Ο ΘΕΙΟΣ ΒΑΝΙΑΣ ΤΟΥΝ ΑΝΤΟΝ ΤΣΕΧΩΦ

Το 1890 μετά τον αμφιλεγόμενο «Ιβάνωφ» (1887) ο Τσέχωφ γράφει ακόμα ένα μεγάλο θεατρικό έργο με τον τίτλο «Ο Συλβαίν». Εκεί, καταγγέλλει το κακό που προκαλούν οι συνήθειες που έχουν οι άνθρωποι να αλληλοκρίνονται στηριζόμενοι σε προκαταλήψεις, να κολλούν ετικέτες, να εκφράζουν οριστικές κρίσεις, να χτίζουν τη ζωή τους πάνω σε κλισέ και να σέβονται τα είδωλα. Το έργο δεν είχε τότε καμία επιτυχία: δήλωσαν ότι ο Τσέχωφ δεν γνώριζε τους κανόνες του θεάτρου και ότι αυτό έμοιαζε περισσότερο με νουβέλα παρά με θεατρικό. Το 1898 ο συγγραφέας ξαναδουλεύει το έργο και του αλλάζει τον τίτλο σε «Ο θείος Βάνιας». Ενα χρόνο αργότερα, ανεβαίνει στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης της Μόσχας σε σκηνοθεσία Στανισλάφσκι

ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ «Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας» (Εκδόσεις Σοκολη- Αθήνα 1992)

Την θεατρική περίοδο 2003-2004 ο Γιάννης Μπέζος σκηνοθέτησε την παράσταση του θείου Βάνια και υποδύθηκε τον ομώνυμο ρόλο, στη σκηνή του θεάτρου «Προσκήνιο».

Η παράσταση μεταφέρθηκε στο ραδιόφωνο σε μια ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε στο studio D της ΕΡΤ και μεταδόθηκε από το Γ΄ Πρόγραμμα στις 27 Μαρτίου 2004, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου.

Μετάφραση: Χρύσα Προκοπάκη
Σκηνοθεσία : Γιάννης Μπέζος
Βοηθός σκηνοθέτη : Άγγελος Μπούρας
Μουσική σύνθεση: Δημήτρης Παπαδημητρίου
Τεχνική επιμέλεια: Τάσος Μπακασιέτας

Παίζουν οι ηθοποιοί: Σούλα Αθανασιάδου-Μαρίνα Τιμοθέεβνα, Δημήτρης Σιακάρας- Μιχαήλ Λβόβιτς Άστροφ, Γιάννης Μπέζος- Ιβάν Πετρόβιτς Βοϊνίτσκι (Βάνιας), Περικλής Μουστάκης- Αλεξάντρ Βλαντιμίροβιτς Σερεμπριακώφ, Γιάννης Ψυχογιός –Ιλιά Ιλίτς Τελιέγκιν, Μαρίνα Ψάλτη –Σοφία Αλεξάντροβνα-(Σόνια), Ναταλία Τσαλίκη- Ελένα Αντρέγεβνα, Ουρανία Μπασλή- Μαρία Βασίλιεβνα Βοϊνίτσκαγια, Άγγελος Μπούρας- εργάτης Εφήμ.

Επιμέλεια εκπομπής: Mara Kaloudi

Σε παλαιότερη ανάρτηση μας με τον Νίκο Παπακωνσταντίνου στον ρόλο του Θείου Βάνια

http://radio-theatre.blogspot.com/2010/02/blog-post_8012.html

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΟΥ ΓΚΟΡΝΤΟΓΚΑΝ ΤΟΥ ΙΒΣΙΚ ΡΑΝΤΟΒΑΝ

King Gordogan by Radovan Ivsic

Ράντοβαν Ίβσικ «Ο βασιλιάς Γκόρντογκαν» (θεατρικό δράμα σε πέντε πράξεις, μετάφραση από τα γαλλικά σε συνεργασία με τον Βασίλη Νικολαΐδη - το έργο πρωτοανέβηκε το 1982 από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν)

 Ο σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαΐδης μιλάει για τον «Βασιλιά Γκόρντογκαν»

«Ελεγεία της βίας», «αποτρόπαιο θέαμα σε πέντε πράξεις» και «σουρεαλιστικό παραμύθι» χαρακτηρίζει το έργο «Ο Βασιλιάς Γκόρντογκαν», του γιουγκοσλάβου συγγραφέα Ράντοβαν Ιβσικ, ο Βασίλης Νικολαΐδης, που το μετέφρασε μαζί με την Μπίλη Βέμη και το σκηνοθετεί.

«Στο έργο συναντά κανένας όλους τους βασικούς ήρωες του μύθου, τον πρίγκιπα και την πριγκίπισσα, τον κακό βασιλιά, τον τρελό ­ που προέρχεται από τον Σαίξπηρ καθώς και τα ξωτικά, τους ιππότες, τους χωρικούς. Ωστόσο όλοι αυτοί οι ήρωες είναι παρηκμασμένοι, διεφθαρμένοι, χρεοκοπημένοι, όπως είναι και ο κόσμος τους. Σε αυτόν τον κόσμο, όπου κυβερνά η βία, η ίδια η βία είναι που σκοτώνει τους πάντες και τα πάντα».

Γραμμένο το 1943, για έναν θίασο νέων της Γιουγκοσλαβίας, από τον 23χρονο, τότε, Ράντοβαν Ιβσικ, το έργο αποτελεί μια διαμαρτυρία κατά της καθημερινής βίας, γι' αυτό και είναι διαχρονικό, όπως λέει ο σκηνοθέτης. Ο συγγραφέας είναι ένας από τους τελευταίους σουρεαλιστές και είναι ο ίδιος που μετέφρασε το κείμενο στα γαλλικά «ένα κείμενο ποιητικό», όπως λέει ο σκηνοθέτης. «Οι λέξεις και οι φράσεις είναι διαφορετικές, περίεργες, γι' αυτό και η μετάφρασή του αποτέλεσε μια δύσκολη δουλειά, όπως και η σκηνοθεσία». Η βία είναι το στοιχείο που δεσπόζει, αλλά κινείται μέσα σε κωμικοτραγικά πλαίσια, δανειζόμενη στοιχεία από τον Σαίξπηρ αλλά και τον συμβολισμό, από τον κόσμο του παραμυθιού αλλά και του πολέμου. Ωστόσο σε αυτόν τον κόσμος της βίας που αφανίζεται, ο μόνος που επιζεί είναι ο ιππότης που έχει όμως χάσει τη μνήμη του. «Από την ένωση του "καθαρισμένου" μέσα από τη λήθη ήρωα και ενός ξωτικού, συμβόλου της φύσης, της επιστροφής στις απλές - γήινες αξίες, θα γεννηθεί ο καινούργιος ελπιδοφόρος κόσμος». ΄Οσο για τον βασιλιά, σύμβολο του παλιού φθαρμένου κόσμου, χάνεται μέσα στο δάσος η απειλή της επανεμφάνισής του όμως παραμένει.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Λούνα - Νίκος Σακαλίδης, Αγγελιοφόρος - Δημήτρης Τζουμάκης, Οντάν - Θόδωρος Σειριώτης, Τρελλός - Βασίλης Παπαβασιλείου, Γκόρντογκαν  - Γιάννης Μπέζος, Βασιλικός ξεριζωτής αυτιών, 2ος χωρικός, πουλί  - Χρήστος Βαλαβανίδης, Βασιλικός ξεριζωτής ματιών, 1ος χωρικός, Παπαγάλος - Τάκης Παπαματθαίου, Λευκή -  Ναταλία Τσαλίκη, Ιππότης - Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Τίνατιν - Δημήτρης Καταλειφός, 3ος χωρικός - Δημήτρης Γεννηματάς, Τικαλίνα - Ελένη Κοκκίδου.

ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΧΩΡΙΣ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΙΛΝΤ

A Woman of no Importance



Μία από τις τέσσερις κλασικές κωμωδίες του Ουάιλντ, γραμμένη το 1893, όπου ο Ιρλανδός συγγραφέας σατιρίζει τα δακρύβρεχτα κοινωνικά δράματα του 19ου αιώνα, ενώ παράλληλα καταγγέλλει τον βικτοριανό πουριτανισμό.

Οι ήρωες του έργου, με όπλα τους το επιγραμματικό χιούμορ και την παραδοξολογία, αποτελούν ένα μωσαϊκό που διακωμωδεί την κοσμική κοινωνία του Λονδίνου με όλες τις μικρότητές της.

Η Γυναίκα χωρίς σημασία ανήκει στην τετράδα των κωμωδιών που έφεραν τον Oscar Wilde κοντά στο μεγάλο κοινό ή ακριβέστερα το μεγάλο κοινό κοντά στον Wilde, γιατί αυτός έμεινε πάντα έξω από το πλήθος, αριστοκρατικός στις προτιμήσεις του κι εκλεκτικός στις συντροφιές του, όσο κι αν ο εκτροχιασμός της ζωής του τον έκανε να περπατήσει σε δρόμους, που οι συνηθισμένοι τους διαβάτες δεν είναι παρά του πλήθους αποβράσματα.

Μετάφραση Στάθη Σπηλιωτόπουλου
Διασκευή Δημήτρη Μαλαβέτα
Παίζουν οι ηθοποιοί: Σοφία Ολυμπίου, Γιώργος Μοσχίδης, Αννα Παναγιωτοπούλου, Ναταλία Τσαλίκη, Αγγελος Αντωνόπουλος, Χρήστος Κάρλοου, Μαρία Σκούντζου, Γιάννης Μπέζος, Γιάννα Ανδρεοπούλου.

ΦΙΛΟΥΜΕΝΑ ΜΑΡΤΟΥΡΑΝΟ του ΕΝΤΟΥΑΡΝΤΟ ΝΤΕ ΦΙΛΙΠΠΟ

Σήμερα έχουμε ένα σπουδαίο έργο. Ένα αριστουργηματικό έργο. Θα έλεγε κανείς πως με τη Φιλουμένα ο Εντουάρντο Ντε Φιλίππο έκλεισε όλη του τη παρουσία στο παγκόσμιο δραματολόγιο. Χωρίς να θέλω να πω ότι δεν έχει γράψει κι άλλα σημαντικά έργα, θεωρώ ότι και μόνο αυτό το έργο αρκεί για να χαρτογραφηθεί ο συγγραφέας μας σαν σημείο αναφοράς στο χάρτη των θεατρικών κειμένων. Νεορεαλιστής, ευαίσθητος και βαθιά ανθρώπινος, δημιούργησε κωμωδίες (πολλές φορές πικρές) που έφταναν στα όρια της ηθογραφίας. Με ξεκάθαρες προθέσεις και πηγαίο ταλέντο, βασίστηκε ακριβώς σε αυτά τα όπλα, χωρίς υπερβολές που προκαλούν τη προσοχή. Και για αυτό ακριβώς σήμερα αξιολογείται ως ένας από τους σημαντικούς εργάτες του θεάτρου, επειδή κέντρισε το ενδιαφέρον μέσα στη λιτότητα των κειμένων του. Όσο για τη σημερινή μας ηχογράφηση… Στον πρωταγωνιστικό ρόλο η μεγάλη Μαίρη Αρώνη δίνει ρεσιτάλ ερμηνείας, ενώ μία σειρά γνωστών και ταλαντούχων ηθοποιών είναι πλάι της. Εύχομαι σε όλους καλή ακρόαση

ΥΠΟΘΕΣΗ

Η Φιλουμένα, μία γυναίκα που ξεκίνησε ως πόρνη και κατέληξε ερωμένη του πλούσιου Ντομένικο. Ώριμη πια ζητάει από τον Ντομένικο να την παντρευτεί. Και τότε του κάνει και μια μεγάλη αποκάλυψη… Τα τρία παιδιά της… Δυνατή μέσα στην αδυναμία της… Σκληρή, αλλά και εύθραυστη.

ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Κώστας Ταχτσής
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ολυμπία Κυριακάκη
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Βασίλης Νικολαΐδης
ΠΑΙΖΟΥΝ: Μαίρη Αρώνη, Νίκος Τζόγιας, Γιώργος Μοσχίδης, Τζόλυ Γαρμπή, Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Μιράντα Ζαφειροπούλου, Γιάννης Μπέζος, Ναταλία Τσαλίκη, Νανά Κακαβά, Κώστας Καπελώνης, Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος, Βαγγέλης Ρόκκος
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 43 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1989 (30 Μαρτίου)

ΛΙΓΑ ΜΟΝΟ ΛΟΓΙΑ

Το σημερινό μας έργο γράφτηκε το 1946 για χάρη της αδερφής του συγγραφέα, Τιτίνα Ντε Φιλίππο, η οποία ήταν θιασάρχης. 

Η πρεμιέρα έγινε στη Νάπολη. Το 1951 γυρίστηκε για πρώτη φορά κινηματογραφικά, σε διασκευή και σκηνοθεσία του ίδιου του Ντε Φιλίππο και με πρωταγωνίστρια την Τιτίνα (φωτό 1). 

Το 1964 μεταφέρθηκε για δεύτερη φορά στον κινηματογράφο σε σκηνοθεσία Βιττόριο Ντε Σίκα, με τους: Σοφία Λόρεν και Μαρτσέλο Μαστρογιάννι και με τίτλο «Matrimonio all'italiana» (φωτό 2). Τώρα στην Ελλάδα το έργο έχει ανέβει ουκ ολίγες φορές. 

Η πρώτη ελληνική παράσταση είναι με πρωταγωνίστρια την Αλέκα Κατσέλη το 1949 με τον τίτλο «Τα παιδιά είναι παιδιά», εμπνευσμένος από μία ατάκα της ηρωίδας (φωτό 3). Το 1959 το έργο ανέβηκε με το θίασο της Κατερίνας (Κατερίνα Ανδρεάδη) με τον τίτλο «Η κλώσσα». Το 1978 τον ρόλο της Φιλουμένα θα ερμηνεύσει μοναδικά η Έλλη Λαμπέτη (φωτό 4). Τη παράσταση επαναλαμβάνει και το 1979 μόνο που το ρόλο του Παπαμιχαήλ αναλαμβάνει ο Τίτος Βανδής. Το 1986 το έργο ανεβάζει η Αλίκη Βουγιουκλάκη με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ (φωτό 5). Την ίδια χρονιά το έργο ανεβαίνει από το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας με την πολύ καλή Σοφία Ολυμπίου. Το ΔΗΠΕΘΕ Βόλου ανεβάζει το έργο το 1994 με τη Λυδία Κονιόρδου, ενώ το 1996 το έργο θα ανέβει δύο φορές, με πρωταγωνίστριες τη Σμαρούλα Γιούλη και Μάρθα Βούρτση. Το 2003 η Άννα Βαγενά εσαρκώνει τη Φιλουμένα, ενώ το 2007 η Αθηνά Τσιλύρα στο πλευρό του Τάσου Χαλκιά. Κι αυτές είναι μόνο μερικές από τις φορές που ανέβηκε.

Ευχαριστούμε πολύ τονNikosPs για το κείμενο.