Η ΦΑΛΑΚΡΗ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΡΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΕΣΚΟ

Ο Ευγένιος Ιονέσκο έγραψε το έργο το 1948. Έμπνευση για τη συγγραφή του στάθηκε η προσπάθεια του να μάθει αγγλικά άνευ διδασκάλου, με τη βοήθεια ειδικών κασετών. Οι ακαταλαβίστικες φράσεις ήταν η βάση για το πρώτο του έργο.

Στο έργο δεν υπάρχει καμιά φαλακρή τραγουδίστρια. Αυτό που υπάρχει είναι η έντονη διάθεση του Ιονέσκο να σατιρίσει την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, δείχνοντας τη ματαιότητα της μετριότητας. Χρησιμοποιώντας κοινοτοπίες και πομπώδης φράσεις στην καθημερινή τους ζωή για να συνεννοηθούν μεταξύ τους, οι ένοικοι ενός σπιτιού το μόνο που καταφέρνουν είναι το ακριβώς αντίθετο: να μην επικοινωνούν καθόλου.

Με τη Φαλακρή Τραγουδίστρια ο Ιονέσκο θεωρούσε ότι είχε γράψει την απόλυτη τραγωδία. Κι όμως, όπου παιζόταν το έργο, το κοινό έπεφτε κάτω από τα γέλια. Ο Ιονέσκο αρχικά αντέδρασε, αλλά τελικά συναίνεσε λέγοντας: "Από τη στιγμή που το κωμικό είναι η διαίσθηση του παραλόγου, τότε, κατ' εμένα, το κωμικό είναι πολύ πιο κοντά στην απελπισία παρά το τραγικό".

Η Φαλακρή Τραγουδίστρια δίχασε κριτικούς και κοινό, όταν πρωτοπαίχτηκε. Ο τύπος της εποχής χαρακτήρισε τον συγγραφέα και το θίασο του σκηνοθέτη Νικολά Μπατάιγ, απατεώνες. Όμως, το ίδιο το έργο που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στην εποχή του, τελικά αποτέλεσε σταθμό για το θέατρο της πρωτοπορίας και σήμερα θεωρείται κλασικό.

Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι το έργο του Ιονέσκο επηρέασε μεγάλες θεατρικές ομάδες, όπως οι Monty Pythons και σημαντικούς σκηνοθέτες όπως ο Mel Brooks, ο Μπουνιουέλ κ.α.

Σε φιλοσοφικό επίπεδο, η Φαλακρή Τραγουδίστρια βασίζεται πάνω στη σκέψη των υπαρξιστών διανοούμενων της εποχής και με αυτή την πλούσια σε συμβολισμούς κωμωδία, ο Ιονέσκο επιτίθεται σ' ένα κόσμο που έχει χάσει τη μεταφυσική του διάσταση, κάνοντας έκκληση, μέσα από την παρωδία και το χλευασμό της απολιθωμένης γλώσσας, για την αποκατάσταση μιας ποιητικής αντίληψης για τη ζωή.

Σήμερα, στην εποχή της επικοινωνίας, η Φαλακρή Τραγουδίστρια δεν είναι μια παράλογη περιπέτεια. Είναι η καθημερινότητα της μικροαστικής κοινωνίας μας, όπου η ακατάσχετη φλυαρία κινδυνεύει να καταβάλει τη σκέψη!

Παίζουν οι ηθοποιοί: Νίκος Γαροφάλλου, Αλίκη Αλεξανδράκη, Σοφοκλής Πέπας, Παγώνη, Ματίνα Καρρά, Κώστας Κοντογιάννης.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Μάχη Σειράκου, Βλαδίμηρος Καυκαρίδης, Πίτσα Αντωνιάδου, Ανδρέας Μαραγκός, Έλλη Κυριακίδου, Φώτος Φωτειάδης.

Ο Ευγένιος Ιονέσκο και το Θέατρο του Παραλόγου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας εμφανίστηκε στο χώρο του θεάτρου το 1950 με τη "Φαλακρή Τραγουδίστρια", την εποχή που το θέατρο του παραλόγου διέτρεχε την λαμπρότερη περίοδό του. Ο συνδυασμός του έργου των ντανταϊστών, του Νικολάι Γκόγκολ και του Μπέρτολ Μπρεχτ ή των σουρεαλιστών και του Σαλβαδόρ Νταλί, καθώς και των υπαρξιακών θεωριών του Σαρτρ και του Καμύ, δημιούργησε ένας είδος θεάτρου που συνοψίζεται στα λόγια του Ιονέσκο "όταν ο άνθρωπος χάνεται στον κόσμο, οι πράξεις του γίνονται παράλογες και άχρηστες".

Αρχικά, ασχολήθηκε περισσότερο με μονόπρακτα έργα, στα οποία ουσιαστικά ανέπτυσσε περαιτέρω τις "παράλογες" ιδέες της "Φαλακρής Τραγουδίστριας". Στη συνέχεια, προχώρησε και στη συγγραφή ολοκληρωμένων θεατρικών έργων, προσπάθεια που αρχικά δεν καρποφόρησε, μέχρι το 1962 που έγραψε το "Ο Βασιλιάς Πεθαίνει."

 

ΜΑΚΜΠΕΤ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΙΟΝΕΣΚΟ

                                      macbett eugene ionesco

Υπόθεση: Υπάρχει περίπτωση ποτέ ο ηγέτης κάποιας χώρας να εμπιστευτεί τους κατώτερους – αυλικούς – κόλακές του; Για τον Ευγένιο Ιονέσκο η απάντηση είναι ένα ξεκάθαρο όχι.

Έχοντας αυτό ακριβώς ως σημείο εκκίνησης, εξαπέλυσε την τελευταία ανηλεή σάτιρά του κατά της εξουσίας. Με τον εξουσιαζόμενο να γίνεται εξουσιαστής, αφού εκθρονίσει και ‘τερματίσει’ τον προηγούμενο ‘ένοικο' της καρέκλας. Και τον ‘φίλο’ να μετατρέπεται σε δήμιο, είτε για να αρπάξει την εξουσία από τον ‘φίλο’ του, είτε για να σώσει την ίδια του την ζωή – την οποία ο πρώην ‘φίλος’ αποφάσισε να του αφαιρέσει, φοβούμενος για την δική του.

Ο Μακμπέτ είναι έργο της τελευταίας και πιο ώριμης περιόδου του συγγραφέα, γραμμένο το 1972, που αποτελεί τον καρπό της ανατρεπτικής ματιάς του Ιονέσκο, στο αριστούργημα του Σαίξπηρ. Με αφορμή τον «Μακπέθ» του Ελισαβετιανού ποιητή, ο Ιονέσκο βρίσκει την ευκαιρία να εξαπολύσει έναν ανελέητο πόλεμο σε κάθε μορφής εξουσία, χρησιμοποιώντας φυσικά όλα τα “όπλα” που του παρέχει το θέατρο του παραλόγου, του οποίου υπήρξε ηγετική μορφή, με κυριότερο αυτό της κωμωδίας.

Θα ‘λεγε κανείς ότι ο Ιονέσκο σε αυτό το έργο, βρίσκεται κάτω από ένα ιδιόμορφο "αναρχικό" ξέσπασμα, καθώς δεν αφήνει κανένα περιθώριο για «καλή» εξουσία και καταδικάζει συλλήβδην κάθε μορφή πολιτεύματος, αφού κατά τον συγγραφέα, κάθε πολιτική θεωρία, «πρακτικοποιείται» από ανθρώπους, οι οποίοι φυσικά, μεθυσμένοι από το κρασί της εξουσίας, οδηγούν και τις καλύτερες και δικαιότερες από αυτές τις θεωρίες, στην πλήρη αποτυχία.

Το έργο παίχτηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο Studio Μαυρομιχάλη από το θεατρικό οργανισμό «Νέος Λόγος» σε σκηνοθεσία Φώτη Μακρή.

Για το ραδιόφωνο

Παίζουν οι ηθοποιοί: Μιχάλης Μητρούσης, Θόδωρος Βογιατζής, Σπύρος Κωνσταντόπουλος, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Δημήτρης Πιατάς, Στάθης Βούτος, Σοφοκλής Πέππας, Ρένη Πιτακή, Όλγα Δαμάνη, Νίκος Αλεξίου, Βασίλης Χαλακατεβάκης, Μανώλης Γιούργος.

Ο Ευγένιος Ιονέσκο γεννήθηκε στη Σλάτινα της Ρουμανίας το 1909 από Ρουμάνο πατέρα και Γαλλίδα μητέρα. Τo 1942 εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Γαλλία. Τα πρώτα του έργα Η φαλακρή τραγουδίστρια (1950),Το μάθημα (1951), Οι καρέκλες (1953), Αμέντε η πώς να το ξεφορτωθούμε (1954), Ο Ζακ ή Η υποταγή (1955) σηματοδοτούν την εμφάνιση του Θεάτρου του Παραλόγου. Απαλλαγμένα από όλα τα τεχνάσματα της ψυχολογίας και της θεατρικότητας, χαρακτηρίζονται προκλητικά, κριτικά, επαναστατικά. Οι θεατρικοί κώδικες καταστρατηγούνται, η αριστοτελική λογική ανατρέπεται, η επικοινωνιακή δύναμη της γλώσσας αμφισβητείται με αποτέλεσμα να επικρατεί ασάφεια και πολλαπλότητα ερμηνειών. Στα έργα αυτά αφθονούν τα λεκτικά παιχνίδια, ο ξέφρενος ρυθμός και το γκροτέσκο, τα οποία υποκρύπτουν τις αδυναμίες του ανθρώπου, τα βαθύτερα ένστικτά του, τις αγωνίες του. Από τα κατοπινά έργα του Ιονέσκο, ξεχωρίζουν τα Ο βασιλιάς πεθαίνει (1962), Η δίψα και η πείνα (1965), Το παιχνίδι της σφαγής (1970), όπου επικρατούν μεταφυσικοί προβληματισμοί και απαισιοδοξία. Περισσότερο πολιτικά θεωρούνται έργα του όπως τα Ρινόκερος (1960), Μακμπέτ (1972), με θέματα την αντίσταση στο φανατισμό, το καταστρεπτικό πάθος της εξουσίας αλλά και την αναγκαιότητα ελευθερίας σκέψης και δράσης ως υπέρτατα αγαθά.