Ο ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΟΥ ΡΟΛΦ ΧΟΧΟΥΤ

 

The Deputy - Rolf Hochhuth

Ο αναπληρωτής, μια χριστιανική τραγωδία.

Έργο μεταφρασμένο από τους Richard & Κλάρα Winston, 1964), που προκάλεσε τη διαμάχη λόγω της κριτικής του ρόλου του Πάπα Πίου ΧΙΙ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το έργο στη συνέχεια δημοσιεύθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε μετάφραση του Robert David MacDonald ως The Representative - Ο αντιπρόσωπος (1965).

Αν και το έργο δεν έχει λάβει ποτέ σοβαρό έπαινο λογοτεχνίας ή της ιστορίας, ο εκδότης του Ed Keating και δημοσιογράφος Warren Hinckle, οργάνωσε μια επιτροπή για να υπερασπιστεί το έργο ως ένα θέμα της ελευθερίας του λόγου. Το 2007, ο Ίον Μιχάι Πατσέπα, ένας πρώην πράκτορας της ρουμανικής κατασκοπίας, ισχυρίστηκε ότι το έργο ήταν μέρος μιας εκστρατείας της KGB να δυσφημήσουν τον Πάπα Πίος ΧΙΙ. Μια κορυφαία γερμανική εφημερίδα αποφάνθηκε ότι «ο Hochhuth χρειάζεται καμία βοήθεια από την KGB για παρουσιάση μια πλευρά της ιστορίας.

Η αυτούσια έκδοση του έργου είναι μεγάλη πάνω από πέντε ώρες και περιλαμβάνει την αληθινή ιστορία του Kurt Gerstein. Ο Gerstein, ένας αφοσιωμένος προτεσταντική και αργότερα μέλος των SS, έγραψε μια έκθεση αυτόπτη μάρτυρα σχετικά με τους θαλάμους αερίων όπου έχασαν τη ζωή τους πολλοί αιχμάλωτοι του πολέμου.

Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Βερολίνο στις 20 του Φεβρουαρίου του 1963 υπό τη διεύθυνση του Erwin Piscator.

Η πρώτη αγγλική παραγωγή ήταν στο Λονδίνο από το Royal Shakespeare Company στο Aldwych Θέατρο το 1963 σε μετάφραση του Robert David MacDonald και σκηνοθεσία του Clifford Williams. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, από τότε έχει αναβιώσει στο Θέατρο Πολιτών, Γλασκώβη, το 1986, και στο Θέατρο Finborough, του Λονδίνου, το 2006.

Μια συντομευμένη εκδοχή άνοιξε στο Broadway στις 26 Φεβρουαρίου 1964 το Atkinson Theatre Brooks, με Emlyn Ουίλιαμς ως Πίος ΧΙΙ και Jeremy Brett ως Πατέρα Fontana και διήρκεσε για 316 παραστάσεις.

"Ο αναπληρωτής" έγινε ταινία από τον Κώστα Γαβρά το 2002 με τίτλο "Αμήν", η οποία επικεντρώθηκε περισσότερο στην ιστορία του Kurt Gerstein. 

Παίζουν οι ηθοποιοί: Χρήστος Κατσιγιάννης, Νικήτας Τσακίρογλου, Γιώργος Μοσχίδης, Χρήστος Δοξαράς, Στάθης Ψάλτης, Γιώργος Μούτσιος, Σταύρος Ξενίδης, Μάκης Λειβαδάς, Ζώρας Τσάπελης, Φραγκούλης Φραγκούλης, Λευτέρης Ελευθεριάδης, Δέσποινα Νικολαϊδου, Ναταλία Αλκαίου.

 

ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΤΟΥ ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΤΟΥ ΝΕΣΤΟΡΑ ΜΑΤΣΑ

"Μια φορά και έναν καιρό, ήταν ένας φτωχός φουστανελάς που είχε τη μανία να ζωγραφίζει. Τον έλεγαν Θεόφιλο. Τα πινέλα του τα κουβαλούσε στο σελάχι του, εκεί όπου οι πρόγονοί του έβαζαν τις πιστόλες και τα μαχαίρια τους. Τριγύριζε στα χωριά της Μυτιλήνης και του Πηλίου και ζωγράφιζε. Ζωγράφιζε ό,τι του παράγγελναν για να βγάλει το ψωμί του. Στον Άνω Βόλο υπάρχουν κάμαρες ολόκληρες ζωγραφισμένες από το χέρι του Θεόφιλου, καφενέδες στη Λέσβο, μπακάλικα και μαγαζιά σε διάφορα μέρη, που δείχνουν το πέρασμά του - αν σώζονται ακόμη. Ο κόσμος τον περιγελούσε …

Έτσι κυλούσε η ζωή του και ο Θεόφιλος πέθανε (1873-1934). Μια μέρα ήρθε ένας ταξιδιώτης από το Παρίσι. Είδε αυτή τη ζωγραφική, μάζεψε καμιά πενηνταριά κομμάτια, τα τύλιξε και πήγε να τα δείξει στους φωτισμένους κριτικούς που κάθονται κοντά στον Σηκουάνα. Και οι φωτισμένοι κριτικοί βγήκαν και έγραψαν, πως ο Θεόφιλος ήταν σπουδαίος ζωγράφος. Και μείναμε με το στόμα ανοιχτό στη Αθήνα.

Το επιμύθιο αυτής της ιστορίας είναι ότι λαϊκή παιδεία δεν σημαίνει μόνο να διδάξουμε τον λαό αλλά και να διδαχθούμε από τον λαό" .                                             Γιώργος Σεφέρης

Παίζουν οι ηθοποιοί: Γιάννης Αργύρης - Θεόφιλος, Σταύρος Ξενίδης, Πόπη Παπαδάκη, Αγγελος Γιαννούλης, Ανδρέας Βεντουράτος, Βασίλης Ανδρονίδης, Χρήστος Κατσιγιάννης, Λουκιανός Ροζάν, Αγνή Βλάχου, Τζόλη Γαρμπή, Ορφέας Ζάχος, Λάζος Τερζάς, Ελένη Μενάνδρου, Μάκης Λειβαδάς, Ματίνα Καρρά. 

Ο Νέστορας Μάτσας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1935. Ακολούθησε ελεύθερες σπουδές για το θέατρο και τον κινηματογράφο στο Παρίσι και μάλιστα με υποτροφία της Γαλλικής Κυβέρνησης. Είναι αδερφός του Αρτέμη Μάτσα, η ομοιότητά τους δε είναι εκπληκτική.

Από πολύ νωρίς (1951) έκανε την εμφάνισή του στο χώρο των γραμμάτων με νουβέλες και διηγήματα στο περιοδικό Νέα Εστία. Η πρώτη συλλογή διηγημάτων του αποτέλεσε και το πρώτο του βιβλίο με τον τίτλο "Άνθρωποι των Χαμένων Παραδείσων" που κυκλοφόρησε το 1954. Ακολούθησαν έκτοτε πολλά βιβλία όπως βιογραφίες, διηγήματα, μυθιστορήματα αλλά και παιδική λογοτεχνία. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν το "Κλειστοί ουρανοί", "Ο Μεσσίας", "Το παραμύθι του Θεόφιλου" (με το οποίο και κατέκτησε το Α' κρατικό βραβείο μυθιστορηματικής βιογραφίας), "Χωρίς Αγάπη" (με το οποίο έλαβε διεθνή έπαινο βραβείου Άντερσεν), "Στέγη από ουρανό: Σαρακατσάνικο οδοιπορικό", "Το περιβόλι με τα χαμένα παραμύθια" (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών), "Το δισάκι του ασκητή" κ.ά.

Παράλληλα ο Νέστορας Μάτσας ασχολήθηκε με τον κινηματογράφο και ιδιαίτερα με τη διάσωση του λαογραφικού υλικού της Ελλάδος έχοντας στο ενεργητικό του άνω των 70 "ντοκιμανταίρ", ελληνικού εθνογραφικού περιεχομένου, μεταξύ των οποίων και τρεις μεγάλου μήκους ταινίες "Οι ρίζες του τόπου μας" με το οποίο και τιμήθηκε με Χρυσό Μετάλλιο καθώς και Βραβείο Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, "Το Α και το Ω: Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός" και "Αλέξανδρος ο Μέγας". Επίσης θεωρείται ο πρώτος που εισήγαγε λαογραφικές εκπομπές στην ελληνική τηλεόραση.

Τιμήθηκε με πολλά τόσο λογοτεχνικά βραβεία ελληνικά και ξένα όσο και κινηματογραφικά από τα οποία και ξεχωρίζουν το μεγάλο βραβείο με ασημένιο κύπελλο του Ιταλικού υπουργείου παιδείας για το εξαίρετο ντοκιμαντέρ: "Ο Οδυσσέας ζει πάντα - Ελληνικές θάλασσες", επίσης το Μεγάλο Βραβείο με χρυσό Μετάλλιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Τουριστικών Ταινιών Μασσαλίας για το ντοκιμαντέρ "Η γιορτή δεν τελειώνει ποτέ", καθώς και τιμητικό δίπλωμα του Φεστιβάλ Καννών 1970 για τη ταινία (μικρού μήκους) "Η άλλη σιωπή". Τέλος τιμητικό επίσης δίπλωμα του Διεθνούς Φεστιβάλ Ρώμης για τα δύο ντοκιμαντέρ "Το παραμύθι του Θεόφιλου" και "Το τάμα" 1971.

Η προσφορά του Νέστορα Μάτσα στην ελληνική Λαογραφία υπήρξε αναμφισβήτητα μεγάλη και ίσως η μεγαλύτερη στο καλλιτεχνικό αυτό είδος του ντοκιμαντέρ.