ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΡΟΔΟΚΑΝΑΚΗ

Για το ραδιόφωνο

Παίζουν οι ηθοποιοί : Μάκης Πανώριος, Θάνος Καλλιώρας, Μιράντα Ζαφειροπούλου, Σοφία Μυρμιγκίδου, Βασίλης Κανάκης, Αντιγόνη Γλυκοφρύδη, Τάκης Βουλαλάς, Θόδωρος Δημήτριεφ, Λευτέρης, Ελευθεριάδης, Τρύφων Καρατζάς, Νικήτας Τσακίρογλου, Θάνος Αρώνης, Κάκια Παναγιώτου, Χρήστος Πάρλας.

Πλάτων Ροδοκανάκης: Ενας ακμαίος αισθητής πεζογράφος

Του Γεωργίου Τσερεβελάκη, φιλολόγου

Ο Πλάτων Ροδοκανάκης γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1883. Ηταν γιος του δικηγόρου Παναγιώτη Σουλιώτη και της Δέσποινας Ροδοκανάκη. Κύρια βιογραφική πηγή για τον συγγραφέα αποτελεί το αυτοβιογραφικό του ποιητικό αφήγημα “Το φλογισμένο ράσο”. Γόνος αριστοκρατικής και πλούσιας οικογένειας περνά τα παιδικά του χρόνια στη Σμύρνη. Οι αναμνήσεις του από την εποχή εκείνη στοιχειοθετούν το πορτρέτο ενος μοναχικού παιδιού που του προσφέρονται οι καλύτερες κοινωνικές και μορφωτικές προϋποθέσεις. Η στενή σχέση του με τα βιβλία ανάγεται ήδη στην παιδική του ηλικία. Τα πρώτα αναγνώσματά του είναι τα εκκλησιαστικά βιβλία, ένας καθαυτό οδηγός της χριστιανικής αρετής, γρήγορα πάντως τα ενδιαφέροντά του επεκτείνονται και προς την ελληνική και ξένη λογοτεχνία. Γενικά όμως τον ψυχισμό του φανατικού για γράμματα παιδιού διαπερνά κάτι το τραγικό και θλιμμένο. Η υγεία του κλονίζεται και η οικογένειά του αναγκάζεται να διαμείνει επί τριετία στο Κορδελιό της Σμύρνης. Εκεί το φυσικό περιβάλλον τον βοηθά να αναρρώσει, αλλά η θλίψη τον κρατά καθηλωμένο ψυχικά. Αποφασίζει να φύγει από τον στενό κύκλο της οικογένειας με την δικαιολογία της φοίτησης στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Πραγματικά φοιτά εκεί. Αντιμέτωπος όμως εκεί με τις απαγορεύσεις και τις υποχρεώσεις του δόκιμου μοναχού, αποφασίζει να επιστρέψει πάλι στη ζωή του λαϊκού. Στη Σμύρνη δημοσιογραφεί με το ψευδώνυμο Συρανώ. Τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα εγκαθίσταται στην Αθήνα. Στην αρχή εργάστηκε ως υπάλληλος στο βιβλιοπωλείο Ελευθερουδάκης. Στη συνέχεια συνεργάστηκε δημοσιογραφικά με πολλές εφημερίδες γράφοντας κυρίως χρονογραφήματα. Το 1913 διορίστηκε διευθυντής επιδομάτων για τα θύματα πολέμου. Το 1916 προσχώρησε στο κίνημα Εθνικής Αμύνης του Ελ. Βενιζέλου και ανέλαβε την ίδρυση και οργάνωση του Βυζαντινού Μουσείου στη Θεσσαλονίκη. Το 1917 του ανατέθηκε η διεύθυνση του βυζαντινού τμήματος του υπουργείου Παιδείας. Ηταν από τα πρώτα ιδρυτικά μέλη της Εταιρίας Βυζαντινών Σπουδών. Πέθανε στην Αθήνα από φυματίωση, το 1919, σε ηλικία 36 ετών.

Την περίοδο όπου ο συγγραφέας έγραφε για βιοπορισμό, η Ακρόπολις φιλοξένησε τον Φλεβάρη του 1908, “Το φλογισμένο ράσο”. Στην ίδια εφημερίδα είδε το φως της δημοσιότητας “Το βυσσινί τριαντάφυλλο”. Τα δύο αυτά έργα εκδόθηκαν σε βιβλία το 1911 και το 1912 αντίστοιχα.

Το πρώτο βιβλίο του Ροδοκανάκη κυκλοφόρησε το 1908 και ήταν η συλλογή πεζοτράγουδων De Profundis. Βέβαια πρέπει να προστεθούν χρονογραφήματα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις, επιστολές και λοιπά λογοτεχνήματα που δημοσιεύθηκαν στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο τα οποία παραμένουν αθησαύριστα.

Ο Ροδοκανάκης επίσης ασχολήθηκε με το θέατρο. Η παραγωγή του όμως είναι ελάσσονος σημασίας. Τα τρία μονόπρακτά του, “Η θεατρίνα”, “Ο πιερότος”, “Το τσακάλι” παραστάθηκαν το 1912 από το θίασο Κυβέλης αλλά χωρίς επιτυχία. Τα δύο ιστορικά δράματά του, “Ο Αγιος Δημήτριος” και “Η Κλυταιμνήστρα” παραμένουν λησμονημένα.

Τον ενδιαφέρον του Ροδοκανάκη για την βυζαντινή Ιστορία έχει αποτυπωθεί σε δύο βιβλία του. Το 1916 εκδίδει τα “Βυζαντινά πολύπτυχα”. Το βιβλίο αποτελείται από σύντομα χρονογραφήματα που πραγματεύτονται θέματα της βυζαντινής κοινωνικής ζωής. Το ιστοριοδιφικό έργο του συγγραφέα “Η βασίλισσα και αι βυζαντιναί αρχόντισσαι”, δημοσιεύεται μετά τον θάνατό του το 1920.

Ολα τα στοιχεία των έργων του Ροδοκανάκη εντάσσουν τον συγγραφέα στο πεδίο του αισθητισμού. Ολοι οι κριτικοί εγγράφουν τον Ροδοκανάκη στην πιο ακμαία φάση του ελληνικού αισθητισμού. Βασικό θέμα των κριτικών γύρω από τον Ροδοκανάκη υπήρξε ο συσχετισμός του με Ελληνες και ξένους πεζογράφους (Oscar Wilde, Κ. Χρηστομάνο).

Η πλειονότητα των λογοτεχνικών έργων του Ροδοκανάκη απηχεί τις θεωρητικές αντιλήψεις και αναπτύσσει τη θεματολογία του αισθητισμού. Η άποψη ότι τα δημιουργήματα της τέχνης συνιστούν αυτόνομη έκφραση της ομορφιάς οδηγεί στην αντιπαράθεση, ακόμη και στη σύγκρουση, τέχνης και πραγματικότητας. Στη λογοτεχνία το περιεχόμενο υποβαθμίζεται, εξαίρεται η σημασία τη μορφής και επιδιώκεται η γλωσσική εκζήτηση. Η λογοτεχνία έτσι αποδεσμεύεται και καταδικάζει κάθε έννοια διδακτισμού, ηθικής και φιλοσοφίας. Οι θεματικές επιλογές της αισθητιστικής πεζογραφίας είναι συναφείς με την αντίληψή της για τη σχέση της λογοτεχνίας με τη ζωή. Προβάλλεται το εξωτικό, το αποκλίνον στοιχείο, το φανταστικό. Ο Ροδοκανάκης ή αποτολμά μια απόδραση στο παρελθόν, αναπολώντας μέσα στην αχλύ της ωραιοπαθούς και μελαγχολικής διάθεσής του τα παιδικά και νεανικά του χρόνια (Το φλογισμένο ράσο), ή δημιουργεί ένα φανταχτερό διάκοσμο γύρω από τον παράφορο έρωτα δύο νέων που κορυφώνονται και σβήνει με το θάνατό τους (το βυσσινί τριαντάφυλλο). Στη σχέση του αισθητισμού με τη decadence ιχνηλατούνται οι καταβολές της έντονης πεσιμιστικής τάσης του Ροδοκανάκη. Τα κυριότερα γνωρίσματα της συγγραφικής του ταυτότητας θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής: Ωραιολατρεία, αισθησιασμός, ηδονισμός, αριστοκρατηκές κλίσεις και πεποιθήσεις που εκβάλλουν ανυπερθέτως στον νιτσεϊσμό. Πεισιθάνατη διάθεση και εξομολογητική τάση.

Τα έργα μείζονος σημασίας του Ροδοκανάκη τα συνέχει η ενιαία αντίληψη ποιητικής - λυρικής διάθεσης που πηγάζει από τον αισθητισμό. Αρκετά περιγραφικά μέρη από “Το φλογισμένο ράσο” και “Το βυσσινί τριαντάφυλλο”, αν απομονωθούν, μεταδίδουν την αίσθηση πεζών ποιημάτων. Κατά αντίστοιχο τρόπο, κάποια από τα πεζά ποιήματα του συγγραφέα θα μπορούσαν να θεωρηθούν προδρομικές συμπυκνώσεις των αφηγημάτων του.

Χρήσιμο είναι τώρα να επικεντρωθεί η προσοχή στις γλωσσικές επιλογές του συγγραφέα. Η μετάβαση από την “αρμονική και καλαισθητικωτάτη πραγματικώς καθαρεύουσα του De profundis” σε μια συνηθισμένη δημοτική, δεν φανερώνει απλώς την ήπια υιοθέτηση από τον Ροδοκανάκη της γλώσσας που τότε έτεινε να υπερισχύσει στον ελληνικό λογοτεχνικό λόγο. Σημαίνει τη στροφή του από τη “γλώσσα του σχολειού” στη “γλώσα της τέχνης” - τη στροφή από τη γλώσσα της ποιητικής αρμονίας και καλλιέπειας στη γλώσσα της πεζογραφικής παραστατικότητας και πιστότητας.

Ο αφηγηματικός ιστός του “Φλογισμένου ράσου” πλέκεται γύρω από έναν πυρήνα: Ο νεαρός συγγραφέας για να ξεφύγει από τα απειλητικά δίχτυα της προαίσθησης του θανάτου που τον ακολουθεί από τα παιδικά του χρόνια, επιλέγει ως οδό σωτηρίας τη ζωή του ιερωμένου. Μέσα από τις εμπειρίες του όμως από τη Θεολογική σχολή της Χάλκης όπου φοιτά, θα καταλάβει ότι ανήκει στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση. Στο έργο αυτό ο εξομολογούμενος συγγραφέας φανερώνει συχνά ότι πέρασε τον καιρό του στη σχολή σαν περίεργος και δύσθυμος επισκέπτης. Ο Ροδοκανάκης εντοπίζει την προσοχή του στον αρχιτεκτονικό διάκοσμο του μοναστηριού ή και στον διονυσιασμό και στην καταπιεσμένη σεξουαλικότητα των καλογήρων. Το “Φλογισμένο ράσο” μας αποζημιώνει με τον περίτεχνο γλωσσικό διάκοσμό του, έναν λόγο βασισμένο στην καλλονή της λογοτεχνικής γλώσσας, σύμφωνα πάντα με το αισθητιστικό όραμα του συγγραφέα.

Το “βυσσινί τριαντάφυλλο” χωρίζεται σε τρία μέρη. Εχει ως θέμα την ερωτική ιστορία του νεαρού ζωγράφου Γιώργου και της Βέρας. Στο πρώτο μέρος του διηγήματος, μέσα από τις σκόρπιες αισθαντικές ημερολογιακές εγγραφές του Γιώργου, που καλύπτουν τη διάρκεια ενός χρόνου, ο αναγνώστης συνενώνει τα διάσπαρτα στοιχεία της πλοκής η οποία υφαίνεται γύρω από τον σφοδρό, αλλά και πλατωνικό ερωτικό αίσθημα των δύο νέων. Στο δεύτερο μέρος του διηγήματος ένας φίλος του Γιώργου αφηγείται τον θάνατο του ζευγαριού το δειλινό της ίδιας ημέρας που οι δύο εραστές ενώθηκαν με τα δεσμά του μυστικού τους αρραβώνα. Παραδομένοι στον διονυσιακό παγανισμό τους ο Γιώργος και η Βέρα περιδιαβάζουν έφιπποι την ακτή της Ελευσίνας. Η Βέρα, όταν βλέπει να πλησιάζει μια τρομερή καταιγίδα, καταλαμβάνεται από ιερή μανία και ορμά στα κύματα για να βρεθεί στον κυκλώνα του φυσικού φαινομένου και να το ζήσει, αντιμέτωπη με αυτό, όσο πιο κοντά μπορεί. Ο Γιώργος προσπαθεί μάταια να τη σώσει, ως τη στιγμή που βυθίζονται και οι δυο στον υδάτινο τάφο τους. Πρόκειται για ατύχημα ή για αυτοκτονία;

Ο Γιώργος και η Βέρα, ζώντας μέσα στη χλιδή και στην ευμάρεια των αριστοκρατικών τους οικογενειών, απαλλαγμένοι από βιοτικά προβλήματα, έχουν μια έντονη έφεση ζωής. Η μόνιμη ευπάθειά τους τους οδηγεί σε νοσηρότητα. Οσο φουντώνει η αγάπη τους γίνονται σαν τις πεταλούδες που καίγονται από την ολέθρια δύναμη του φωτός, που εδώ εκπέμπει ο μεγάλος έρωτας.

Στο “Βυσσινί τριαντάφυλλο” ο αισθητισμός του Ροδοκανάκη κορυφώνεται μεγαλειωδώς. Η περιγραφή της καταιγίδας είναι μεγαλειώδης. Ο λυρισμός και ο αισθησιασμός του ύφους, ιδιαίτερα στις ερωτικές σκηνές, οδηγούν σε κορυφώσεις που πλημμυρίζουν τον αναγνώστη από ερωτική, ανυπέρβλητη μαγεία. Από την άλλη όμως πλευρά τα πρόσωπα μένουν αποκομμένα από την εξωτερική πραγματικότητα και η αφηγηματική οργάνωση είναι χασματική.

Ανεπιφύλακτα το στοιχείο εκείνο που κάνει τα έργα του Ροδοκανάκη αξιανάγνωστα είναι η περιγραφική-διακοσμητική τέχνη του η οποία μεταμορφώνει την πραγματικότητα σε κάτι το αδαμάντινο, σε κάτι κρυστάλλινο. Ετσι στις σελίδες του Πλάτωνα Ροδοκανάκη παγιδευόμαστε σε ανεπανάληπτες στιγμές σπάνιας γλωσσικής μαγείας που αναβλύζει μέσα από τις περιγραφές και αντίστροφα.

Ο ΕΡΡΙΚΟΣ Ο ΟΓΔΟΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΟΥ - ΓΚΡΕΣΙΝΓΚΕΡ

 Henry VIII and his wives

Υπόθεση: Η ιστορία του διαβόητου βασιλιά της Αγγλίας, Ερρίκου του 8ου, με φόντο τις τελευταίες πέντε από τις έξι γυναίκες του. Η ιδιαιτερότητα είναι πως οι γυναίκες του δεν έπαιρναν διαζύγιο, αλλά θανατώνονταν κατά διαταγή του.

Για το ραδιόφωνο

Παίζουν οι ηθοποιοί: Θάνος Κωτσόπουλος - Henry VIII, , Νέλλη Αγγελίδου - Catherine of Aragon, Μπέτυ Αρβανίτη  - Anne Boleyn, Τάνια Σαββοπούλου - Jane Seymour, Βέρα Ζαβιτσιάνου  - Catherine Howard, Αννα Παϊταζή - Anne of Cleves, Αννα Ραφτοπούλου -Cathe Parr

Περισσότερα .....

Το 1509, μετά το θάνατο του Ερρίκου Ζ΄, ο Ερρίκος Η΄ στέφτηκε βασιλιάς στο αβαείο του Γουεστμίνστερ. Ήταν 18 ετών και η Αικατερίνη 23. Μόλις δύο χρόνια αφότου ανέβηκε στο θρόνο, ο νεαρός βασιλιάς έδειξε το πιο ανηλεές πρόσωπό του, στέλνοντας για εκτέλεση δύο από τους υπουργούς του πατέρα του, τον Έντμουντ Ντάντλι και τον Ρίτσαρντ Έμπσον. Ο λαός επικρότησε τις εκτελέσεις και στήριξε με ζέση το βασιλιά του, ένα λαϊκιστή, που έκανε τη γη να τρέμει κάτω από τα πόδια του.

Το 1511 ο βασιλιάς εμπιστεύτηκε την ισχύ και τα ηνία του κράτους στον ιερωμένο και νομομαθή Τόμας Γούλσι, ο οποίος αμέσως υπέγραψε συμφωνίες με τον αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Μαξιμιλιανό, το παπικό κράτος και την Ισπανία, για να πολεμήσουν εναντίον της Γαλλίας. Ο ίδιος ο Ερρίκος οδήγησε το στρατό του σε νικηφόρες μάχες στο γαλλικό έδαφος. Στο μεταξύ ο Κάρολος Ε΄, ανιψιός της βασίλισσας Αικατερίνης της Αγγλίας, ανέβηκε στο θρόνο της Ισπανίας το 1516 και, τρία χρόνια αργότερα, διαδέχτηκε τον Μαξιμιλιανό ως επικεφαλής της Αγίας Αυτοκρατορίας.

Χάρη στη διπλωματική ικανότητα του Γούλσι, που έγινε καρδινάλιος από τον πάπα, ο Ερρίκος Η΄ έγινε ρυθμιστής στις διενέξεις μεταξύ του Γάλλου βασιλιά Φραγκίσκου Α΄ και του Καρόλου Ε΄, που συναγωνίστηκαν για να κερδίσουν την εύνοια του Άγγλου ηγεμόνα. Ο Γούλσι ανταμείφτηκε με τη θέση του Λόρδου Καγκελάριου, που αντιστοιχεί στο σημερινό πρωθυπουργό. Η αστραπιαία άνοδός του συνέπεσε με τη γέννηση της κόρης του Ερρίκου Η΄, Μαρίας. Ο βασιλιάς χρειαζόταν, όμως, έναν άρρενα διάδοχο και η Αικατερίνη αμέσως έμεινε και πάλι έγκυος. Αυτή τη φορά ήρθε στον κόσμο ένα αγόρι, που όμως επέζησε λίγες εβδομάδες. Στο μεταξύ ο φλογερός μονάρχης είχε σχέσεις με διάφορες ερωμένες όπως τη Μαίρη Μπολέιν και την Ελισάβετ Μπλαντ.

Όμως ο Ερρίκος χρειαζόταν νόμιμο διάδοχο. Όταν κατάλαβε ότι η Αικατερίνη δε θα του έκανε πια απογόνους, αποφάσισε να ακυρώσει το γάμο του και να πάρει άλλη σύζυγο. Η υποψήφια ήταν η Άννα Μπολέιν, μικρότερη αδελφή της ερωμένης του, Μαίρης Μπολέιν. Για να εξασφαλίσει το διαζύγιο, ο Ερρίκος αποτάθηκε στην Αγία Έδρα στέλνοντας ως μεσολαβητή το γραμματέα του, Γουίλιαμ Νάιτ. Το επιχείρημά του ήταν ότι η άδεια που είχε πάρει από τον πάπα Ιούλιο Β΄ για να παντρευτεί την Αικατερίνη δεν ίσχυε, δεδομένου ότι εκείνη είχε πει ψέματα όταν τον διαβεβαίωσε ότι δεν είχε κοιμηθεί με τον πρώτο άντρα της, τον Αρθούρο.

Όμως ο πάπας Κλήμης Ζ΄ δεν ήθελε να χαλάσει τις σχέσεις του με τον Κάρολο Ε΄, που ήταν ανιψιός της Αικατερίνης. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, τα αυτοκρατορικά στρατεύματα είχαν λεηλατήσει τη Ρώμη, και ο Κάρολος Ε΄ είχε διατάξει να κρατήσουν τον πάπα φυλακισμένο στο Κάστρο Σαντ' Άντζελο, για απιστία και συνωμοσία με το βασιλιά της Γαλλίας. Όταν πλέον πέτυχε την επίσημη συνθηκολόγηση του πάπα και την πληρωμή ενός τεράστιου χρηματικού ποσού, ο Κάρολος Ε΄ ήρθε σε συμφωνία μαζί του ζητώντας του να αρνηθεί την αίτηση διαζυγίου του Ερρίκου Η΄ και να θεωρήσει ισχύοντα τον πρώτο γάμο του με την Αικατερίνη. Αυτή η απόφαση προκάλεσε το αγγλικανικό σχίσμα και τον οριστικό διαχωρισμό της εκκλησίας της Αγγλίας από εκείνη της Ρώμης.

Ο Ερρίκος θεώρησε υπαίτιο της αποτυχίας τον Τόμας Γούλσι, που καθαιρέθηκε και έχασε την περιουσία του. Μόνος και σε δυσμένεια, ο Γούλσι τρελάθηκε και πέθανε μερικούς μήνες αργότερα. Το αξίωμά του πήρε ο Τόμας Μουρ, ο πρώτος λαϊκός που πήρε τη θέση του Λόρδου Καγκελάριου στην ιστορία της Αγγλίας.

Το 1531, το κοινοβούλιο ανακήρυξε Υπέρτατη Κεφαλή της Εκκλησίας τον Ερρίκο Η΄, ο οποίος διέταξε να πάψουν να στέλνουν στη Ρώμη το δεκαδικό φόρο. Ο πάπας απάντησε αφορίζοντας τον Άγγλο βασιλιά το 1534. Ξένος πλέον ως προς τον πάπα, ο Ερρίκος κατάφερε ώστε ο νέος επίσκοπος του Καντέρμπουρι να ακυρώσει το γάμο του με την Αικατερίνη και να αναγνωρίσει το γάμο που είχε συνάψει μυστικά με την Άννα Μπολέιν.

Από τη στιγμή εκείνη, η Μαρία, η κόρη της Αικατερίνης της Αραγονίας, θεωρείτο παράνομη, και τη θέση της στη σειρά διαδοχής για το θρόνο πήρε η Ελισάβετ, η κόρη που απέκτησε ο Ερρίκος με την Άννα Μπολέιν και που έμελλε να βασιλεύσει ως Ελισάβετ Α΄. Από την πλευρά του ο Τόμας Μουρ δέχτηκε να ανακηρύξει το Κοινοβούλιο βασίλισσα την Άννα Μπολέιν, δε θέλησε όμως να πάρει θέση για την ανακήρυξη του Ερρίκου ως αρχηγού της Εκκλησίας της Αγγλίας. Η παραίτηση από το αξίωμά του και η σιωπή του εξόργισαν το βασιλιά, που προσπάθησε με κάθε τρόπο να εξασφαλίσει τη στήριξη του Μουρ. Εκείνος όμως δε συναίνεσε και αποκεφαλίστηκε το 1535. Ο Τόμας Κρόμγουελ έγινε ο νέος και ισχυρός Λόρδος Καγκελάριος.

Σιγά-σιγά ερχόταν στο προσκήνιο η σκοτεινότερη πλευρά της προσωπικότητας του Ερρίκου. Παρανοϊκός και διψασμένος για δύναμη, ο μονάρχης δε δίστασε να υπογράψει κι άλλες καταδίκες που έστειλαν σημαντικούς ανθρώπους για αποκεφαλισμό στον Πύργο του Λονδίνου, στα κελιά του οποίου φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν πολλοί διαφωνούντες. Καταδίωξε εξίσου καθολικούς και προτεστάντες, πολλοί από τους οποίους κάηκαν στην πυρά.

Ο Ερρίκος ήταν επίσης άνθρωπος μορφωμένος και ευαίσθητος. Μερικοί ειδικοί πιστεύουν ότι το τραγούδι Greensleeves, που οι στίχοι του μιλούν για μια αγάπη δίχως ανταπόκριση, μπορεί να το συνέθεσε ο βασιλιάς την εποχή που πολιορκούσε την Άννα Μπολέιν. Εκτός από ικανός χορευτής, ο Ερρίκος είχε καλή φωνή, έπαιζε λαούτο και αγαπούσε τους ιπποτικούς αγώνες, τα μεγάλα κυνήγια και τα αθλήματα. Έπαιζε τένις και ποδόσφαιρο, που εκείνη την εποχή ήταν μια αναμέτρηση μεταξύ εκατοντάδων παικτών που έτρεχαν αρκετά χιλιόμετρα για να βάλουν την μπάλα στην πύλη της πόλης. Του άρεσε να προβάλλει τη δύναμη και τους μυς του μπροστά στις γυναίκες, στις οποίες είχε μεγάλη αδυναμία.

Όμως εκτός από τα πνευματικά και αθλητικά προτερήματά του, ο Ερρίκος Η΄ ήταν τυφλωμένος από τη δύναμή του και με το πέρασμα των χρόνων έγινε ένας δεσποτικός μονάρχης που τον φοβούνταν οι υπουργοί του. Παρά την αντιπαράθεσή του με τον πάπα, θεωρούσε πάντα τον εαυτό του ευσεβή καθολικό και, το 1521, επιτέθηκε στον Λούθηρο ονομάζοντάς τον «ηλίθιο χωριάτη, παρανοϊκό, βασιλιά του ψεύδους».

Αυτό που δεν τον εγκατέλειψε ποτέ ήταν το πάθος του για τις γυναίκες. Μόνο τρία χρόνια μετά το γάμο του με την Άννα Μπολέιν, άρχισε να δίνει προσοχή σε μια νεαρή κυρία της Αυλής ονόματι Τζέιν Σέιμουρ. Πιθανόν παρακινημένος από τον Κρόμγουελ, ο βασιλιάς διέταξε να συλληφθεί η βασίλισσα με την κατηγορία ότι χρησιμοποιούσε μάγια και συνωμοτούσε για να τον σκοτώσει, είχε παράνομες σχέσεις με τέσσερις άντρες και πλάγιαζε με τον ίδιο τον αδελφό της, Τζορτζ Μπολέιν, υποκόμη του Ρόσφορντ. Η δίκη ήταν κατασκευασμένη ώστε ο βασιλιάς να απαλλαγεί από τη γυναίκα του. Λίγες μέρες μετά την εκτέλεση της Άννας Μπολέιν, που άφηνε ως απόγονο τη μικρή Ελισάβετ, μια κόρη που εκείνη τη στιγμή δεν εξυπηρετούσε τις ανάγκες της διαδοχής στο θρόνο, ο Ερρίκος Η΄ παντρεύτηκε την Τζέιν Σέιμουρ, που γέννησε το 1537 τον πρίγκιπα Εδουάρδο.

Ο βασιλιάς είχε επιτέλους έναν άρρενα απόγονο, έχασε όμως την Τζέιν, την οποία θεωρούσε πάντα «πραγματική γυναίκα του», καθώς πέθανε δύο εβδομάδες μετά τη γέννα από επιλόχειο πυρετό. Αφού διέταξε αυστηρό πένθος στην Αυλή, ο Ερρίκος Η΄ αφιέρωσε το χρόνο του στην υπαγόρευση μιας σειράς αυστηρότατων νόμων, όπως το Buggery Act, που καταδίκαζε τους ομοφυλόφιλους στην αγχόνη, και το Witchcraft Act, που καταδίκαζε στην πυρά τις υποτιθέμενες μάγισσες. Για τους νέους που ζητιάνευαν, όρισε να τους κόβουν μισό αφτί και να τους οδηγούν στην αγχόνη, αν το ξαναέκαναν. Ο ευαίσθητος και καλοβαλμένος νέος μετατράπηκε σε έναν υπέρβαρο και μισητό ενήλικα, που χειριζόταν με σιδερένια γροθιά τα αποθέματα του κράτους.

Στο μεταξύ, ο Τόμας Κρόμγουελ εκτέλεσε τη διαταγή του να καταλυθούν τα μοναστήρια και τα αβαεία της Αγγλίας, κάτι που αύξησε υπέρμετρα το βασιλικό θησαυρό. Μετά το θάνατο της βασίλισσας Τζέιν, πρότεινε στο βασιλιά να παντρευτεί την Άννα της Κλέβης, αδελφή του δούκα της Κλέβης, Γερμανού πρίγκιπα που στήριζε το λουθηρανισμό. Για να τον πείσει, ανάθεσε στον Χανς Χολμπάιν, ζωγράφο της Αυλής, να κάνει μια προσωπογραφία της. Ο Λόρδος Καγκελάριος πίστευε ότι αυτός ο γάμος θα αύξανε την αγγλική επιρροή στην ηπειρωτική Ευρώπη και θα ενίσχυε τη δική του θέση στο Λονδίνο, όμως έκανε λάθος. Το σχέδιο του Κρόμγουελ κατέληξε σε πλήρη αποτυχία. Η υποψήφια βασίλισσά του δεν άρεσε στον Ερρίκο, ενώ ο αδελφός της, δούκας της Κλέβης, μπήκε σε μια επικίνδυνη αντιμαχία με τον αυτοκράτορα Κάρολο Ε΄, αντιπαράθεση στην οποία δεν ήθελε να αναμειχθεί ο Ερρίκος Η΄, που αμέσως ζήτησε να κηρυχτεί άκυρος ο γάμος.

Η άσχημη αλλά συνετή Άννα της Κλέβης δεν έφερε καμιά αντίρρηση, κι έτσι μπόρεσε να φύγει σώα και αβλαβής από την αγγλική Αυλή. Ο Τόμας Κρόμγουελ δεν είχε παρόμοια τύχη: καταδικάστηκε για προδοσία και αποκεφαλίστηκε στον Πύργο του Λονδίνου. Ο Ερρίκος Η΄ διέταξε να βράσουν το κεφάλι του Λόρδου Καγκελάριου και να το εκθέσουν καρφωμένο σε έναν πάσαλο στην κύρια πύλη της πόλης. Την ίδια μέρα του αποκεφαλισμού του, ο βασιλιάς παντρεύτηκε την Αικατερίνη Χάουαρντ, ξαδέλφη της Άννας Μπολέιν, που γρήγορα είχε την ίδια τύχη. Λίγο μετά το γάμο της με τον Ερρίκο κατηγορήθηκε ότι εξακολουθούσε να διατηρεί σχέσεις με έναν παλιό εραστή και ότι πλάγιαζε με ένα νεαρό αυλικό. Και οι δύο εραστές της βασίλισσας εκτελέστηκαν το 1541. Το 1542, μετά την ακύρωση του γάμου, αποκεφαλίστηκε και η ίδια η Αικατερίνη. Ήταν μόλις 18 ετών.

Απτόητος, ο Ερρίκος παντρεύτηκε το 1543 την έκτη γυναίκα του, την Αικατερίνη Παρ, μια πλούσια και έξυπνη χήρα, που ήξερε πώς να φέρεται στο φαντασμένο και επικίνδυνο σύζυγό της. Μεταξύ άλλων, κατάφερε να τον κάνει να αναγνωρίσει και πάλι τις δύο κόρες του, Μαρία και Ελισάβετ, και να τις βάλει στη σειρά διαδοχής μετά το διάδοχο του θρόνου, Εδουάρδο. Τους τελευταίους μήνες της ζωής του ο Ερρίκος είχε πια χάσει τη χαρακτηριστική ζωντάνια του. Παρουσίαζε παθολογική παχυσαρκία και υπέφερε από κρίσεις σκορβούτου και αρθρίτιδας. Πέθανε τον Ιανουάριο του 1547 και τάφηκε στο παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στο Κάστρο του Γουίνδσορ, πλάι στη σύζυγό του, Τζέιν Σέιμουρ, μητέρα του διαδόχου. Τα τρία παιδιά του, ο Εδουάρδος, η Μαρία και η Ελισάβετ, βασίλεψαν στην Αγγλία, κανείς τους όμως δεν απέκτησε παιδιά. Ο θάνατος της Ελισάβετ Α΄, το 1603, σήμανε το τέλος της δυναστείας των Τυδώρ.

Η ΣΥΝΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΛΟΥΛΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ

 (φωτο)     Εθνικό Θέατρο 

Ελένη Ζαφειρίου (Όλγα), 

Ρίτα Μυράτ (Βασιλική)

Υπόθεση: Ένα γεγονός γίνεται αφορμή να συγκεντρωθούν οκτώ πρόσωπα. Ένα γεγονός που δεν αφορά αμέσως αυτά τα πρόσωπα και που το αγνοούν. Πρόκειται για οκτώ ανθρώπους, τελείως άσχετους μεταξύ τους που ο καθένας τους είναι ολοκληρωτικά απορροφημένος από τα προβλήματά του. Όλοι αυτοί συγκεντρώνονται σε ένα κλειστό χώρο χωρίς εν τούτοις να κάνουν καμία προσπάθεια για να προσέγγιση ο ένας τον άλλο.

Για το ραδιόφωνο

Παίζουν οι ηθοποιοί: Μιράντα Οικονομίδου, Ερση Μαλικένζου, Βέρα Ζαβιτσιάνου, Νίκος Γαροφάλου, Μαρία Κωνσταντάρου, Κώστας Αρζόγλου, Ζαχαρίας Ρόχας, Κώστας Χαλκιάς.