ΑΘΗΝΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΩΜΕΝΑΙ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΡΑΝΤΟΥΝΑ

Η ηχογράφηση του 1968 μεταδόθηκε πρώτη φορά από το Ε.Ι.Ρ στην επέτειο της απελευθέρωσης της Αθήνας από τους Γερμανούς Ναζί (Οκτώβριος του 1944).

 

Ο νεαρός δικαστικός Γεώργιος Πραντούνας, μετά την επιτυχημένη ανάγνωση της τραγω­δίας του "Αι Ελευθερωμέναι Αθήναι" στο φιλολογικό σαλόνι του λόγιου γιατρού Ταλιαπιέτρα, την εξέδωσε την ίδια χρονιά, το 1830.

 

Υπόθεση: Η πλοκή του δράματος μας μεταφέρει στα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ., όπου οι Γότθοι – βάρβαροι, σκληροί και αιμοβόροι– είχαν κυριεύσει την Αθήνα. Πολλοί από τους Αθηναίους, αναγκάστηκαν να διαφύγουν σε διαφορετικά μέρη της Ελλάδας, διότι δεν ήθελαν να ζουν υπό το καθεστώς των Γότθων. Μεταξύ τους, βρίσκεται και ο Κλεόδημος, ο οποίος αποφασίζει να επιστρέψει στην πατρίδα του για να την ελευθερώσει. Αποφασισμένος να σκοτώσει τον τύραννο Κνίβα, συνεννοείται με τους συμπολίτες του, καθώς και με τους υπόλοιπους Έλληνες, και οργανώσουν την επανάσταση. Η συνωμοσία, όμως, αποκαλύπτεται στους βαρβάρους από τον φιλάργυρο προδότη Πολέμωνα, και ο Κνίβας χρησιμοποιεί άγρια μέτρα, ούτως ώστε, να εμποδίσει το εγχείρημα των συνωμοτών. Η σύλληψη της γυναίκας του Κλεόδημου Ευάνδρας, και οι απειλές πως θα σκοτώσουν το μοναχογιό τους, δεν αλλάζει το ρου των σχεδίων τους, διότι ο θάνατος για την πατρίδα προβάλλεται ως το ύψιστο καθήκον. Έχοντας στο πλευρό του συμμάχους από όλη την Ελλάδα, ο φιλόπατρις Κλεόδημος ξεκινά για τη μάχη. Τελικά, μετά από δύσκολες και γενναίες προσπάθειες, ο Κνίβας δολοφονείται και η Αθήνα ελευθερώνεται. Την ένδοξη νίκη, ακολουθούν οι συμβουλές του θεού Ερμή σχετικά με το μέλλον των Ελλήνων. Δια στόματος Ερμή, τονίζονται, για ακόμη μια φορά, οι καταστροφικές συνέπειες της διχόνοιας, και προτείνεται  το  πολιτειακό  πρότυπο  της μοναρχίας που θα πρέπει να λειτουργεί μέσα στο πλαίσιο αυστηρών νόμων για όλους.

Ραδιοφωνική διασκευή: Νίκος Σφυρόερας
Μουσική επιμέλεια: Σοφία Μιχαλίτση
Επιμέλεια ήχων: Δανάη Ευαγγελίου
Ρύθμιση ήχου: Στέφανος Ευαγγελίου
Ραδιοσκηνοθεσία: Κώστας Κροντηράς

Παίζουν οι ηθοποιοί: Ιορδάνης Μαρίνος- Κλεόδημος, Δημήτρης Βεάκης- Λεώστρατος, Τέλης Ζώτος- Δέξιππος, - Βασίλης Παπανίκας-Πολέμων, Γιώργος Μετσόλης-Τύβουλος, Λουκιανός Ροζάν-Καλλίων. Χρήστος Κατσιγιάννης- Απίας, Κάκια Παναγιώτου- Ευάνδρα, Φοίβος Ταξιάρχης- Κνίβας, Ιάκωβος Ψαρράς- Θεοφάνης, Πέρης Παναγιωτόπουλος- Α΄Αγγελιοφόρς, Σπύρος Ολύμπιος- Β΄Αγγελιοφόρος, Κώστας Καφάσης- ένας Πολίτης.

Επιμέλεια εκπομπής: Μάρα Καλούδη.

Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών

Ναδίνα Φωτεινή Παπαναστασίου

Επιβλέπων: Ευαγγελία Λούβη

Το ιστορικό δράμα στην περίοδο της οθωνικής μοναρχίας

το κείμενο της υπόθεσης είναι στις σελ. 120-130

Οι πρόσφυγες Κωνσταντίνου Α. Τρυπάνη

Όταν γείρει προς τη δύση η ζωή, η μνήμη γυρίζει στα νεανικά χρόνια και μας παρορμά να ζωντανέψουμε και πάλι και να διασώσουμε κάτι από τις συγκλονιστικές εμπειρίες που δοκιμάσαμε τότε. Έτσι κι εμένα οι σκέψεις στράφηκαν στα δοξασμένα και τραγικά χρόνια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, που για την Ελλάδα τελείωσε με την Μικρασιατική καταστροφή του 1922, και έγραψα το θεατρικό έργο "Οι πρόσφυγες" με την ελπίδα να δώσω κάτι από τα γεγονότα και την ατμόσφαιρα της εποχής εκείνης. [...] 

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

19η Μαΐου: Ημέρα Μνήμης της γενοκτονίας των Ποντίων (1916-1922) 350.000 Έλληνες έχασαν την ζωή τους κατά την διάρκεια της γενοκτονίας.

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΜΩΡΑΙΤΙΝΗ - ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΑ

Υπόθεση: Το βράδυ της 14ης Αυγούστου 1909 όλοι οι δρόμοι οδηγούσαν στο Γουδί σε μια μακρινή από την Αθήνα περιοχή όπου βρισκόντουσαν οι εγκαταστάσεις της Φρουράς Αθηνών. Η κατ' άλλους «επανάσταση», για άλλους «κίνημα» που ξεκινούσαν οι στρατιωτικοί δεν ήταν άγνωστο στους πολλούς. Ούτε και στους κυβερνώντες. Σχεδόν το περίμεναν.

Για το ραδιόφωνο

Παίζουν οι ηθοποιοί: Νίκος Τζόγιας, Γιάννης Αργύρης, Γιώργος Μετσόλης, Μανώλης Δεστούνης, Θεόδωρος Δημήτριεφ, Δώρα Βολανάκη, Ματίνα Καρρά, Θεόδωρος Ζηζίκος, Ντίνα Γιαννακού, Γιώργος Παλιός, Νίκος Γαροφάλου, Μιχάλης Μπαλής, Λουκιανός Ροζάν, Χρήστος Δοξαράς, Γιάννης Ροζάκης, Γιώργος Κράλης, Δημήτρης Κοντογιάννης  κ.α.

 Λίγα λόγια

Ο ανθυποπλοίαρχος Δεμέστιχας κατευθύνθηκε στο Γουδί επικεφαλής ναυτών και ενόπλων Μακεδονομάχων. Είχε πολεμήσει κι αυτός στη Μακεδονία. Κανείς δεν τον σταμάτησε. Μάλιστα επειδή η κυβέρνηση που περίμενε τις εξελίξεις είχε φέρει τμήματα χωροφυλάκων από την περιφέρεια όταν συναντήθηκε το τμήμα του Δεμέστιχα με τους χωροφύλακες οι τελευταίοι προτίμησαν να κοιτάξουν αλλού!

Άλλο τμήμα χωροφυλακής στην πλατεία Ρηγίλλης πήγε να σταματήσει ενόπλους, αλλά ο επικεφαλής τους δείχνει ένα χαρτί του Χατζημιχάλη που έγραφε: «Θα αντιταχθείτε εις τον στρατόν;». Ο υπομοίραρχος Διοσκουρίδης όχι μόνο δεν τους εμποδίζει, αλλά λέει: «Συντασσόμεθα. Αναμένομεν διαταγάς»

Ο αρχηγός του κινήματος Νίκος Ζορμπάς με τον λογαγό Φικιώρη περνούν από την εφορία υλικού στην οποίο ήταν επικεφαλής ο Ζορμπάς και δίνει διαταγή να φορτωθούν σε κάρα τουφέκια και φυσίγγια που πήραν το δρόμο για το Γουδί. Κι εδώ δεν υπήρξε αντίδραση.

Οι τελευταίοι ξενύχτες – μιλάμε για δύο τα ξημερώματα – βλέπουν τα ένοπλα τμήματα και τα χειροκροτούν. Αντίσταση πουθενά. Η σχεδόν πουθενά.

Στο Νοσοκομείο Συγγρού ο διοικητής του Ζαφειρόπουλος επικοινωνεί με τον πρωθυπουργό Δημήτρη Ράλλη.

- Να τους χτυπήσεις» τον διατάζει στο τηλέφωνο
- Θέλω έγγραφη διαταγή του υπουργού
- Θα την έχεις αμέσως. Είναι δίπλα μου ο υπουργός. Κύριε Μανουσογιαννάκη συντάξατε και υπογράψατε τη διαταγή.
- Όχι κύριε Πρόεδρε, δεν υπογράφω διαταγή αδελφοκτόνου αιματοχυσίας, απαντά μεγαλόφωνα και κοντά στο ακουστικό ο Μανουσογιαννάκης για να τον ακούσει κι ο Ζαφειρόπουλος.
- Τότε παραιτηθείτε, ουρλιάζει ο Ράλλης.
- Πολύ ευχαρίστως. Καληνύχτα σας του λέει κι ακούγεται η πόρτα που χτυπά δυνατά πίσω του.
Μετά απ' όλα αυτά πώς να μην επικρατήσει το κίνημα;

Στο Γουδί είχαν συγκεντρωθεί 449 αξιωματικοί, 2.546 στρατιώτες και ναύτες και 67 χωροφύλακες του αντιμοίραρχου Σπυρομήλιου. Είχαν μαζί τους και 22 πυροβόλα.

Πρωθυπουργός τότε ήταν ο Δημήτρης Ράλλης, αγγλόφιλος ο οποίος μερικές εβδομάδες νωρίτερα είχε διαδεχτεί τον γερμανόφιλο Γεώργιο Θεοτόκη.

Η κυβέρνηση, αλλά και το παλάτι, ο βασιλιάς Γεώργιος Α', θορυβήθηκαν. Έστειλαν στο Γουδί τον δήμαρχο Αθηναίων Σπύρο Μερκούρη και τον προσωπάρχη του υπουργείου Στρατιωτικών Αναστάσιο Παπούλια, για να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με τους στασιαστές.

- Παραίτηση της κυβέρνησης
- Αμνήστευση των αξιωματικών για το κίνημά τους
Αυτές ήταν οι δύο πρώτες απαιτήσεις. Η δύναμη που είχε συγκεντρωθεί στο Γουδί για τα δεδομένα της εποχής ήταν τεράστια.
Ο κόσμος δέχτηκε με ευχαρίστηση τη παρέμβαση του στρατού. Έτσι κι αλλιώς μέχρι τότε οι εθνικές ταπεινώσεις διαδέχονταν η μία την άλλη.

Η παραίτηση Ράλλη

Ο πρωθυπουργός Δημήτρης Ράλλης δεν μπορούσε παρά να παραιτηθεί. Δεν είχε τα μέσα να αντιμετωπίσει το κίνημα. Στις 16 Αυγούστου σχηματίστηκε κυβέρνηση υπό τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Η πρώτη της ενέργεια ήταν να αμνηστεύσει τους κινηματίες.

Η δεύτερη να δώσει τα στρατιωτικά υπουργεία σε μέλη του «Στρατιωτικού Συνδέσμου» που είχε οργανώσει το Κίνημα. Ο συνταγματάρχης Λαπαθιώτης ορκίστηκε υπουργός Στρατιωτικών και ο πλοίαρχος Δαμιανός αντίστοιχα Ναυτικών.

Δέκα μέρες μετά απομακρυνόνταν από το στράτευμα ο Διάδοχος Κωνσταντίνος και οι πρίγκιπες Νικόλαος,  Χριστόφορος, Ανδρέας, Γεώργιος. Το κίνημα λοιπόν είχε επικρατήσει πλήρως και είχε επιβάλει απόψεις που δεν θα τολμούσε να επιβάλει καμία κυβέρνηση.

Τι ήταν όμως οι αξιωματικοί που πήραν τα όπλα κι ανέτρεψαν τη κυβέρνηση; Κατ' αρχήν δεν ήταν μία η συνωμοτική ομάδα. Ήταν δύο.

Ο «Στρατιωτικός Σύνδεσμος» που αποτελούσαν οι ανώτεροι αξιωματικοί και είχε αρχηγό το Νίκο Ζορμπά και ο «Σύνδεσμος Υπαξιωματικών» που ήταν ο πιο δραστήριος με αρχηγό τον ταγματάρχη Γεώργιο Καραϊσκάκη, εγγονό του οπλαρχηγού του '21 και βουλευτή Καρδίτσας (τότε δεν υπήρχε ασυμβίβαστο).

Οι υπαξιωματικοί ήταν πιο δραστήριοι και ζητούσαν ριζικές αλλαγές στη χώρα σε αντίθεση με τους αξιωματικούς που ήσαν πιο επιφυλακτικοί.

Επανάσταση ή Κίνημα;

Με τη ψυχρή λογική ήταν κίνημα. Δυνάμεις του στρατού επέβαλαν την άποψή τους στην κυβέρνηση. Μόνο που το κίνημα αγκαλιάστηκε από τον κόσμο που ενώθηκε με τον στρατό. Το κίνημα γρήγορα έγινε επανάσταση. Στην ουσία το 1909 με τη βοήθεια του στρατού και τη έλευση αργότερα του Ελευθερίου Βενιζέλου η αστική τάξη βγαίνει στο προσκήνιο και διεκδικεί ρόλο πρωταγωνιστικό.

Η Ελλάδα τρέχει να προλάβει το τρένο της Ευρώπης. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, ο διπλασιασμός του κράτους έγιναν την εξήγησή τους σε αυτά που έγιναν το βράδυ της 15ης Αυγούστου 1909. Η πολιτική ζωή είχε φθάσει σε αδιέξοδο.

Δύο κόμματα, το γερμανόφιλο του Γεωργίου Θεοτόκη και το Αγγλόφιλο του Δημητρίου Ράλλη εναλλασσόντουσαν στην εξουσία. Συνήθως η αποτυχία του ενός έφερνε το άλλο στην εξουσία μέχρι τη δική του αποτυχία.

Το Κρητικό ζήτημα ήταν στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Οι κρητικοί ήθελαν την πολυπόθητη ένωση με την Ελλάδα, αλλά η τελευταία δεν μπορούσε να τα βάλει με τις Μεγάλες Δυνάμεις.

Οι κυβερνήσεις διακρίνονταν πέρα από την υποτακτικότητα στις Μεγάλες Δυνάμεις κι ένα τρόμο απέναντι στη Τουρκία. Είχε προηγηθεί το φιάσκο με τον πόλεμο του 1897, ενώ από τότε είχε μεσολαβήσει και η επανάσταση των νεοτούρκων (1908) που ενέπνευσε πολλούς Έλληνες αξιωματικούς.

Το πρόβλημα με την Ελλάδα ήταν ότι το κράτος ήταν μικρό, αλλά το έθνος μεγάλο. Οι Έλληνες εκτός Ελλάδος ήταν σαφώς περισσότεροι από τους εντός. Κι υπέφεραν. Ήδη στη Μακεδονία είχε ξεκινήσει η Βουλγαρική πολιτική της ενσωμάτωσης των πληθυσμών. Παρά την αποτυχημένη εξέγερση των Βουλγάρων της Μακεδονίας ανήμερα του Αη Ηλία (20 Ιουλίου 1903) οι εκπρόσωποι των Ρώσων στα Βαλκάνια έδειχναν να είναι το πρώτο φαβορί να καταλάβουν την περιοχή από μία Οθωμανική Αυτοκρατορία που κρατιόταν όρθια με τεχνητές αναπνοές.

Η Αυστροουγγαρία πάλι δεν έκρυβε τις φιλοδοξίες της μετά τη Βοσνία και τη Ερζεγοβίνη να προεκτείνει τις διεκδικήσεις της σε βάρος της Τουρκίας φθάνοντας μέχρι τη Θεσσαλονίκη.

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον κάθε κυβέρνηση που σέβεται τον εαυτό της θα έπρεπε να ενισχύσει το στρατό.

Όμως οι κυβερνήσεις που ανέβαιναν και κατέβαιναν από την εξουσία δεν μπορούσαν να αντιταχθούν στην Αγγλία που ζητούσε ηρεμία και ήθελε να κρατήσει ζωντανή την… ημιθανή Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Γιατί; Μα αν κατέρρεε η Αυτοκρατορία οι Ρώσοι θα έβγαιναν στο Αιγαίου. Θα έπαιρναν τα Στενά. Παράλληλα ο αστικός κόσμος εδώ στην Ελλάδα ήθελε δικαιώματα.

Μια νέα τάξη είχε ξεπηδήσει στις αρχές του 20ου αιώνα. Έμποροι, επιστήμονες διεκδικούσαν τη θέση τους στην κοινωνία. Και φυσικά στη νομή της εξουσίας. Όλοι ήθελαν κάτι καινούργιο που θα τους εκφράζει.

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΦΩΚΑΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΜΕΝΗ ΠΡΟΒΕΛΕΓΓΙΟΥ

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΦΩΚΑΣ - Τραγωδία εις πέντε πράξεις.

Υπόθεση της τραγωδίας είναι η δραματική ζωή του μεγάλου στρατηγού Νικηφόρου Φωκά, που μετά την ανάκτηση της Κρήτης από τους Σαρακηνούς παρασύρεται από τα θέλγητρα της αυτοκράτειρας Θεοφανούς και γίνεται σύζυγος της και αυτοκράτωρ.

Πείθεται όμως από το φίλο του μοναχό Αθανάσιο να παραδώσει το θρόνο στον ανήλικο διάδοχο του Ρωμανού Βασίλειο, τον κατόπιν ένδοξο Βουλγαροκτόνο, και να αποσυρθεί στο Άγον Όρος. Δυστυχώς δεν προφταίνει να εκτελέσει την απόφαση του, γιατί δολοφονείται από τον Ιωάννη Τσιμισκή. 

Παίζουν οι ηθοποιοί: Μάρθα Βούρτση, Ματίνα Καρρά, Ελένη Νενεδάκη, Ελένη Μαυρομμάτη, Μάκης Ρευματάς, Σπύρος Μπιμπίλας, Γιάννης Λαμπρόπουλος, Αλέξης Σταυράκης, Κώστας Κοκκάκης, Λευτέρης Ελευθεριάδης, Δημήτρης Κοντογιάννης, Γιώργος Βουτσίνος Γιώργος Μάζης, Δημήτρης Παπαγιάννης. 

Νικηφόρος Φωκάς ο Χρήστος Πάρλας 

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Άγγελος Φορτούνας 
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Άκης Λυμούρης 
ΡΥΘΜΙΣΗ ΗΧΟΥ Θοδωρής Σφέτσας 
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΗΧΩΝ Δόμνα Ακατογλίδου -Στεφάνου 
ΠΑΡΑΓΩΓΗ Βίκυ Μουνδρέα 
Επιμέλεια : Μάρα Καλούδη 

Το έργο μεταδόθηκε σε 4 συνέχειες από την "Μικρή Αυλαία"


ΑΡΙΣΤΟΜΕΝΗΣ ΠΡΟΒΕΛΛΕΓΓΙΟΣ (1850-1936)

Ο Αριστομένης Προβελέγγιος γεννήθηκε στη Σίφνο και σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή της Αθήνας, καθώς και στα πανεπιστήμια του Μονάχου, της Λειψίας και της Ιένας, όπου αναγορεύτηκε και διδάκτωρ Φιλολογίας και Ιστορίας της Τέχνης. Διετέλεσε γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών (1891-1892) και βουλευτής Μήλου από το 1899 ως το 1905. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έζησε αποσυρμένος στη γενέτειρά του. Το 1926 εκλέχτηκε πρόσεδρο μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Τα λογοτεχνικά είδη με τα οποία ασχολήθηκε είναι η ποίηση και το θέατρο. Τα ποιήματά του είναι λυρικά και επικολυρικά. Κατά τη διάρκεια των αθηναϊκών σπουδών του βραβεύτηκε στον ποιητικό διαγωνισμό του Πανεπιστημίου Αθηνών (1871) με το ποίημα Θησεύς και δημοσίευσε ποιήματα σε λογοτεχνικά περιοδικά και ημερολόγια. Ακολούθησαν δυο ακόμη συλλογές του στην Αθήνα, που συναποτελούν μαζί με τον Θησέα την επικολυρική φάση της ποίησής του. Το 1881 επέστρεψε από τη Γερμανία στην Αθήνα. Από το 1898 ξεκινά τυπικά η δεύτερη φάση της ποίησής του, με πρώτο σταθμό τη συλλογή Παλαιά και νέα, όπου εισήγαγε μια νέα γλωσσική έκφραση, μείγμα καθαρεύουσας και δημοτικής, καθώς και μια λυρικότερη θεματολογία. Ως ορόσημο στην αλλαγή των γλωσσικών του πεποιθήσεων θεωρήθηκε η επαφή του με το Νικόλαο Πολίτη και τον Εμμανουήλ Ροΐδη στα 1890 στην επιτροπή του Φιλαδέλφειου διαγωνισμού, όπου ο Προβελέγγιος ήταν επίσης μέλος. Για το θέατρο έγραψε δράματα και τραγωδίες, νεοκλασικιστικής τεχνοτροπίας. Από τα θεατρικά του έργα παραστάθηκαν ο Ρήγας η Φαίδρα η Ιόλη και η Επιστροφή του ασώτου ενώ ο Νικηφόρος Φωκάς βραβεύτηκε το 1915 στον Αβερώφειο διαγωνισμό. Το 1888 μετέφρασε το Faust του Goethe και το 1902 τη μελέτη του Lessing Λαοκόων ή περί των ορίων της ζωγραφικής και της ποίησης, και τα δύο σε γλώσσα καθαρεύουσα. Ο Προβελέγγιος έγραψε στην εκπνοή της Α΄ Αθηναϊκής Σχολής και στις αρχές της Νέας Αθηναϊκής Σχολής. Ο Παλαμάς υποστήριξε πως στο πρόσωπό του αντικατοπτρίστηκε η μετάβαση της ελληνικής λογοτεχνίας από το γερμανικό νεοκλασικισμό στον ελληνικό πραγματισμό. Κατά τη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων έγραψε επίσης θουρίους και πατριωτικά ποιήματα. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Αριστομένη Προβελέγγιου βλ. Άγρας Τέλλος, «Προβελέγγιος Αριστομένης», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια20. Αθήνα, Πυρσός, 1932 (τώρα και στον τόμο Τέλλος Άγρας, Κριτικά Τόμος δεύτερος· Ποιητικά πρόσωπα και κείμενα· Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Στεργιόπουλος, σ.260-264. Αθήνα, Ερμής, 1981), Αργυρίου Αλεξ., «Προβελέγγιος Αριστομένης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό8. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1988, Κανακάρης Αντώνης, «Προβελέγγιος Αριστομένης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας11. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. και Μερακλής Μ.Γ., «Αριστομένης Προβελέγγιος», Η ελληνική ποίηση· Ρομαντικοί – Εποχή του Παλαμά - Μεταπαλαμικοί· Ανθολογία – Γραμματολογία, σ.172-175. Αθήνα, Σοκόλης, 1977.

ΚΟΡΙΟΛΑΝΟΣ ΤΟΥ ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ

Έργο γραμμένο το 1606-1607, εντάσσεται στα λεγόμενα «ρωμαϊκά» έργα του Σαίξπηρ, μαζί με τα Ιούλιος Καίσαρας,Τίτος Ανδρόνικος, Αντώνιος και Κλεοπάτρα. Η πλοκή του υφαίνεται με κύριο υλικό την υπερηφάνεια που αγγίζει τα όρια της έπαρσης. Ο Γαίος Μάρκιος Κοριολανός, γενναίος στρατηγός των Ρωμαίων, έρχεται σε σύγκρουση με τους συμπατριώτες του, αυτό το «πολυκέφαλο πλήθος» αλλά και με τη ρωμαϊκή Σύγκλητο και καταλήγει να ζητήσει τη βοήθεια του Αουφίδιου, στρατηγού των Βόλσκων, εχθρών των Ρωμαίων. Το τέλος του έργου και η δολοφονία του ήρωα Κοριολανού από συνωμότες καταδεικνύει για άλλη μια φορά την αποστροφή του Σαίξπηρ για το ανώνυμο πλήθος, αυτή την «πρόστυχη μάζα» όπως λέει ο ίδιος.

Η σχέση λαού-εξουσίας, αλλά και λαού-ηγέτη αναλύονται εδώ πιο πολύ απ' οποιοδήποτε έργο του μεγάλου δραματουργού, ενώ ταυτόχρονα λυρικές διηγήσεις και σοφοί μονόλογοι συμπληρώνουν ψηφίδα την ψηφίδα το ρωμαϊκό μωσαϊκό που δεν είναι πολύ διαφορετικό απ' αυτό της κοινωνίας στην Ελισαβετιανή εποχή.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Γρηγόρης Βαλτινός, Βάσος Ανδρονίδης, Νίκος Γαροφάλλου, Κάκια Ιγερινού, Νεφέλη Ορφανού, Βασίλης Καίλας, , Κώστας Κοκκάκης, Γιώργος Μοσχίδης, Κώστας Κοντογιάννης, Γιώργος Μπαγιώκης, Παναγιώτης Ζαγανιάρης, Βλάσης Ζώτης, Γιάννης Θωμαίδης, Νίκος Παπαδόπουλος, Ντίνος Σούτης, Μάριος Τζανακάκης, Σίμος Χριστοδούλου 

Κοριολανός ο Νικήτας Τσακίρογλου  - Βολούμνια η Ελένη Χατζηαργύρη 

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Γιώργος Θεοδοσιάδης
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Βασίλης Ρώτας
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ολυμπία Κυριακάκη-Λουκίσα
ΡΥΘΜΙΣΗ ΗΧΟΥ Δημήτρης Πουλόπουλος
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΗΧΩΝ Δόμνα Ακατογλίδου-Στεφάνου
ΠΑΡΑΓΩΓΗ Βίκυ Μουνδρέα
Επιμέλεια : Μάρα Καλούδη 

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΑΙ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΤΟΥ ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ

Το έργο αυτό ο Σαίξπηρ το έγραψε το 1607 ή στις αρχές του 1608 και για οδηγό του είχε τον Πλούταρχο, τον οποίο ακολουθεί πιστά. Η υπόθεση του εκτυλίσσεται στη Ρώμη και στην Αλεξάνδρεια, και ανήκει στα «Ρωμαϊκά έργα» του ποιητή, μαζί με τον «Ιούλιο Καίσαρα» και τον «Κοριολανό». Οι δύο τραγικοί ήρωές του και εραστές δεν είναι παιδιά στην πρώτη τους νεότητα, όπως ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα, αλλά ώριμοι που ζουν ένα πάθος γεμάτο δύναμη και γενναιότητα ψυχής.

Ο Σαίξπηρ δικαιώνει τον έρωτά τους αυτό δείχνοντας την αφοσίωση των ερωτευμένων, που φτάνει ως το θάνατο: το τέλος της τραγωδίας του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας είναι ο θρίαμβος δύο ανθρώπων που παθιάζονται τόσο, ώστε συγχωρούν βασικότατα λάθη ο ένας του άλλου. Παράλληλα, στο έργο φαίνεται καθαρά το πολιτικό μήνυμα: η ευθύνη εκείνων που κυβερνούν και η αφροσύνη τους όταν καταλαμβάνονται από προσωπικές αδυναμίες.

ΚΕΙΜΕΝΟ

Για το ραδιόφωνο ηχογράφηση 1966

 ΗΘΟΠΟΙΟΙ  Λυκούργος Καλλέργης, Γιώργος Μοσχίδης, Κάκια Παναγιώτου, Μάκης Ρευματάς, Άρης Βλαχόπουλος, Νίκος Γαροφάλλου, Νίκος Δενδρινός, Μανώλης Δεστούνης, Λάμπρος Κοτσίρης, Βασίλης Κανάκης, Κώστας Καστανάς, Γιάννης Κανδήλας, Στέλιος Λιονάκης, Βασίλης Μαυρομμάτης, Γιώργος Μετσώλης, Δέσποινα Νικολαίδου, Σπύρος Ολύμπιος, Βαγγέλης Πρωτοπαπάς, Πόπη Παπαδάκη, Βίκτωρ Παγουλάτος, Βασίλης Παπανίκας, Νίκος Παπαναστασίου, Τάσος Παπαδάκης, Λουκιανός Ροζάν, Θόδωρος Σαρρής, Γιώργος Χριστόπουλος, Άγγελος Γιαννούλης

Αντώνιος ο Θάνος Κωτσόπουλος - Κλεοπάτρα η Άννα Συνοδινού

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Γιώργος Θεοδοσιάδης - ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ  Βασίλης Ρώτας

ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ιφιγένεια Ευθυμιάτου
ΡΥΘΜΙΣΗ ΗΧΟΥ Βασίλης Καρράς -ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΗΧΩΝ Άρτεμις Τροίζου
ΜΟΝΤΑΖ Σπύρος Καβακόπουλος
ΠΑΡΑΓΩΓΗ Βίκυ Μουνδρέα

Ο ΛΩΡΕΝΣ ΤΗΣ ΑΡΑΒΙΑΣ του Τέρενς Ράντιγκαν

Αγαπητοί φίλοι καλησπέρα σας! Ήταν πραγματικά μεγάλη η έκπληξή μου, όταν εντόπισα στο αρχείο που μας πρόσφερε ο  Γ. Χ από Θεσσαλονίκη- ανάμεσα σε πλήθος θεατρικών έργων - τον Λόρενς της Αραβίας. Μα η τόσο γνωστή και πολυβραβευμένη ταινία έχει υπάρξει και ως θεατρικό έργο; Αναρωτήθηκα. Μάλιστα  το έχει γράψει ο πολύ σημαντικός Άγγλος θεατρικός συγγραφέας Τέρενς Ράτιγκαν, γνωστός σε εμάς από άλλα έργα (ΕΔΩ).

T.E. Laurence

Ο Τόμας Έντουαρντ Λόρενς(υπαρκτό πρόσωπο), που έμεινε γνωστός ως Λόρενς της Αραβίας, ήταν Εγγλέζος αξιωματικός την εποχή του Ά Παγκοσμίου Πολέμου.Υπήρξε ένα πρόσωπο στο μεταίχμιο δύο κόσμων, που κατάφερε να συνεγείρει το Αραβικό Έθνος, να του δώσει ενιαίο όραμα, κοινή συνείδηση και να το εξωθήσει να εκδηλωθεί σαν σύμμαχος των αντιγερμανικών δυνάμεων. Αυτό έφερε σαν αποτέλεσμα να μεταβληθεί ο πολιτικός χάρτης ολόκληρης της περιοχής. Ο Λόρενς με τη δράση του στα πεδία των μαχών (θυμηθείτε τη γνωστή ομότιτλη ταινία) πέρασε στα όρια του θρύλου. Παρ' όλα αυτά δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι ο Λόρενς ήταν μια πολυσχιδής προσωπικότητα:  ικανότατος αρχαιολόγος, διπλωμάτης, ιστοριοδίφης, συγγραφέας και εμψυχωτής των λαών.
Αγαπητοί φίλοι, πόσο εύκολο είναι ξεφορτωθούμε την ισχυρή εντύπωση που οι εικόνες και οι σκηνές της ταινίας έχουν εγκαταστήσει στη μνήμη μας, δεν το γνωρίζω. Ωστόσο αυτό που όλοι οι ραδιοθεατρόφιλοι έχουμε ως εμπειρία, είναι ότι εκπαιδευμένοι πλέον ως ακροατές και αφημένοι στη μαγική πένα του Ράτιγκαν, χωρίς αμφιβολία θα απολαύσουμε το έργο σκηνοθετώντας ο καθένας για τον εαυτό του.
                                                 ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΑΚΡΟΑΣΗ!

Η ηχογράφηση για το ραδιόφωνο έγινε το 1977 για την εκπομπή από το Ελληνικό και Ξένο Δραματολόγιο. Παίζουν με τη σειρά που θα ακουστούν οι ηθοποιοί: Μαρία Βούλγαρη, Νίκος Δενδρινός, Βασίλης Πλατάκης, Νίκος Σκιαδάς, Χρήστος Πάρλας( Λόρενς της Αραβίας), Γιώργος Βουτσίνος, Γιώργος Σταμάτης, Τρύφων Καρατζάς, Θόδωρος Κατσαδράμης, Γιώργος Κωσταντής, Δημήτρης Ποταμίτης, Γιώργος Βελέτζας, Βασίληε Μαυρομάτης, Γιάννης Σαβαΐδης, Κώστας Αρζόγλου, Γιάννης Παπαϊωάννου, Χρήστος Δαχτυλίδης, Δημήτρης Κοντογιάννης, Γιώργος Γεωγλερής, Γιάννης Σμυρναίος, Δημήτρης Νικολαΐδης.
Η μετάφραση και η ραδιοφωνική διασκευή είναι της Ντόρας Βολανάκη.
Η ραδιοσκηνοθεσία είναι του Δημήτρη Νικολαΐδη
Το ηχητικό αρχείο προέρχεται από τη συλλογή του Γ.Χ από Θεσ/κη, τον οποίο ευχαριστούμε και με αυτήν την ευκαιρία θερμά