. Kαι ξεπερνιέται, ακριβώς επειδή σπουδαιότερη και ανθεκτικότερη είναι η τραγική διαμάχη του ήρωα με τη μοίρα του."

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 11-02-01)

"Γιατί η τέχνη είναι ένας όλεθρος, μια απώλεια, μια αρνητική εντροπία. Είναι μια ποιότητα αφύσικη, μια μετα-φυσική (όχι μια "μεταφυσική"). Ιδού γιατί με αφήνει αδιάφορο το ιστορικό, το ημερολογιακό στοιχείο που προκάλεσε στον Ιψεν τον "Αρχιμάστορα Σόλνες", γιατί με αφήνει ασυγκίνητο το προσωπικό εμπειρικό γεγονός μιας σχέσης που συνέβη στον δημιουργό. Όπως μ' αφήνει ασυγκίνητο το γεγονός ότι πιθανόν ο Ίψεν την εποχή που έγραφε το έργο του περνούσε μια προσωπική κρίση σχετική με τη δημιουργία του και τη σκοπιμότητα του έργου. Κι αν ακόμα ξέρω τα γεγονότα, σημασία πάντα έχει πως πήραν καλλιτεχνική μορφή, πως αυτονομήθηκαν, πως έγιναν μύθος που με αφορά και κοινωνώ μαζί του.

Όσο με ενδιαφέρει αν πίσω από τον Προμηθέα κρύβεται ο Αισχύλος και πίσω από τον Άμλετ ο Σαίξπηρ , άλλο τόσο με αφορά αν ο "Αρχιμάστορα Σόλνες" είναι ο Ίψεν.

.............
Σόλνες είμαστε όλοι ...... "
ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ (ΤΟ ΒΗΜΑ 4-3-1984)

Και πάλι θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε εκ μέρους όλων των φίλων του radio-theatre τον Γ.Χ από Θεσ/κη. Στο ανεκτίμητο αρχείο του στηρίζεται εξ ολοκλήρου και η σημερινή μας ανάρτηση.

Καλή σας ακρόαση!

ΕΝΤΑ ΓΚΑΜΠΛΕΡ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ ΙΨΕΝ

Is Hedda Gabler The Female Hamlet?

ΥΠΟΘΕΣΗ
Η Έντα… Η κόρη στρατηγού… Ιδιότροπη, εγωίστρια, μεγαλομανής. Ζει μέσα στους συμβιβασμούς και την υποκρισία της κοινωνίας που και η ίδια έχει επιλέξει. Η Έντα… Η σύζυγος… Σε ένα γάμο που δεν της ταιριάζει. Σε έναν γάμο που έχει επιλέξει η ίδια, ορμώμενη από τη δειλία της να ζήσει… Η Έντα… Η γυναίκα… Όταν εμφανιστεί και πάλι στη ζωή της ο πρώτος και μοναδικός της έρωτας, τότε... τον εκδικείται.

ΛΙΓΑ ΜΟΝΟ ΛΟΓΙΑ

Η Έντα Γκάμπλερ είναι το τελευταίο έργο του Ίψεν που δημοσιεύτηκε ενώ ζούσε. Η πρώτη παράσταση δόθηκε στο Μόναχο στις 31 Ιανουαρίου 1891. Στην Ελλάδα το έργο έχει παιχτεί πολλές φορές. Η πρώτη ελληνική παράσταση είναι το 1903 στο θέατρο «νέα σκηνή» της πλατείας Ομονοίας με πρωταγωνίστρια την Ειμαρμένη Ξανθάκη. Επιπλέον, σημειώνω της εξής παραστάσεις: από το Εθνικό θέατρο το 1957 με τη Μαίρη Αρώνη και τον Θάνο Κωτσόπουλο, το 1967 από τον θίασο της Έλσας Βεργή με συμπρωταγωνιστή τον Βίκτορα Παγουλάτο (η παράσταση είχε μεγάλη επιτυχία, η Έλσα Βεργή εντυπωσίασε κι έτσι ηχογραφήθηκε για το ραδιόφωνο 4 χρόνια μετά), το 1984 από τον θίασο Καρέζη - Καζάκου, το 1989 από την «Πειραματική σκηνή της τέχνης» στη Θεσσαλονίκη, το 2004 στο Εθνικό θέατρο και τέλος το 2009 από το αμφιθέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου. Για την ιστορία τον ρόλο της Έντα έχει παίξει και η Κατίνα Παξινού στο θέατρο Λονγκέιρ του Μπροντγουαίη το 1942.


ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Μανώλης Σκουλούδης
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Κοβατζή Σκαλτσά
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Λάμπρος Κωστόπουλος
ΠΑΙΖΟΥΝ: Έλσα Βεργή, Βίκτωρ Παγουλάτος, Τζόλυ Γαρμπή, Βασίλης Μαυρομάτης, Λυκούργος Καλλέργης, Λουΐζα Ποδηματά, Χριστίνα Κουτσουδάκη
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1971 (30 Δεκεμβρίου)

Για το κείμενο ευχαριστούμε πολύ τονNikosPs

ΕΝΑΣ ΕΧΘΡΟΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ του Ερρίκου Ίψεν

AN ENEMY OF THE PEOPLE - Ibsen

Ό «Εχθρός τού λαού» το τέταρτο στη σειρά από τα λεγόμενα πολεμικά έργα τού 'Ιψεν γράφτηκε το 1882 στο Τιρόλο - Πρόκειται για ένα Δράμα που εξελίσσεται σε πέντε πράξεις.

ΥΠΟΘΕΣΗ: Στον "Εχθρό Του Λαού" ένας έντιμος άνθρωπος, ένας γιατρός ιδεολόγος, λέει δημόσια την αλήθεια, για τον κίνδυνο πανδημίας στη πόλη του και βρίσκει συσπειρωμένο απέναντί του, όλο το σκληρό κατεστημένο των συμφερόντων και της διαπλοκής, καθώς και το αφιονισμένο από τα ψεύδη κοινό.

Ένα από τα σημαντικότερα έργα του Ερρίκου 'Ιψεν μεταφέρεται στο σινεμά σε διασκευή του Γιάννη Δαλιανίδη, με πρωταγωνιστή βέβαια τον Νίκο Κούρκουλο, που ο ρόλος του ιδεαλιστή γιατρού που αγωνίζεται εναντίον όλων αλλά για το καλό όλων, πήγαινε γάντι στον κινηματογραφικό του μύθο.
Η ταινία Ο Εχθρός Του Λαού προβλήθηκε στις αίθουσες Αθηνών - Πειραιώς - προαστίων το 1972 και έκοψε 218.888 εισιτήρια.

Για το ραδιόφωνο:
Χρονολογία, 29 Νοεμβρίου 1989
Πρώτη εκπομπή: 27 Μαρτίου 1990

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Μήτσος Λυγίζος,
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Αργυρώ Μεταξά,
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Νίκος Γκάτσος,
Παίζουν οι ηθοποιοί: Δημήτρης Μυράτ, Γιώργος Νέζος, Νάσος Κεδράκας, Χρήστος Κατσιγιάννης, Σπύρος Μουσούρης, Δημήτρης Χόπτηρης, Ντόρα Σιμοπούλου, Νίκος Μπιρμπίλης, Δημήτρης Μπάλλας, Μαίρη Χρονοπούλου, Σπύρος Καλογήρου, Ζώρας Τσάπελης, Γιάννης Βογιατζής, Ρίτα Μουσούρη, Κώστας Μπάκας, Ανδρέας Φιλιππίδης.



Για το έργο ευχαριστούμε πολύ τον ΓΧ από την Θεσσαλονίκη.

ΒΡΥΚΟΛΑΚΕΣ ( ΙΙ )

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΘΕΜΑ (συνέχεια)

Μου άρεσε η ιδέα με την παρουσίαση των ίδιων θεατρικών έργων αλλά με διαφορετικές διανομές κι αποφάσισα να βάλω κι εγώ ένα λιθαράκι σε αυτό το ενδιαφέρον κεφάλαιο. Θα συμφωνήσω απόλυτα με την άποψη ότι κάθε διανομή ρόλων σε διαφορετικά πρόσωπα κάνει το ίδιο έργο διαφορετικό...Άλλοτε πετυχαίνει το πείραμα, άλλοτε, πάλι, το αποτέλεσμα είναι μέτριο...

Το προ μηνών αφιέρωμα στον Ίψεν, με έκανε να ενσκήψω στο έργο του μεγάλου δραματουργού. Μέχρι τότε δεν είχα δώσει την πρέπουσα σημασία σε αυτή την εξέχουσα μορφή. Κάπως έτσι άρχισα να ασχολούμαι με τα θεατρικά του έργα, τις αναλύσεις και τις κριτικές σκέψεις επί αυτών. Κι ενώ αγαπώ τη ρώσικη λογοτεχνική σχολή, ο Νορβηγός Ερρίκος Ίψεν κατόρθωσε να με κερδίσει.

Προ μηνών ο εκλεκτός Radio Theatre ανάρτησε την παράσταση "Βρυκόλακες" με τους Μινωτή, Παξινού και Νέζερ. Οι δυο τελευταίοι αποτελούν για μένα αγαπημένες θεατρικές μορφές κι είναι στα αλήθεια αξεπέραστοι στους ρόλους που "άγγιξαν". Τυγχάνει το ίδιο έργο να το έχω ακούσει σε μια σπάνια διανομή (με τους Μινωτή, Παξινού, Χόρν στο ρόλο του Όσβαλντ), την Μ. Παρασκευή του 2009. Δυστυχώς, δεν έχω στην κατοχή μου εκείνη την (ραδιοφωνική/θεατρική???) "εκδοχή" του έργου. Την άκουσα καθ' οδόν, από το ραδιοφωνικό δέκτη του αυτοκινήτου, κατευθυνόμενος στας εξοχάς... Σίγουρα ήμουν τυχερός και σίγουρα την έχουν ακούσει κι άλλοι...

Σήμερα, σκέφτηκα να μοιραστώ μαζί σας την τελευταία ραδιοφωνική ηχογράφηση του έργου. Έγινε το 1984, όπου τους πρωταγωνιστικούς ρόλους κατέχουν η Ελένη Χατζηαργύρη κι ο Κώστας Καστανάς, αντίστοιχα. Η Ελένη Χατζηαργύρη μετείχε και στην πρότερη σύμπραξη (των Μινωτή - Παξινού, κατέχοντας το ρόλο της Ρεγγίνας) αλλά εδώ, ώριμη πια, δίκαια έχει κατακτήσει το ρόλο της κ. Άλβινγκ. Στο ρόλο της Ρεγγίνας η Κάτια Δανδουλάκη.

Ακούγοντας τις δυο παραλλαγές στο ίδιο έργο, αναπόφευκτα προβαίνεις σε συγκρίσεις. Αναμφισβήτητα η Ελένη Χατζηαργύρη είναι εξαιρετική!!! Ακούστε κι αυτή την εκδοχή, αν θέλετε να έχετε κατά νου τη σύμπραξη σπουδαίων ηθοποιών σε μια από τις τελευταίες αποτυπώσεις του έργου (με τη στόφα ηθοποιών "της παλιάς σχολής")

ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΙΨΕΝ

Αγαπητοί φίλοι του Θεάτρου στο Ραδιόφωνο, με αφορμή τα 103 χρόνια από τον θάνατο του Ερρίκου Ίψεν, συνεχίζουμε σήμερα με αναρτήσεις ακόμη δύο έργων του μεγάλου Νορβηγού δραματουργού.

Πρόκειται για μια μεγάλη ευκαιρία να ακούσουμε ένα ικανοποιητικό δείγμα του θεατρικού του λόγου και να θαυμάσουμε τη μεγάλη μαστοριά του στο χτίσιμο των έργων και των χαρακτήρων του. Από την βαθύτερη αυτή γνωριμία με τον Ίψεν ένα είναι σίγουρο μεταξύ των άλλων: θα νιώσουμε πόσο τυχεροί είμαστε όλοι όσοι μπορούμε και τον ακούμε ! 

Το πρώτο έργο είναι " Η ΑΓΡΙΟΠΑΠΙΑ "   Η αγριόπαπια 

 και το δεύτερο είναι ο " ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΠΟΡΓΚΜΑΝ ".

Τζων Γαβριήλ Μπόρκμαν (Μ. Κατράκης Ε. Βεργή)

Γιάννης Γαβριήλ Μπόρκμαν (Ε. Χατζηαργύρη Α. Μινωτής)

Φίλοι μου καλή ακρόαση!